2026 වසර වන විට තාක්ෂණික ලෝකය ඉතා වේගයෙන් වෙනස් වෙමින් පවතී. AI තාක්ෂණය අපගේ එදිනෙදා ජීවිතයට බද්ධ වී ඇති අතර, smart උපාංග අපගේ නිවෙස් ආක්‍රමණය කර ඇත. මේ නිසා අපගේ අන්තර්ජාල ආරක්ෂාව පිළිබඳව ද අලුතින් සිතිය යුතුව ඇත. හුදෙක් strong password එකක් සහ antivirus මෘදුකාංගයක් පමණක් තිබීම දැන් ප්‍රමාණවත් නොවේ.

ඔබ සාමාන්‍ය ස්මාර්ට්ෆෝන් පරිශීලකයෙක් වුවද, නිවසේ සිට වැඩ කරන්නෙකු වුවද, මෙම අත්‍යවශ්‍ය සයිබර් ආරක්ෂණ පුරුදු 5 ඔබේ ඩිජිටල් ජීවිතය සුරක්ෂිත කර ගැනීමට උපකාරී වනු ඇත.

1. මුරපද (Passwords) වෙනුවට Passkeys භාවිතයට හුරුවන්න

තාක්ෂණික ලෝකය දැන් password රහිත අනාගතයක් කරා ගමන් කරමින් සිටින අතර එය දැනටමත් ප්‍රමිතිගත වෙමින් පවතී. Passkeys මගින් ඔබගේ උපාංගයේ ඇති fingerprint හෝ facial recognition වැනි ජෛවමිතික (biometric) ක්‍රම භාවිතා කර ලොග් වීමට පහසුකම් සලසන අතර, දුර්වල මුරපද භාවිතය සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රතික්ෂේප කරයි.

• නව පුරුද්ද: යෙදුමක් (app) හෝ වෙබ් අඩවියක් passkey එකකට මාරු වීමට ඔබට දැනුම් දුන් විට, එය වහාම සිදු කරන්න. හැකර්වරුන්ට සොරකම් කිරීමට මුරපදයක් නොමැති නිසා, මෙය phishing සහ දත්ත කාන්දු වීම් (data breaches) වලින් ඔබව ආරක්ෂා කරයි.

2. AI තාක්ෂණයෙන් නිපදවන Phishing ප්‍රහාර පිළිබඳව සැලකිලිමත් වන්න

දැන් හැකර්වරුන් AI තාක්ෂණය භාවිතා කර ඔබගේ බැංකුව, ඔබගේ ප්‍රධානියා හෝ පවුලේ සාමාජිකයෙකුගේ හඬ (vishing) සහ ලිවීමේ විලාසය අනුකරණය කරමින් ඉතා විශ්වාසදායක ව්‍යාජ ඊමේල්, හඬපට සහ කෙටි පණිවිඩ නිර්මාණය කරයි.

• නව පුරුද්ද: “විශ්වාස කිරීමට පෙර තහවුරු කරගන්න” යන ප්‍රතිපත්තිය අනුගමනය කරන්න. මුදල් හෝ සංවේදී තොරතුරු ඉල්ලා හදිසි පණිවිඩයක් පැමිණියහොත් හෝ සැක සහිත link එකක් ලැබුණහොත්, අදාළ පුද්ගලයාට වෙනත් මාර්ගයකින් (උදාහරණයක් ලෙස පැරණි දුරකථන අංකයකට ඇමතුමක් ලබා දීමෙන්) කතා කර එය තහවුරු කරගන්න.

3. ඔබගේ Cloud Permissions පරීක්ෂා කරන්න

අපගේ දත්ත බොහොමයක් Google Drive, OneDrive, iCloud සහ වෙනත් යෙදුම් වල ගබඩා කර ඇත. කාලයත් සමඟ අප විසින් විවිධ යෙදුම් වලට (third-party apps) අපගේ දත්ත වෙත ප්‍රවේශ වීමට අවසර ලබා දෙන අතර පසුව ඒවා අමතක කර දමයි.

• නව පුරුද්ද: මාස තුනකට වරක්වත් ඔබගේ cloud ගිණුම් සහ සමාජ මාධ්‍ය ගිණුම් පරීක්ෂා කර, ඔබ තවදුරටත් භාවිතා නොකරන යෙදුම් සඳහා ලබා දී ඇති අවසරයන් ඉවත් කිරීමට (revoke access) වගබලා ගන්න.

4. ඔබගේ Smart Home (IoT) උපාංග ආරක්ෂා කරන්න

Smart බල්බ වල සිට AI සහිත ශීතකරණ දක්වා අන්තර්ජාලයට සම්බන්ධ වන සෑම උපාංගයක්ම නිසි පරිදි ආරක්ෂා නොකළහොත්, ඒවා හැකර්වරුන්ට ඔබගේ ජාලයට ඇතුළු වීමට ඇති ප්‍රවේශ මාර්ගයක් විය හැක. බොහෝ අය මෙම උපාංග මිලදී ගත් පසු ඒවායේ ඇති මූලික (default) මුරපද වෙනස් කරන්නේ නැත.

• නව පුරුද්ද: ඔබගේ home router එකේ සහ අනෙකුත් smart උපාංගවල default admin password එක අනිවාර්යයෙන්ම වෙනස් කරන්න. තවද, ඔබගේ ලැප්ටොප් සහ දුරකථන සම්බන්ධ කර ඇති ප්‍රධාන ජාලයෙන් (main network) වෙන් කර, smart උපාංග සඳහා වෙනම “Guest Network” එකක් භාවිතා කරන්න.

5. Updates ස්වයංක්‍රීය (Automate) කරන්න

මෙය ඉතා පැරණි උපදෙසක් වුවද බොහෝ දෙනා තවමත් මෙය නොසලකා හරිති. මෘදුකාංග යාවත්කාලීන කිරීම් (updates) වලදී හුදෙක් නව අංග එකතු කිරීම පමණක් නොව, හැකර්වරුන් ප්‍රයෝජනයට ගන්නා ආරක්ෂක දුර්වලතා මඟහරවා ගැනීමද (security patches) සිදු කෙරේ.

• නව පුරුද්ද: ඔබගේ මෙහෙයුම් පද්ධතිය (Windows, macOS, iOS, Android), web browsers සහ ප්‍රධාන යෙදුම් සඳහා automatic updates ක්‍රියාත්මක කර තබන්න.

අවසාන වශයෙන්

2026 දී සයිබර් ආරක්ෂාව යනු සංකීර්ණ තාක්ෂණික දැනුමකට වඩා නිවැරදි හා බුද්ධිමත් පුරුදු ඇති කර ගැනීමයි. නව ආරක්ෂක ප්‍රමිතීන් සමඟ යාවත්කාලීන වීමෙන්, ඔබගේ පෞද්ගලිකත්වයට හානියක් නොවන පරිදි නවීන ඩිජිටල් ලෝකයේ උපරිම ප්‍රයෝජන ලබා ගත හැක.