‘The Chris Hedges Report’ විශේෂ වැඩසටහනකට එක්වෙමින්, හාවඩ් විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉතිහාසය සහ නීතිය පිළිබඳ මහාචාර්ය ජිල් ලෙපෝර් (Jill Lepore) සිය “The Rise and Fall of the Artificial State” නැමැති කෘතිය පදනම් කරගනිමින් අදහස් දැක්වූවාය. එහිදී සිලිකන් වැලි හි බලවත් තාක්ෂණික දැවැන්තයින් විසින් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාපිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය වෙනුවට ස්වයංක්‍රීය පාලනය, දත්ත පදනම් කරගත් කළමනාකරණය සහ ඇල්ගොරිතම පාලනය ආදේශ කිරීමට දරන උත්සාහය පිළිබඳව ගැඹුරු විශ්ලේෂණයක් ඉදිරිපත් කෙරිණි.

මොකක්ද මේ “කෘතිම රාජ්‍යය” (Artificial State)?

ලෙපෝර් විසින් ‘කෘතිම රාජ්‍යය’ යන්න නිර්වචනය කරනු ලබන්නේ “ජනතා කැමැත්තෙන් තොර රජයක්—එසේත් නැතිනම් මිනිසුන්ගෙන් තොර රජයක්” ලෙසය. එය මිනිස් සම්බන්ධතාවල පැවැත්ම බිඳ දමමින්, මිනිස් බුද්ධිය, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සාකච්ඡා සහ ව්‍යවස්ථාපිත තීරණ ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය වෙනුවට ස්වයංක්‍රීය ගණනය කිරීම් සහ පූර්වානුමාන ආකෘති (predictive modeling) ආදේශ කිරීමකි.

මෙය ක්ෂණිකව සිදු වූවක් නොවන අතර, 19 වන සහ 20 වන සියවස්වල රාජ්‍ය තන්ත්‍රය ක්‍රමයෙන් නිලධාරීවාදය සහ ස්වයංක්‍රීයකරණය කෙරෙහි වැඩි වැඩියෙන් විශ්වාසය තැබීමත් සමඟ වර්ධනය වූවකි. නමුත් 21 වන සියවසේදී, ඇය “21 වන සියවසේ වෙළඳ කුමාරවරුන්” ලෙස හඳුන්වන කෝටිපති තාක්ෂණික විධායකයින් පිරිසක් විසින් පොදුජන අවකාශය විනාශ කර, ලිබරල් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජාතික රාජ්‍යයන් වෙනුවට පුද්ගලිකව පාලනය වන ඩිජිටල් වේදිකාවන් ස්ථාපිත කිරීමට සක්‍රීයව ක්‍රියා කරනු ලබයි.

මතවාදී පදනම: විද්‍යා ප්‍රබන්ධ වැරදි ලෙස වටහා ගැනීම සහ 1930 ගණන්වල ‘ටෙක්නොක්‍රසි’

සිලිකන් වැලියේ ප්‍රධානීන් සිය මතවාදයන් ගොඩනඟාගෙන ඇත්තේ විද්‍යා ප්‍රබන්ධ සහ අන්තවාදී දේශපාලන ව්‍යාපාර වැරදි ලෙස අර්ථකථනය කිරීමෙන් බව ලෙපෝර් පෙන්වා දෙයි.

සම්භාව්‍ය විද්‍යා ප්‍රබන්ධ (Asimov, Heinlein, Wells)
                 │
                 ▼  අධිරාජ්‍යවාදී උපදෙස් මාලාවක් ලෙස වැරදි ලෙස වටහා ගැනීම
1930 ගණන්වල Technocracy Inc. ව්‍යාපාරය (Joshua Haldeman)
                 │
                 ▼  මුදල්, බැංකු සහ තේරී පත් වූ දේශපාලකයින් අහෝසි කිරීම
21 වන සියවසේ තාක්ෂණික ඒකාධිපතියන් (Musk, Thiel, Altman, Andreessen)
                 │
                 ▼  ව්‍යවස්ථාපිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය වෙනුවට පුද්ගලික වේදිකා ආදේශ කිරීම

• විද්‍යා ප්‍රබන්ධ වැරදි ලෙස වටහා ගැනීම: ඉලෝන් මස්ක්, පීටර් තීල්, මාර්ක් අන්ඩ්‍රීසන් සහ ජෙෆ් බෙසෝස් වැනි පුද්ගලයින් සිය ළමා කාලයේ කියවූ එච්.ජී. වෙල්ස්, අයිසැක් අසිමොව් වැනි කතුවරුන්ගේ විද්‍යා ප්‍රබන්ධ ගැන නිතර කතා කරයි. නමුත් ඔවුන් එහි ඇති සමාජීය විවේචනය වෙනුවට එය උපදෙස් මාලාවක් ලෙස වටහාගෙන ඇත. උදාහරණයක් ලෙස, එච්.ජී. වෙල්ස් විසින් The War of the Worlds ලිව්වේ අධිරාජ්‍යවාදයට එරෙහි උපහාසාත්මක කෘතියක් ලෙස වුවද, තාක්ෂණික ප්‍රධානීන් එය කියවන්නේ වෙනත් ග්‍රහලෝක අල්ලා ගැනීමේ උපදෙස් පොතක් ලෙසය.
• ටෙක්නොක්‍රසි ව්‍යාපාරයේ උරුමය: 1930 ගණන්වල ඇමෙරිකාවේ සහ කැනඩාවේ පැවැති ‘Technocracy Incorporated’ ව්‍යාපාරය මෙයට ප්‍රධාන පදනම විය. මැතිවරණ, දේශපාලනඥයින්, මුදල් සහ පුද්ගල නාම අහෝසි කර, සමාජයේ සම්පත් පාලනය ඉංජිනේරුවන් සහ විද්‍යාඥයින් අතට දිය යුතු බව ඔවුහු පැවසූහ.
• පරම්පරාගත සබඳතාව: කැනඩාවේ මෙම ව්‍යාපාරයේ නායකයා වූයේ ජොෂුවා හල්ඩේමන් (Joshua Haldeman) නම් තැනැත්තෙකි. ඔහු පසුව දකුණු අප්‍රිකාවේ ඇපාතයිඩ් (Apartheid) පාලනය අගය කරමින් එහෙට සංක්‍රමණය වූවෙකි. ජොෂුවා හල්ඩේමන් යනු ඉලෝන් මස්ක්ගේ මාතෘ පාර්ශවයේ සීයාය.

පෘථිවියෙන් මිදීමේ මානසිකත්වය සහ හැනා අරෙන්ඩ්ට්ගේ මතය

දේශපාලන දාර්ශනික හැනා අරෙන්ඩ්ට් (Hannah Arendt) ගේ අදහස් උපුටා දක්වමින් ලෙපෝර් පෙන්වා දෙන්නේ, භෞතික ලෝකයෙන් සහ මිනිස් වගකීම්වලින් මිදීමට ඇති කැමැත්ත තාක්ෂණික ඒකාධිපතිවාදයේ ලක්ෂණයක් බවයි.

1957 දී සොවියට් සංගමය විසින් ස්පුට්නික් (Sputnik) චන්ද්‍රිකාව අභ්‍යවකාශගත කළ විට, මාධ්‍ය විසින් එය “මිනිසා පෘථිවි සිරගෙයින් මිදීමට තැබූ මුල්ම පියවර” ලෙස හැඳින්වීම ගැන අරෙන්ඩ්ට් පුදුම වූවාය. අපේ එකම නිවස වූ පෘථිවිය සිරගෙයක් ලෙස දැකීමට පටන් ගත්තේ මන්දැයි ඇය ප්‍රශ්න කළාය.

අද වන විට සිලිකන් වැලි ප්‍රධානීන් අඟහරු ග්‍රහලෝකයේ ජනපද පිහිටුවීම, මිනිස් මනස පරිගණක වෙත උඩුගත කිරීම (uploading consciousness) වැනි මානසිකත්වයන් තුළින් පෙන්නුම් කරන්නේ මෙම අරෙන්ඩ්ට් විවේචනය කළ භෞතික ලෝකයෙන් සහ ප්‍රජාවගෙන් මිදීමේ ආශාවයි.

යන්ත්‍ර පාලනය සහ මිනිස් තීරණ ගැනීමේ හැකියාව

තාක්ෂණික ප්‍රධානීන් විසින් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රියාවලිය වෙනුවට මෘදුකාංග පද්ධති යෝජනා කරන ආකාරය:

පුද්ගලයා / ආයතනය	යෝජිත දර්ශනය	ක්‍රියාකාරීත්වය	ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී විවේචනය
සෑම් ඕල්ට්මන් (OpenAI)	“AI ජනාධිපතිවරයෙක්”	ජනතාවගේ අදහස් සජීවීව විශ්ලේෂණය කර බහුතරයේ කැමැත්ත ක්ෂණිකව ක්‍රියාත්මක කිරීම.	ජනතා සංවාදය, සාකච්ඡාව සහ ව්‍යවස්ථාපිත තීරණ වෙනුවට ඇල්ගොරිතම මගින් තීරණ ගැනීම.
ඇලෙක්ස් කාප් (Palantir)	“තාක්ෂණික ජනරජය”	රාජ්‍ය ආරක්ෂාව සහ නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමට ඇල්ගොරිතම සහ නිරීක්ෂණ පද්ධති යොදා ගැනීම.	ජනතා ස්වෛරීභාවයට වඩා රාජ්‍ය ආරක්ෂක කොන්ත්‍රාත්කරුවන්ගේ බලය වර්ධනය වීම.
මාර්ක් සකර්බර්ග් (Meta)	“පෞද්ගලික සුපිරි බුද්ධිය”	එදිනෙදා ජීවිතයේ සියලු තීරණ සහ කටයුතු පාලනය කරන AI සහායකයෙකු ලබා දීම.	මිනිසාගේ ස්වාධීන හැකියාවන් හීන කර, යන්ත්‍ර මත සම්පූර්ණයෙන් යැපීමට සැලැස්වීම.

නීතිමය අධිකරණයකදී හෝ ජූරි සභාවකදී යන්ත්‍රයකට වඩා නිවැරදිව තීරණ ගත හැකි යැයි ඔප්පු කළද, මිනිස් සමාජයක් ලෙස අප එම බලය යන්ත්‍රවලට පැවරීම ප්‍රතික්ෂේප කළ යුතු බව ලෙපෝර් තදින්ම කියා සිටියි. මිනිස් විනිශ්චය සහ සන්වේදීතාව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක පදනමයි.

ඇමෙරිකානු කොංග්‍රස් මණ්ඩලයේ පසුබැසීම සහ ආයතනික ආධිපත්‍යය

• 1995-1996 නියාමන අත්හැරීම: 1996 විදුලි සංදේශ පනත හරහා අන්තර්ජාලය නියාමනය නොකිරීමට ඇමෙරිකානු කොංග්‍රස් මණ්ඩලය තීරණය කළ අතර, එමගින් තාක්ෂණික සමාගම්වලට සීමාවකින් තොරව වර්ධනය වීමට ඉඩ ලැබිණි.
• ව්‍යාජ ව්‍යවස්ථාපිත ස්වභාවය: මෙටා (Meta) සමාගම විසින් ස්වාධීන අධීක්ෂණ මණ්ඩලයක් (“Supreme Court”) පිහිටුවීම සහ ඇන්ත්‍රොපික් (Anthropic) සමාගම “Claude සඳහා ව්‍යවස්ථාවක්” නිකුත් කිරීම වැනි ක්‍රියා හරහා රාජ්‍යයක ස්වරූපය රඟදැක්වීමට උත්සාහ කරයි. නමුත් සැබෑ ව්‍යවස්ථාවක් යනු ජනතාව විසින් සාදා සම්මත කරගන්නා එකක් මිස සමාගමක් විසින් පනවන එකක් නොවේ.
• ගැලවීමේ උපායමාර්ග: තාක්ෂණික විධායකයින් AI මගින් ලෝකය විනාශ විය හැකි බවට ප්‍රසිද්ධියේ අනතුරු අඟවමින්ම, එම තාක්ෂණයන් වර්ධනය කිරීමට බිලියන ගණනින් ආයෝජන ලබා ගනිති.

භෞතික පරිසරයට වන බලපෑම සහ දත්ත මධ්‍යස්ථාන (Data Centers)

ඩිජිටල් තාක්ෂණය භෞතිකව නොපෙනෙන දෙයක් ලෙස හඳුන්වා දුන්නද, AI සඳහා අවශ්‍ය දත්ත මධ්‍යස්ථාන (Data Centers) මගින් පරිසරයට සහ ප්‍රදේශවාසීන්ට දැඩි බලපෑමක් එල්ල වේ:

• පරිසර විනාශය: විශාල විදුලි බලයක් සහ ජල ප්‍රමාණයක් වැයවන අතර, බොහෝ සමාගම් තමන් තබා තිබූ පරිසර හිතකාමී ඉලක්ක අතහැර දමා ඇත.
• ප්‍රජාවන් රැවටීම: ප්‍රදේශවාසීන්ගේ දැනුවත්භාවයකින් තොරව, රහස්‍ය ගිවිසුම් (NDAs) හරහා දත්ත මධ්‍යස්ථාන ඉදිකිරීමට පළාත් පාලන ආයතන අවසර ලබා දෙයි.
• භෞතික යථාර්ථය: දත්ත මධ්‍යස්ථාන මගින් ඩිජිටල් ලෝකයේ සැබෑ භෞතික පිරිවැය සහ පරිසරයට සිදුකරන හානිය ජනතාවට මනාව පැහැදිලි කර දෙයි.

ස්වයංක්‍රීය AI පද්ධති සහ “Paperclip Maximizer” උපකල්පනය

නික බෝස්ට්‍රොම් (Nick Bostrom) ගේ “Paperclip Maximizer” උපකල්පනයෙන් දැක්වෙන්නේ, කඩදාසි ඇමිණුම් සාදන ලෙස පවරන ලද AI පද්ධතියක්, පෘථිවියේ ඇති සියලුම සම්පත් ඊට යොදාගනිමින් මිනිසා පවා විනාශ කරන බවයි.

ප්‍රකට විද්‍යා ප්‍රබන්ධ රචක ටෙඩ් චියැන්ග් (Ted Chiang) පෙන්වා දෙන්නේ, මෙය අලුත් දෙයක් නොවන අතර වර්තමාන බහුජාතික සමාගම් දැනටමත් ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය බවයි. සමාගම් ද කෙටි කාලීන ලාභය උදෙසා පෘථිවියේ සම්පත් සූරාකමින්, පරිසරය විනාශ කරමින් එකම ඉලක්කයක් පසුපස හඹා යයි.

Nick Bostrom ගේ AI ආකෘතිය                   Ted Chiang ගේ බහුජාතික සමාගම් ආකෘතිය
───────────────────────────                  ────────────────────────────────────
• එකම තනි ඉලක්කයක් මූලික කර ගැනීම          • කෙටි කාලීන ලාභ උපරිම කිරීම
• පරිසරය යන්ත්‍රයට අවශ්‍ය අමුද්‍රව්‍යයක් ලෙස දැකීම  • සම්පත් අවසන් වන තෙක් සූරාකෑම
• මිනිසාගේ පැවැත්ම ගැන තැකීමක් නොකිරීම       • අනාගත පරම්පරාවේ පැවැත්ම නොසලකා හැරීම

නිගමනය: තේරීමද? නැතහොත් බලහත්කාරයද?

ඇලෙක්සැන්ඩර් හැමිල්ටන්ගේ Federalist No. 1 ලිපිය උපුටා දක්වමින් ලෙපෝර් අවධාරණය කරන්නේ, මිනිසාට බුද්ධියෙන් සහ තේරීමෙන් ස්වයං පාලනයක් ගොඩනඟා ගැනීමට හැකිද, නැතහොත් බලහත්කාරයෙන් සහ අහම්බයෙන් පාලනය වීමට සිදුවේද යන්න තීරණය කළ යුත්තේ අප විසින් බවයි.

කෘතිම රාජ්‍යයකට අපගේ අනාගතය පවරා දීම ප්‍රතික්ෂේප කර, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පාලනය නැවත අත්පත් කර ගැනීම වර්තමානයේ අප හමුවේ ඇති ප්‍රධානතම වගකීමයි.