උදෑසන වැඩට යන විටත්, සවස නිවසට එන විටත් කොළඹ පාරවල් වල පැය ගණනක් රස්තියාදු වූ අමිහිරි අත්දැකීම අප කාටත් ඇත. හරස් පාරක එකදු වාහනයක් හෝ නොමැති විටදීත්, ප්‍රධාන පාරේ වාහන සිය ගණනක් රතු එළියට (Red Light) නැවතී සිටි අවස්ථා කොතරම් තිබුණාද? නමුත් 2026 වසරේ ක්‍රියාත්මක වන ‘කොළඹ ස්මාර්ට් නගර ව්‍යාපෘතිය’ (Colombo Smart City Project) හරහා මෙම යුගය දැන් සම්පූර්ණයෙන්ම අවසන් වී තිබේ.

දැන් කොළඹ නගරයේ රථවාහන පාලනය කරන්නේ පොලිස් නිලධාරීන් හෝ පරණ මාදිලියේ ටයිමර් (Timers) සවි කළ වර්ණ සංඥා පුවරු නොව, අතිශය දියුණු කෘත්‍රිම බුද්ධි (AI) පද්ධතියක් මගිනි.

කෙසේද මෙම ස්මාර්ට් රථවාහන පාලනය (Smart Traffic Management) ක්‍රියාත්මක වන්නේ?

නගරයේ සෑම ප්‍රධාන මංසන්ධියකම අධි-විභේදන කැමරා (High-resolution cameras) සහ මාර්ගය මතුපිට සවි කළ සංවේදක (IoT Sensors) ස්ථාපිත කර ඇත. මෙමගින් තත්පරයෙන් තත්පරයට මාර්ගයේ ඇති වාහන ප්‍රමාණය, ඒවායේ වේගය සහ පදිකයින්ගේ ගමන් බිමන් නිරීක්ෂණය කර මධ්‍යම AI පද්ධතියක් වෙත දත්ත යවනු ලබයි.

එම AI පද්ධතිය මගින් මාර්ගයේ තදබදය වැඩි පැත්ත හඳුනාගෙන, ඒ මොහොතේම ස්වයංක්‍රීයව කොළ එළිය (Green Light) ලබා දීමට කටයුතු කරන බැවින් තවදුරටත් අනවශ්‍ය ලෙස වාහන නතර කරගෙන සිටීමට සිදු නොවේ.

කෘත්‍රිම බුද්ධි මාර්ග පද්ධතියෙන් අපට ලැබෙන සුවිශේෂී වාසි:

• ගිලන් රථ සඳහා ‘කොළ එළි මාවතක්’ (Green Corridors): ගිලන් රථයක් හෝ ගිනි නිවන රථයක් මාර්ගයට පිවිසි වහාම GPS තාක්ෂණය හරහා AI පද්ධතිය එය හඳුනාගනියි. ඉන්පසු එම රථය ගමන් කරන සම්පූර්ණ මාර්ගයේම ඇති වර්ණ සංඥා ස්වයංක්‍රීයව කොළ පැහැයට හැරී, අඛණ්ඩව ගමන් කිරීමට ඉඩ සලසා දෙයි.
• රියදුරු වැරදි වලට ක්ෂණික දඩ (Automated Fines): සුදු ඉර කැපීම, රතු එළිය නොතකා ධාවනය කිරීම හෝ අධික වේගයෙන් යාම වැනි වැරදි AI කැමරා මගින් හඳුනාගෙන, වාහනයේ අංක තහඩුව (Number Plate) හරහා අදාළ දඩ මුදල රියදුරාගේ ඩිජිටල් මුදල් පසුම්බියෙන් (e-Wallet) ක්ෂණිකව අය කර ගනියි.
• ස්මාර්ට් පාකින් (Smart Parking): නගරයට පැමිණීමට පෙරම, ඔබගේ ජංගම දුරකථනයේ ඇති App එකක් හරහා වාහනය නැවැත්වීමට හිස්ව ඇති ස්ථාන කල්තියා බලා ගැනීමටත්, එය වෙන්කරවා ගැනීමටත් (Reserve) දැන් හැකියාව ඇත.
• ඉන්ධන සහ කාලය ඉතිරි වීම: රථවාහන තදබදය 40% කින් පමණ අවම වී ඇති බැවින්, දිනකට අපතේ ගිය ඉන්ධන ලීටර් ලක්ෂ ගණනක් සහ මිනිස් ශ්‍රමය (Man-hours) ජාතික ආර්ථිකයට ඉතිරි වේ.

පරණ ක්‍රමය සහ නව AI ක්‍රමය අතර වෙනස

ලක්ෂණය	සාම්ප්‍රදායික රථවාහන පාලනය	AI ස්මාර්ට් රථවාහන පාලනය
වර්ණ සංඥා (Color Lights)	කල්තියා සකසන ලද නිශ්චිත කාලයකට අනුව ක්‍රියා කරයි (Fixed Timers).	වාහන තදබදය අනුව ඒ මොහොතේම තීරණ ගෙන ක්‍රියා කරයි (Dynamic).
රියදුරු වැරදි ඇල්ලීම	පොලිස් නිලධාරීන් විසින් භෞතිකව වාහනය නතර කළ යුතුය.	AI කැමරා හරහා හඳුනාගෙන ස්වයංක්‍රීයව දඩ නියම වේ.
හදිසි රථ සඳහා ප්‍රමුඛතාව	අනෙක් වාහන අයින් වන තුරු සයිරන් හඬ නගමින් සිටිය යුතුය.	AI පද්ධතිය මගින් ඔවුන්ට යාමට ස්වයංක්‍රීයව කොළ එළිය ලබා දේ.
තදබදය හඳුනාගැනීම	තදබදයක් ඇතිවූ පසු රේඩියෝ හෝ වෙනත් මාර්ග වලින් දැනගැනීම.	AI පද්ධතිය කල්තියා තදබදය පුරෝකථනය කර විකල්ප මාර්ග යෝජනා කරයි.

Pariganaka.com හි අපගේ අදහස:

“ට්‍රැෆික් එකේ හිරවෙලා” යන්න තවදුරටත් රැකියාවට ප්‍රමාද වීමට කදිම නිදහසට කරුණක් නොවනු ඇත! කෘත්‍රිම බුද්ධිය හරහා අපගේ මාර්ග පද්ධතිය ස්මාර්ට් වීම යනු හුදෙක් ගමනාගමනය පහසු වීමක් පමණක් නොව, එය කොළඹ නගරයේ කාර්යක්ෂමතාව සහ ඵලදායිතාව ඉහළ නැංවූ දැවැන්තම ඩිජිටල් පිම්මකි.