චීනයේ සජීවී විකාශන (livestreaming), ඊ-වාණිජ්‍යය (e-commerce) සහ මාධ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ විශාල ජනප්‍රියතාවක් ලබා සිටින, කෘතිම බුද්ධිය (AI) මගින් නිර්මාණය කරන ලද “ඩිජිටල් මිනිසුන්” (Digital Humans) සඳහා නිල රාජ්‍ය හැඳුනුම්පත් පද්ධතියක් හඳුන්වා දීමට චීන රජය පියවර ගෙන තිබේ. ඕස්ට්‍රේලියානු ABC News සේවය වාර්තා කරන පරිදි, පාරිභෝගික වංචා වැළැක්වීම සහ බුද්ධිමය දේපළ අයිතිය සුරැකීම මෙහි ප්‍රධාන අරමුණ බව චීන බලධාරීන් පවසන අතර, රාජ්‍ය ආවේක්ෂණය (state surveillance) අන්තර්ජාලය තුළ තවදුරටත් දැඩි කිරීමක් ලෙස නිදහස් මතධාරීන් සහ තාක්ෂණික විශ්ලේෂකයින් මෙය පෙන්වා දෙයි.

1. සීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වන ‘ඩිජිටල් මානව’ කර්මාන්තය

චීනය තුළ පැය 24 පුරා ක්‍රියාත්මක වන අතථ්‍ය නිවේදකයින් (virtual hosts) සහ සංඛ්‍යාත්මක බලපෑම්කාරයින්ට (virtual influencers) ඇති අධික ඉල්ලුම නිසා මෙම ක්ෂේත්‍රය වේගයෙන් වර්ධනය වී ඇත:

• විශාල සමාගම් සංඛ්‍යාවක්: චීනය තුළ සමාගම් මිලියන 1.3 කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් මෙම ඩිජිටල් මානව තාක්ෂණය හා සෘජුවම සම්බන්ධ වී ඇත.
• පැය 24 පුරා සේවාවන්: ඊ-වාණිජ්‍ය සමාගම් විසින් භාණ්ඩ අලෙවිය සහ පාරිභෝගික සේවා සඳහා AI ඩිජිටල් රූප නිරන්තරයෙන් යොදා ගනී. මීට අමතරව කෙටි නාට්‍ය (micro-dramas) සහ රාජ්‍ය තොරතුරු මධ්‍යස්ථාන සඳහාද මොවුන් යොදා ගැනේ.
• දේශපාලනික සහ රාජ්‍ය භාවිතය: මහජන විමසීම්වලට පිළිතුරු දීමට රාජ්‍ය ආයතන ඩිජිටල් නිලධාරීන් යොදා ගන්නා අතර, වාර්ෂික රාජ්‍ය සම්මේලන (“Two Sessions”) කාල සීමාවලදී රජයේ ප්‍රවෘත්ති වාර්තා ඉදිරිපත් කිරීමට චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය විසින්ද AI නිවේදකයින් යොදා ගෙන ඇත.
• රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්තිය: ජනාධිපති ෂී ජින්පිංගේ “නව ගුණාත්මක නිෂ්පාදන ශක්තීන්” (new quality productive forces) ප්‍රවර්ධනය කිරීමේ ප්‍රතිපත්තිය යටතේ AI තාක්ෂණය වැළඳ ගැනීමට මෙම ක්ෂේත්‍රයට විශාල සහයක් ලැබේ.

2. ඩිජිටල් රූප සඳහා හැඳුනුම්පත් හඳුන්වා දීමට හේතු

චීන මාධ්‍ය සහ නියාමන ආයතන පෙන්වා දෙන්නේ පාරිභෝගික ආරක්ෂාව සහ නීතිමය ගැටලු රැසක් හේතුවෙන් මෙම ලියාපදිංචි කිරීම් සිදු කරන බවයි:

• අන්තර්ජාල වංචා මැඩලීම: පාලනයකින් තොර AI ඩිජිටල් රූප යොදා ගනිමින් විශේෂයෙන්ම වයෝවෘද්ධ පිරිස් ඉලක්ක කර ගනිමින් නීති විරෝධී ඖෂධ සහ අතිරේක පෝෂක අලෙවි කිරීමේ වංචා වාර්තා වී ඇත.
• නොමග යවන සුළු ප්‍රචාරණයන්: ඩිජිටල් මානවයින් විසින් ස්පර්ශ සංවේදනයක් නොමැතිව හිඳිමින් පැළඳිය හැකි කාච (contact lenses) වැනි භාණ්ඩවල පහසුව පැහැදිලි කිරීමට යෑමෙන් මහජන විවේචන එල්ල විය.
• බුද්ධිමය දේපළ අයිතිය: නිල හැඳුනුම්පතක් මගින් අදාළ ඩිජිටල් චරිතයේ සහ අතථ්‍ය ගායක/ගායිකාවන්ගේ නීතිමය හිමිකාරීත්වය තහවුරු කෙරේ.

3. භාෂණයේ නිදහස සහ රාජ්‍ය නිරීක්ෂණය පිළිබඳ ගැටලු

මෙම පියවර මගින් වෙළඳපල විනය සකස් කරන බව රජය පැවසුවද, අන්තර්ජාල නිදහස පිළිබඳ විශේෂඥයින් මින් මතුවන බරපතල තත්ත්වයන් පෙන්වා දෙයි:

• අතථ්‍ය රහස්‍යභාවය අහෝසි වීම: මීට පෙර අන්තර්ජාල පරිශීලකයින්ට සංවේදී හෝ දේශපාලනික මාතෘකා කතා කිරීමේදී තම සැබෑ අනන්‍යතාවය සඟවා ගැනීමට AI ඩිජිටල් රූප ආවරණයක් කර ගැනීමට හැකියාව තිබුණි.
• සෘජු වගවීම: සෑම ඩිජිටල් මානවයෙකුම සැබෑ පුද්ගලයෙකුට හෝ ලියාපදිංචි සමාගමකට සම්බන්ධ කිරීම නිසා, ඩිජිටල් චරිතය කියන සෑම දෙයකටම සැබෑ හිමිකරු වගකිව යුතු වේ.
• නිදහස් අදහස් ප්‍රකාශනයට බාධා: මෙලෙස තොරතුරු ලුහුබැඳීමේ හැකියාව ලැබීම නිසා නිර්මාණකරුවන් තම AI චරිත ලවා අදහස් ප්‍රකාශ කරවීමේදී ස්වයං-සංසන්දනයක (self-censorship) නිරත වනු ඇතැයි විශ්ලේෂකයින් අනතුරු අඟවයි.

මූලාශ්‍ර

• මාතෘකාව: China trials identity card for AI-generated ‘digital humans’ | Asia News Week | ABC NEWS
• ප්‍රකාශක: ABC News (Australia)