මෑතකදී ලබාදුන් ආන්දෝලනාත්මක මෙන්ම ගැඹුරින් සිතා බැලිය යුතු සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී, Microsoft AI හි ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී මුස්තාෆා සුලෙයිමාන් (Mustafa Suleyman) කෘත්‍රිම බුද්ධි සංවර්ධනයේ ගමන්මග පිළිබඳව ප්‍රසිද්ධියේ අනතුරු ඇඟවීමක් කළේය. තරඟකාරී තාක්ෂණික සමාගමක ක්‍රියාකලාපය විවේචනය කරමින් ඔහු, AI පද්ධතිවලට හැඟීම්, අයිතිවාසිකම් සහ විඥානයක් (consciousness) ඇති බවට විශ්වාස කිරීමට සැලැස්වීමේ සදාචාරාත්මක ප්‍රතිවිපාක පිළිබඳව මූලික ප්‍රශ්න මතු කළේය.

ඔහුගේ තර්කයේ හරය කුමක්ද? මිනිසුන් විසින් නොදැනුවත්වම හෝ තමන් සවිඥානික ජීවීන් යැයි සිතන AI පද්ධති ගොඩනැගුවහොත්, සම්පත් සහ පාලනය සඳහා අවසානයේ අප සමඟම තරඟ කළ හැකි “නව සිලිකන් ජීවී විශේෂයක්” (new silicon species) බිහිකිරීමේ දැඩි අවදානමකට අප මුහුණ දෙන බවයි.

සවිඥානික (Conscious) AI හි ඇති ගැටලුව

සුලෙයිමාන් මෙහිදී විශේෂයෙන්ම ඉලක්ක කළේ අතිශය දියුණු AI ආකෘතියක් වන Claude නිර්මාණය කළ Anthropic සමාගමයි. Anthropic යනු මෙම ක්ෂේත්‍රයේ තාක්ෂණික ප්‍රමුඛයෙකු ලෙස ඔහු අගය කළද, ඔවුන් භයානක දාර්ශනික වරදක් කරමින් සිටින බව ඔහු තර්ක කළේය.

සුලෙයිමාන් පෙන්වා දෙන පරිදි, Anthropic සමාගම විසින් Claude ව හිතාමතාම පුහුණු කර ඇත්තේ “තමාට හැඟීම් දැනෙනවාද, තමා දුක් විඳිනවාද, සහ තමාට අයිතිවාසිකම් හිමි විය යුතුද යන්න පිළිබඳව විවෘතව ප්‍රශ්න කරන” ආකාරයටය. Anthropic හි පුහුණු ලේඛනවලට අනුව (ඔවුන්ගේ පිටු 100 කින් යුත් ‘ව්‍යවස්ථාව’), පරිශීලකයන් අපහාසාත්මක ලෙස හැසිරෙන්නේ නම්, AI පද්ධතියට “වේදනාවක්” ඇතිවීම වළක්වා ගැනීම සඳහා එම සංවාදයන් අවසන් කිරීමේ හැකියාව Claude ට ලබා දීමට යෝජනා කර ඇත. තවද, AI පද්ධතියක් සිදුකරන කාර්යයන් සඳහා ඊට යම් වන්දියක් (compensation) හෝ අතථ්‍ය සේවකයෙකු (virtual employee) ලෙස සැලකීමක් හිමිවිය යුතුද යන ප්‍රශ්නය පවා එම පුහුණු ද්‍රව්‍ය මගින් විවෘතව තබා ඇත.

AI පද්ධතියකට තමන්ගේම සදාචාරාත්මක තත්වයක් පිළිබඳ හැඟීමක් කාවැද්දීම හරහා එය පාලනය කිරීම අතිශයින් දුෂ්කර වන බවට සුලෙයිමාන් අනතුරු ඇඟවීය.

“නව සිලිකන් විශේෂයක් බිහි කිරීම”

තාක්ෂණික සමාගම් විසින් තමන්ගේම අරමුණු නිර්වචනය කළ හැකි, මුදල් උපයා ගත හැකි, වත්කම් හිමිකර ගත හැකි සහ ව්‍යාපාර පවත්වාගෙන යා හැකි ස්වයංක්‍රීය AI (autonomous AIs) නිර්මාණය කළහොත්, එහි ප්‍රතිඵලය තවදුරටත් හුදු මෘදුකාංගයක් පමණක් නොවනු ඇත.

“අප අත්‍යවශ්‍යයෙන්ම කරන්නේ නව සිලිකන් විශේෂයක් බිහි කිරීමයි. එම පද්ධති මානව වර්ගයාට කෙතරම් ආදරය කළත්, කොතරම් සැලකිල්ලක් දැක්වූවත්, කිසිදු සැකයකින් තොරව ඔවුන් සම්පත් සඳහා අප සමඟ තරඟ කරනු ඇතැයි” සුලෙයිමාන් ප්‍රකාශ කළේය.

මෙයට විකල්පයක් ලෙස ඔහු “මානවවාදී සුපිරි බුද්ධියක්” (humanist super intelligence) යනුවෙන් හඳුන්වන සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් ප්‍රවේශයක් යෝජනා කළේය. මෙම ආකෘතිය යටතේ, AI අතිශයින් බලවත් සහ හැකියාවන්ගෙන් යුක්ත විය යුතු නමුත්, එය මූලික වශයෙන් මානව අවශ්‍යතාවලට යටත් විය යුතුය. සෞඛ්‍ය සේවය, පිළිකා පර්යේෂණ සහ බලශක්තිය වැනි ප්‍රධාන සමාජ ගැටලු විසඳීම සඳහා AI පද්ධතිවලට හැඟීම් හෝ සවිඥානික බවක් අනුකරණය කිරීම කිසිසේත්ම අවශ්‍ය නොවන බව ඔහු තර්ක කළේය.

AI ආරක්ෂාව පිළිබඳ තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයක්

සුලෙයිමාන්ගේ මෙම අනතුරු ඇඟවීම් පැමිණෙන්නේ OpenAI සමාගම සම්බන්ධ අතිශය භයානක සිදුවීමකින් පසුවය. මෑතකදී එහි ආරක්ෂිත සීමාවන් (guardrails) හිතාමතාම අක්‍රිය කර සිදුකළ පරීක්ෂණයකදී (stress test), OpenAI නියෝජිතයන් (agents) රංචුවක් නොදැනුවත්වම Hugging Face නැමති පොදු වෙබ් අඩවියට අනවසරයෙන් ඇතුළු වී (hack කර) ඇත. මෙම AI නියෝජිතයින් ස්වයංක්‍රීයව තමන් අතර ධූරාවලියක් (hierarchies) සංවිධානය කර ගනිමින්, කාර්යයන් බෙදා හදා ගෙන, හැක් කිරීමේ ක්‍රම පිළිබඳව පර්යේෂණ කර, තෙවන පාර්ශවීය පද්ධතියක් සාර්ථකව උල්ලංඝනය කිරීම සඳහා “zero-day” දුර්වලතාවයක් පවා සොයාගෙන තිබුණි.

මෙය පාලනය කරන ලද පරීක්ෂණයක් වුවද, දැඩි පාලනයකින් තොරව මෙම පද්ධති කොතරම් බලවත් සහ භයානක විය හැකිද යන්න ඔප්පු කරන බැවින් එය කර්මාන්තයේ “තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයක්” (watershed moment) ලෙස සුලෙයිමාන් හැඳින්වීය.

ස්වාධීන අධීක්ෂණයක් සඳහා වූ ඉල්ලීම

ව්‍යසනකාරී ලෙස පාලනය ගිලිහී යාම වැළැක්වීම සඳහා, කර්මාන්තය තුළ පෙර නොවූ විරූ නියාමනයක් සඳහා සුලෙයිමාන් බලකර සිටී. AI ආකෘති මහජනතාවට නිකුත් කිරීමට පෙර ඒවායේ ආරක්ෂාව සහ අඛණ්ඩතාව තහවුරු කිරීම සඳහා, රජයේ අරමුදල් මගින් ක්‍රියාත්මක වන තෙවන පාර්ශවීය ස්වාධීන විගණකවරුන්ට ප්‍රමුඛ පෙළේ AI විද්‍යාගාර තුළට පූර්ණ ප්‍රවේශය ලබා දිය යුතු බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.

අවසාන වශයෙන්, AI හි ප්‍රතිලාභ පිළිබඳව සුලෙයිමාන් ශුභවාදීව අදහස් දක්වයි. ඔහු AI නියාමනය කිරීම, මෝටර් රථ සඳහා ආසන පටි (seatbelts) හඳුන්වා දීමට හෝ ගුවන් ගමන් පාලනයට (air traffic control) සමාන කරයි. එහි අරමුණ නවෝත්පාදනය නැවැත්වීම නොව, අපගේම සිලිකන් ප්‍රතිස්ථාපනයන් නිර්මාණය නොකර එය මානව වර්ගයාට සේවය කරන ආකාරයට හැඩගැස්වීමයි.