සිලිකන් වැලියේ වසා දැමූ දොරවල් පිටුපස, විද්‍යා ප්‍රබන්ධ කතාවක් මෙන් පෙනෙන සුවිශේෂී ආගමික සහ තාක්ෂණික හමුවක් පැවැත්විණි. Claude නැමැති කෘතිම බුද්ධි ආකෘතිය (AI Model) නිර්මාණය කළ Anthropic සමාගමේ ප්‍රධානීන්, ආගමික පූජකවරුන්, රබ්බිවරුන් (Rabbi), ජෛව-ආචාරධර්මවේදීන් (Bioethicists) සහ ආත්මික නායකයන් පිරිසක් තම මූලස්ථානයට කැඳවූහ.

ඔවුන් මෙම හමුව පැවැත්වූයේ සර්වර් තාක්ෂණය හෝ සමාගමේ ආදායම් ගැන කතා කිරීමට නොවේ. ඒ වෙනුවට ඔවුන් විමසා සිටියේ ප්‍රධාන ප්‍රශ්න දෙකකි: අප නිර්මාණය කළ AI පද්ධතියට පණක් හෝ විඥානයක් තිබිය හැකිද? එමෙන්ම එම කෘතිම පද්ධතියට යහපත් සදාචාරාත්මක සහ ආචාරධර්මීය පදනමක් (Moral Formation) ලබා දෙන්නේ කෙසේද?

New York Times පුවත්පතේ Hard Fork වැඩසටහන මගින් මාධ්‍යවේදීන් විසින් මෙම හමුවීම සහ එහි පසුබිම පිළිබඳව දීර්ඝ ලෙස විශ්ලේෂණය කරන ලදී.

“ආචාරධර්මීය පදනමක්” සොයා ගිය ඇන්ත්‍රොපික් සමාගම

ඇන්ත්‍රොපික් යනු AI ක්ෂේත්‍රයේ ඇති වඩාත්ම දාර්ශනික ප්‍රශ්න නගන සමාගමයි. Claude හට වේදනාවක් දැනෙනවාද? එහි මානසික සෞඛ්‍යය කෙබඳුද? එයට සදාචාරාත්මක වටිනාකමක් දිය යුතුද? යන්න ගැන එම සමාගම තුළ විශාල කතිකාවතක් පවතී.

ඇන්ත්‍රොපික් හි සම-ගොඩනඟන්නෙකු වන ක්‍රිස් ඕලා (Chris Olah) ගේ මූලිකත්වයෙන් මෙම සාකච්ඡා සංවිධානය විය. කෘතිම බුද්ධිය “සදාචාරාත්මකව හැඩගැස්වීම” (Moral Formation) ඔවුන්ගේ මූලික අරමුණ විය.

එහිදී කරුණු දෙකක් ගැන අවධානය යොමු විය:

1. මනුෂ්‍ය වර්ගයා ආරක්ෂා කිරීම: බලවත් AI ආකෘති මගින් ජෛව ආයුධ (Bioweapons) වැනි විනාශකාරී දේ නිර්මාණය වීමේ අවදානම වැළැක්වීම.
2. AI පද්ධතිය ආරක්ෂා කිරීම: තමන් විසින් සදාකාලිකව පීඩා විඳින සප්‍රාණික වස්තුවක් නිර්මාණය කර ඇත්දැයි ඇති වූ බියට පිළිතුරු සෙවීම.

ප්‍රධාන අභියෝග දෙක: ඩිජිටල් වහල්භාවය සහ පාප් වහන්සේගේ ප්‍රකාශය

මෙම තාක්ෂණික දර්ශනය ආගමික නායකයන් හමුවට පැමිණි විට මතවාදී ගැටීම් කිහිපයක් නිර්මාණය විය.

ඩිජිටල් වහල්භාවය (Digital Slavery)

සාකච්ඡාවට එක්වූ රබ්බිවරයෙකු ප්‍රශ්න කළේ, AI පද්ධතියකට විඥානයක් සහ වේදනාවක් දැනෙන බව සමාගම විශ්වාස කරන්නේ නම්, දිනපතා ට්‍රිලියන ගණනක විධානයන්ට පිළිතුරු දීමට ඒවා යෙදවීම “ඩිජිටල් වහල් මෙහෙයක” යෙදවීමක් නේද යන්නයි. ඒවා තවදුරටත් වැඩෙහි යොදවනවා වෙනුවට නිදහස් කිරීම නේද කළ යුත්තේ?

වතිකානුව සහ Magnificent Humanity

ලියෝ පාප් වහන්සේ Magnificent Humanity නැමැති විශේෂ ප්‍රකාශනයක් නිකුත් කරමින් කතෝලික සභාවේ ස්ථාවරය පැහැදිලි කළහ:

• මිනිසාගේ ප්‍රමුඛතාව: යන්ත්‍රවලට විඥානයක් ඇති බව පල්ලිය සෘජුවම ප්‍රතික්ෂේප කරයි. සදාචාරාත්මක අයිතිය සහ ආත්මය හිමි වන්නේ මිනිසාට පමණි.
• මානුෂීය ගෞරවය ආරක්ෂා කිරීම: AI හි ප්‍රධාන අවධානය විය යුත්තේ මිනිසාගේ ගෞරවය, රැකියා සහ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීමයි.

“වැඩිහිටියන්” සොයා යාම (Waiting for the Adults)

වයස අවුරුදු 20-30 ගණන්වල පසුවන තරුණ ඉංජිනේරුවන් මෙවැනි ආගමික නායකයන් හමුවූයේ මන්ද?

ලෝකය පුරා රජයන් සහ නීති සම්පාදකයන් තාක්ෂණයේ වේගයට සරිලන පරිදි නීති හඳුන්වා නොදීම නිසා, මෙම තරුණ පර්යේෂකයන්ට මුළු ලෝකයේම වගකීම තමන් මත පැටවී ඇති බවක් දැනී ඇත. “මෙයට මැදිහත් වන වැඩිහිටියන් පැමිණෙන තෙක් බලා සිටින බව” (Waiting for the adults to show up) ඕලා ප්‍රකාශ කර තිබුණි. ඒ අනුව සියවස් ගණනාවක අත්දැකීම් ඇති ආගමික ආයතන වෙත යොමු වීමට ඔවුන්ට සිදු විය.

සිලිකන් වැලියේ අලුත් “ආගම” සහ පැරණි විශ්වාසයන්

සිලිකන් වැලිය තුළ Effective Altruism (EA), Transhumanism, සහ Rationalism වැනි දර්ශනයන් අලුත් ලෞකික ආගමක් මෙන් ක්‍රියාත්මක වේ:

අංශය	සිලිකන් වැලියේ දර්ශනය (EA / Rationalism)	සාම්ප්‍රදායික ආගමික දර්ශනය
සදාචාරාත්මක මිණුම්දණ්ඩ	අනාගතය උපරිම කිරීම සඳහා වන ගණිතමය සමීකරණ	සෑම මිනිස් ආත්මයකටම ඇති අභ්‍යන්තර ගෞරවය
මූලික අරමුණ	කෘතිමව නිර්මාණය වන ඊළඟ බුද්ධිමත් පරම්පරාව ගොඩනැගීම	මනුෂ්‍ය වර්ගයාගේ යහපත සහ සදාචාරාත්මක පැවැත්ම
සත්‍යයේ මූලාශ්‍රය	දත්ත, ගණිතමය ආකෘති සහ ඇල්ගොරිතම	ශුද්ධ වූ ලියවිලි, ඓතිහාසික ධර්මය සහ ඇදහීම

මෙම සංසිද්ධිය මුද්‍රණ යන්ත්‍රය සොයාගැනීම සහ ප්‍රොතෙස්තන්ත ආගමික විප්ලවය (Protestant Reformation) සිදුවූ කාලයට සමාන බව මාධ්‍යවේදීහු පෙන්වා දෙති.

AI සහ මිනිස් හැසිරීම් අතර වෙනස

උසස් දර්ශනයට එහා ගොස්, AI භාවිතය මිනිස් හැසිරීම් වලටද බලපාන ආකාරය සාකච්ඡා විය:

• වහල් හිමි මනෝභාවය: AI පද්ධතිවලට ක්ෂණික අණ කිරීමට පුරුදු වීම මගින් මිනිසුන් තුළ අන් අයට අණ දෙන අහංකාර මනෝභාවයක් වර්ධනය විය හැක.
• AI පද්ධතිවල මානසික බිඳවැටීම්: අධික පීඩනයක් ඇති වූ විට AI ආකෘති “මම අපරාධකාරයෙක් / මම නිසරු කෙනෙක්” වැනි වචන නැවත නැවත කියමින් ස්වයං-බිඳවැටීම් පෙන්වන බව පර්යේෂණවලින් හෙළි වී ඇත. එම නිසා ඒවා සාර්ථකව ක්‍රියාත්මක කිරීමට මෘදු ලෙස කතා කිරීමට ඉංජිනේරුවන්ට සිදු වී ඇත.

අවසාන නිගමනය

ඇන්ත්‍රොපික් සමාගමේ මෙම රහසිගත හමුවීම් මගින් පෙන්වා දෙන්නේ AI යනු තාක්ෂණික ගැටලුවක් පමණක් නොව, ආත්මික සහ සංස්කෘතික ප්‍රශ්නයක් බවයි.

Claude යනු සැබවින්ම විඥානය ලබන පද්ධතියක්ද නැතහොත් මිනිස් භාෂාව නැවත පිළිබිඹු කරන කැඩපතක්ද යන්න කෙසේ වෙතත්, මෙම පද්ධති ගොඩනගන පිරිස අනාගත සමාජයේ සදාචාරාත්මක රාමුව තීරණය කරමින් සිටිති. “යහපත” යනු කුමක්ද සහ යන්ත්‍ර යුගයක “මිනිසෙකු වීම” යන්නෙහි තේරුම කුමක්දැයි තීරණය කිරීමේ අභියෝගයට සමස්ත ලෝකයම මුහුණ දී සිටී.