කොළඹ නගරයේ රථවාහන තදබදය (Traffic congestion) යනු අප සැමට දිනපතා මුහුණ දීමට සිදුවන විශාල ගැටලුවකි. එහෙත් අනාගත ස්මාර්ට් නගර (Smart Cities) සංකල්පය යටතේ කොළඹ නගරය නවීකරණය කිරීමේ තවත් එක් සුවිශේෂී පියවරක් ලෙස, කෘත්‍රිම බුද්ධියෙන් (AI) බලගැන්වූ නවතම රථවාහන පාලන පද්ධතියක් මේ වන විට ප්‍රධාන මංසන්ධි ආශ්‍රිතව ස්ථාපිත කරමින් පවතී.

මෙය ක්‍රියාත්මක වන්නේ කෙසේද?

සාම්ප්‍රදායික වර්ණ සංඥා පද්ධති (Traffic Lights) ක්‍රියාත්මක වන්නේ කලින් ලබා දුන් නිශ්චිත කාලසටහනකට (Fixed timers) අනුවය. මාර්ගයේ වාහන නොමැති වුවත් අදාළ කාලය අවසන් වන තුරු අපට රතු එළියේ රැඳී සිටීමට සිදුවන්නේ ඒ නිසාය.

නමුත් මෙම නව AI පද්ධතිය නගරය පුරා සවිකර ඇති අධි-විභේදන කැමරා (High-resolution cameras) සහ සංවේදක (Sensors) හරහා තත්‍ය කාලීනව (Real-time) මාර්ගවල ඇති වාහන ප්‍රමාණය විශ්ලේෂණය කරයි. ඒ අනුව, වාහන තදබදය වැඩි මංතීරුවලට ස්වයංක්‍රීයවම වැඩි කාලයක් කොළ පැහැති සංඥාව ලබා දීමටත්, වාහන අඩු මංතීරුවලට අඩු කාලයක් ලබා දීමටත් මෙම පද්ධතිය සමත් වේ.

පැරණි ක්‍රමය සහ AI ක්‍රමය අතර වෙනස

ලක්ෂණය	පැරණි වර්ණ සංඥා පද්ධතිය	නව AI පද්ධතිය
කාලය කළමනාකරණය	ස්ථාවර කාලසටහන් (Fixed timers)	තත්‍ය කාලීන තදබදය අනුව ක්ෂණිකව වෙනස් වේ
හදිසි අවස්ථා	පොලිස් නිලධාරීන් විසින් අතින් පාලනය කළ යුතුය	ගිලන්රථ සඳහා ස්වයංක්‍රීයවම කොළ පැහැය ලබා දෙයි
දත්ත භාවිතය	දත්ත රැස් කිරීමක් හෝ විශ්ලේෂණයක් සිදු නොවේ	අනාගත තදබදයන් පුරෝකථනය (Predict) කර මාර්ගෝපදේශ ලබා දෙයි
පරිසර බලපෑම	වාහන නතර කර තැබීම නිසා කාබන් විමෝචනය වැඩිය	තදබදය අඩු බැවින් ඉන්ධන සහ පරිසර දූෂණය අවම වේ

ගිලන්රථ සඳහා ක්ෂණික ඉඩ (Emergency Vehicle Priority)

මෙහි ඇති තවත් සුවිශේෂී වාසියක් වන්නේ V2X (Vehicle-to-Everything) තාක්ෂණයයි. මේ හරහා ගිලන්රථයක්, ගිනි නිවන රථයක් හෝ පොලිස් රථයක් ළඟා වන විට, එම මාර්ගයේ ඇති වර්ණ සංඥා පද්ධති සමග සන්නිවේදනය කර ස්වයංක්‍රීයවම එම මාර්ගය කොළ පැහැයට හැරේ. මේ නිසා හදිසි අවස්ථාවකදී ජීවිත බේරාගැනීමට අවශ්‍ය වටිනා කාලය ඉතිරි කර ගත හැකිය.

Pariganaka.com හි අපගේ අදහස:

තදබදයක සිරවී ඉන්ධන සහ කාලය නාස්ති කරනවාට වඩා, මෙවැනි AI තාක්ෂණයන් හරහා මාර්ග පද්ධතියේ කාර්යක්ෂමතාවය වැඩි කර ගැනීම රටේ ආර්ථිකයටද විශාල වාසියකි. කොළඹින් ආරම්භ වන මෙම ‘ස්මාර්ට් සිටි’ (Smart City) සංකල්පය ඉදිරියේදී මහනුවර, ගාල්ල වැනි අනෙකුත් ප්‍රධාන නගර වලටද ව්‍යාප්ත වනු දැකීම අපගේ බලාපොරොත්තුවයි.