දශක ගණනාවක් පුරා ජාතික ආරක්ෂාව මනිනු ලැබුවේ තෙල් බැරල් ප්‍රමාණය, වානේ නිෂ්පාදනය සහ යුද හමුදා බලය මතය. නමුත් කෘත්‍රිම බුද්ධි යුගයේදී එම මිණුම් දණ්ඩ මුළුමනින්ම එක් තීරණාත්මක සාධකයක් වෙත යොමු වී ඇත. ඒ ස්වෛරී පරිගණක බලය (Sovereign Compute) ය.

ආරක්ෂක අංශ, මූල්‍ය පද්ධති, සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රය සහ රාජ්‍ය පරිපාලන කටයුතු මෙහෙයවන මූලික මෙහෙයුම් පද්ධතිය බවට AI පත්වෙමින් තිබේ. මෙවැනි තත්ත්වයකදී මූලික AI මොඩල පුහුණු කිරීමට සහ තීරණාත්මක ජාතික දත්ත සැකසීමට විදේශීය Cloud සේවා සපයන්නන් මත යැපීම යනු රටක ජාතික විදුලිබල පද්ධතිය හෝ මහ බැංකුව විදේශීය ආයතනයකට බදු දීම හා සමාන අවදානම් සහගත ක්‍රියාවකි.

භෞතික පරිගණක චිප්ස් (silicon), බලශක්ති යටිතල පහසුකම්, දත්ත පද්ධති සහ AI ඇල්ගොරිතමයන්හි දේශීය හිමිකාරිත්වය සහ පාලනය සතු කර ගැනීම හෙවත් “ස්වෛරී පරිගණක බලය” අද වන විට හුදු ප්‍රතිපත්තියක් නොව, රටක ජාතික ස්වාධීනත්වය සඳහා අත්‍යවශ්‍ය සාධකයක් බවට පත්ව තිබේ.

ස්වෛරී පරිගණක ව්‍යුහයක මූලික කුළුණු සතර

සැබෑ පරිගණක ස්වෛරීභාවයක් අත්කර ගැනීම යනු හුදෙක් උසස් සර්වර් මිලදී ගැනීම පමණක් නොවේ; ඒ සඳහා සම්පූර්ණ තාක්ෂණික පද්ධතියක් දේශීයව ගොඩනැගිය යුතුය:

• භෞතික යටිතල පහසුකම් සහ බලශක්ති සුරක්ෂිතතාව: අධි-ධාරිතා GPU සහ NPU දත්ත මධ්‍යස්ථාන සඳහා දැවැන්ත විදුලි සැපයුමක් අවශ්‍ය වේ. බාහිර බලශක්ති උච්චාවචනයන්ගෙන් දේශීය පරිගණක පද්ධති ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා වෙන්වූ විදුලිබල පද්ධති, ක්ෂුද්‍ර ජාල (micro-grids) සහ පුනර්ජනනීය බලශක්ති ප්‍රභවයන් ස්ථාපිත කළ යුතුය.
• දත්ත ස්වෛරීභාවය (Data Residency): පුරවැසියන්ගේ ජෛවමිතික දත්ත (biometric data), ජාතික සෞඛ්‍ය තොරතුරු සහ රාජ්‍ය ආරක්ෂක දත්ත දේශීය දේශසීමා තුළම තබා ගැනීම අනිවාර්ය වේ. එමඟින් විදේශීය අධිකරණ හෝ නීති මඟින් දේශීය දත්ත පාලනය කිරීම හෝ අත්හිටුවීම වැළැක්විය හැකිය.
• දේශීය AI මොඩල සංවර්ධනය: දේශීය භාෂා, නීතිමය රාමු සහ සංස්කෘතික සන්දර්භය මත පදනම්ව මූලික භාෂා මොඩල (LLMs) නිර්මාණය කිරීම මඟින් බටහිර හෝ විදේශීය මතවාදයන්ට පක්ෂපාතී නොවූ විශ්වාසනීය AI පද්ධති ගොඩනැගිය හැකිය.
• සිලිකන් සැපයුම් දාමයේ ස්ථාවරත්වය: අර්ධ සන්නායක (semiconductor) චිප්ස් හිඟවීම් සහ භූ-දේශපාලනික සම්බාධකවලින් මිදීම සඳහා විශ්වාසනීය ද්විපාර්ශ්වික හවුල්කාරිත්වයන් හෝ දේශීය නිෂ්පාදන හැකියාවන් සුරක්ෂිත කිරීම.

සාම්ප්‍රදායික Cloud සේවා සහ ස්වෛරී පරිගණක පද්ධති අතර වෙනස

මිනුම් දණ්ඩ	සාම්ප්‍රදායික වාණිජ Cloud සේවාවන්	ස්වෛරී පරිගණක පරිසර පද්ධතිය
අධිකරණ බලය සහ පාලනය	විදේශීය සමාගම්වල නීතිවලට යටත් වේ (උදා: US CLOUD Act)	මුළුමනින්ම දේශීය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සහ රහස්‍යතා නීති මඟින් පාලනය වේ
දත්ත සංසරණය	ගෝලීය වශයෙන් විවිධ රටවල සර්වර් හරහා සංසරණය වේ	රට අභ්‍යන්තරයේ පිහිටි ආරක්ෂිත භෞතික පද්ධති තුළ පමණක් රඳවා ගනී
මොඩලවල පක්ෂපාතීත්වය	විදේශීය සංවර්ධකයින්ගේ දේශපාලනික සහ සංස්කෘතික සීමා නිරූපණය කරයි	දේශීය භාෂාව, සංස්කෘතිය සහ ජාතික ප්‍රමුඛතාවලට අනුකූලව සකස් කෙරේ
උපායමාර්ගික අවදානම	විදේශීය සම්බාධක, අපනයන තහනම් හෝ දුරස්ථ විසන්ධි කිරීම්වලට ලක්විය හැක	විදේශීය භූ-දේශපාලනික බලපෑම්වලින් තොරව දේශීයව ස්වාධීනව පවතී

සිලිකන් ස්වයංපෝෂිතභාවය සඳහා ගෝලීය තරඟය

ලොව පුරා රටවල් මේ වන විටත් තමන්ගේම ස්වෛරී පරිගණක සැලසුම් ක්‍රියාත්මක කරමින් සිටී:

• යුරෝපය (ප්‍රංශය සහ ජර්මනිය): ඇමරිකානු තාක්ෂණික ඒකාධිකාරය මත සම්පූර්ණයෙන්ම යැපීම වැළැක්වීම සඳහා Mistral වැනි විවෘත මූලාශ්‍ර (open-source) මොඩල ප්‍රවර්ධනය කරමින් දැවැන්ත යුරෝපීය AI මධ්‍යස්ථාන ඉදිකිරීම සඳහා රාජ්‍ය ප්‍රතිපාදන වෙන් කරයි.
• මැදපෙරදිග (එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය සහ සෞදි අරාබිය): G42 වැනි රාජ්‍ය අනුබද්ධ සමාගම් හරහා කලාපීය GPU සුපිරි පරිගණක ජාල ගොඩනඟමින්, තමන්ගේම බලශක්ති සම්පත් මත පදනම් වූ Falcon වැනි දේශීය AI මොඩල සංවර්ධනය කරයි.
• ආසියා-පැසිෆික් කලාපය: ජපානය, ඉන්දියාව ඇතුළු රටවල් දත්ත මධ්‍යස්ථාන ඉදිකිරීමට සහනාධාර ලබා දෙමින් දත්ත දේශීයකරණ නීති සම්පාදනය කරන්නේ, දේශීය රාජ්‍ය ස්වයංක්‍රීයකරණයට ප්‍රමුඛත්වය ලබාදීම සඳහා ය.

නැගී එන ආර්ථිකයන් හමුවේ ඇති උපායමාර්ගික අභියෝගය

සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට මෙම ක්ෂේත්‍රයේ නිහඬව සිටීම දැඩි අවදානමකි. තමන්ගේම ස්වෛරී පරිගණක ශක්තියක් ගොඩනඟා ගැනීමට අපොහොසත් වන රටවල් අනාගතයේදී “ඩිජිටල් යටත් විජිත” (Digital Vassal States) බවට පත්වීමේ තර්ජනයක් පවතී. එනම් බුද්ධිමය සේවාවන් ලබාගැනීම සඳහා විදේශීය සමාගම්වලට අඛණ්ඩව බලපත්‍ර ගාස්තු ගෙවීමට සිදුවීමත්, ජාතික ප්‍රතිපත්ති තීරණ කෙරෙහි බාහිර ආයතනික බලපෑම් එල්ල වීමත්ය.

ස්වෛරී පරිගණක බලය යනු ඩිජිටල් රාජ්‍යභාවයේ නූතන පදනමයි. ඉදිරි දශකය තුළ රටක සැබෑ ස්වාධීනත්වය තීරණය වන්නේ භූගෝලීය සිතියමක ඇති දේශසීමාවලින් නොව, තම දේශසීමාව තුළ ස්වාධීනව පාලනය කළ හැකි පරිගණක මෙගාවොට් ධාරිතාව මතය.