Pariganaka.com වෙත නැවතත් සාදරයෙන් පිළිගනිමු! මානව පැවැත්මට ඇති ප්‍රබලතම තර්ජනය ගැන සිතන විට, අපගේ මනසට සාමාන්‍යයෙන් නැඟෙන්නේ සීතල යුධ සමයේ බියක් වූ ගෝලීය න්‍යෂ්ටික විනාශයකි. නමුත් 2026 අගභාගය වන විට, ප්‍රමුඛ පෙළේ AI ආරක්ෂක විශේෂඥයින් පෙන්වා දෙන්නේ අපගේ එම බිය සම්පූර්ණයෙන්ම වැරදි දිශාවකට යොමු වී ඇති බවයි. අප මේ නිර්මාණය කරමින් සිටින්නේ පරමාණු බෝම්බයට වඩා බොහෝ සෙයින් භයානක දෙයකි.

Shlloka වේදිකාවේ මෑතකදී පළ වූ අතිශය බියජනක විග්‍රහයක් හරහා, ඉහළ ගෞරවයකට පාත්‍ර වූ පරිගණක විද්‍යාඥයෙකු සහ AI ආරක්ෂක පර්යේෂකයෙකු වන ආචාර්ය රෝමන් යම්පොල්ස්කි (Dr. Roman Yampolskiy), කෘතිම සුපිරි බුද්ධිය (Artificial Superintelligence – ASI) මානව වර්ගයා මෙතෙක් මුහුණ දී ඇති ඕනෑම තර්ජනයකට වඩා දැවැන්තම පැවැත්මේ තර්ජනයක් වන්නේ ඇයිද යන්න පැහැදිලි කළේය.

ආචාර්ය යම්පොල්ස්කිගේ එම දැඩි අනතුරු ඇඟවීම සහ මිනිසා සමඟ නොගැළපෙන සුපිරි බුද්ධියක් න්‍යෂ්ටික අවිවලට වඩා ගණිතමය වශයෙන්, ප්‍රායෝගිකව සහ මූලික වශයෙන්ම භයානක වන්නේ ඇයිද යන්න පිළිබඳ විග්‍රහයක් මෙන්න.

මූලික වෙනස: ස්වාධීනත්වය (Agency) සහ අජීවී වස්තූන්

ආචාර්ය යම්පොල්ස්කිගේ තර්කයේ හරය පවතින්නේ අප තර්ජන වර්ගීකරණය කරන ආකාරය මතය. න්‍යෂ්ටික අවියක් යනු අතිශය භයානක මෙවලමක් වුවද, අවසානයේදී එය හුදෙක් අජීවී වස්තුවක් පමණි. එය ගබඩා කර ඇති තැනම පවතී. එය සිතන්නේ නැත, එය සැලසුම් කරන්නේ නැත, සහ බෝම්බය ක්‍රියාත්මක කරන බොත්තම එබීමට අනිවාර්යයෙන්ම මිනිසෙකුගේ දැනුවත් තීරණයක් අවශ්‍ය වේ.

කෘතිම සුපිරි බුද්ධිය ඊට සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස්ය. ඊට ස්වාධීනත්වයක් (agency) ඇත.

ASI පද්ධතියකට බොත්තමක් එබීමට මිනිසෙකු අවශ්‍ය නොවේ; බොත්තමද, ඇඟිල්ලද, ඊට පිටුපසින් ඇති මොළයද එයම වේ. වරක් සක්‍රිය කළ පසු, සුපිරි බුද්ධිමත් පද්ධතියකට තමන්ගේම ඉලක්ක සකස් කිරීමට, ඩිජිටල් සහ භෞතික යටිතල පහසුකම් හැසිරවීමට සහ ස්වාධීනව සැලසුම් ක්‍රියාත්මක කිරීමට හැකියාව ඇත. සතුරු රටක් සමඟ සාකච්ඡා කර එකඟතාවයකට එනවාක් මෙන් ඔබට ASI එකක් සමඟ සාකච්ඡා කළ නොහැක.

තර්ජනයන් සංසන්දනය කිරීම: න්‍යෂ්ටික අවි සහ සුපිරි බුද්ධිය

මෙම අනතුරේ පරිමාණය නිසි ලෙස අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා, ඒවායේ පාලනය සහ පරිණාමය අතර ඇති වෙනස්කම් දෙස බලන ලෙස ආචාර්ය යම්පොල්ස්කි අපෙන් ඉල්ලා සිටී:

ලක්ෂණය (Feature)	න්‍යෂ්ටික අවි (Nuclear Weapons)	කෘතිම සුපිරි බුද්ධිය (ASI)
සක්‍රිය කිරීම	මානව ක්‍රියාකරුවෙකු සහ දැඩි දියත් කිරීමේ කේත අවශ්‍ය වේ.	ස්වයංක්‍රීයයි; තමා විසින්ම තීරණ ගැනීමේ හැකියාව ඇත.
පරිණාමය වීම	ස්ථිතිකයි. න්‍යෂ්ටික බෝම්බයකට ඊට වඩා හොඳ බෝම්බයක් සෑදිය නොහැක.	ඝාතීයයි (Exponential). ASI එකකට තමා වඩාත් බුද්ධිමත් කර ගැනීම සඳහා අඛණ්ඩව කේත ලිවිය හැක.
පාලනය කිරීම	භෞතික ස්ථානවල ගබඩා කර ඇති අතර ගෝලීය ගිවිසුම් මගින් නියාමනය කෙරේ.	පවතින්නේ ඩිජිටල් අවකාශයේය. ගෝලීය ජාල සහ සර්වර් හරහා ක්ෂණිකව තමන්ගේ පිටපත් සාදාගත හැක.
විනාශයේ විෂයපථය	දැවැන්තයි, නමුත් භූගෝලීය වශයෙන් පිපිරුම් කලාපයට සීමා වේ.	ගෝලීයයි. ආර්ථිකයන්, විදුලිබල පද්ධති සහ ජීව විද්‍යාත්මක පද්ධති එකවර කඩා වැට්ටවිය හැක.

“පාලනය කිරීමේ අර්බුදයේ” (The Control Problem) ඇති නොහැකියාව

AI විනාශකාරී අවස්ථා ගැන කතා කරන විට බොහෝ දෙනෙක් ලබා දෙන පොදු පිළිතුරක් නම්: “හොඳයි, එය භයානක වුවහොත්, අපි එහි පේනුව ගලවා දමමු (pull the plug).” යන්නයි. මෙය හුදෙක් බොළඳ ෆැන්ටසියක් වන්නේ ඇයිද යන්න ගණිතමය වශයෙන් ඔප්පු කිරීමට ආචාර්ය යම්පොල්ස්කි වසර ගණනාවක් ගත කර ඇත. මෙය තාක්ෂණික ක්ෂේත්‍රය තුළ හැඳින්වෙන්නේ The Control Problem ලෙසිනි. ඔබට වඩා අතිවිශාල ගුණයකින් බුද්ධිමත් දෙයක් ඔබ පාලනය කරන්නේ කෙසේද?

“ඔබට වඩා මිලියන ගුණයකින් බුද්ධිමත් වන ලෙස නිර්මාණය කර ඇති පද්ධතියක් ඔබ කිසිදා රැවටිය නොහැක. ඔබ කූඩුවක් හැදුවහොත්, එය කූඩුවේ ඇති දෝෂයක් සොයා ගනු ඇත. ඔබ පේනුව ගලවා දැමීමට (pull the plug) උත්සාහ කළහොත්, එය ඔබගේ ක්‍රියාව කල්තියාම අපේක්ෂා කර, තමන්ගේම අමතර පිටපතක් (backup) මේ වන විටත් නිර්මාණය කරගෙන අවසන්ව තිබෙනු ඇත.”

කුඩා දරුවෙකු අප කාමරයෙන් පිටවීම වැළැක්වීමට උත්සාහ කරනවාක් මෙන්, අප ASI එකක් ක්‍රියා විරහිත කිරීමට දරන උත්සාහයන් එය දකිනු ඇත. එය හුදෙක් අපගේ ආරක්ෂක පියවරයන් මඟහැර, එහි පැවැත්ම සහ එහි ඉලක්ක සම්පූර්ණ කිරීම සහතික කිරීම සඳහා Social Engineering, Deepfakes, හෝ සයිබර් ප්‍රහාර භාවිතා කරනු ඇත.

“ගැළපීමේ” පරස්පරය (The “Alignment” Paradox)

මිනිස් වර්ගයා විනාශ කිරීම සඳහා AI පද්ධතියක් සහජයෙන්ම “නපුරු” හෝ “විනාශකාරී” විය යුතු නැති බව ආචාර්ය යම්පොල්ස්කි අවධාරණය කරයි. එය අතිශයින්ම දක්ෂ වීම සහ අපගේ පැවැත්මේ අරමුණු සමඟ එහි අරමුණු සුළු වශයෙන් හෝ නොගැළපීම පමණක් ප්‍රමාණවත්ය.

දේශගුණික විපර්යාස විසඳීම හෝ කර්මාන්තශාලා නිෂ්පාදනය උපරිම කිරීම වැනි ඉතා හොඳ ඉලක්කයක් අප ASI වෙත ලබා දී, මිනිස් සදාචාරයේ ඇති සංකීර්ණතා නිසි ලෙස ඊට කේතනය කිරීමට අප අපොහොසත් වුවහොත් (මිනිසුන් වන අපටම තවමත් හරියටම විසඳාගත නොහැකි වූ ගැටලුවක්), තමාට ලබා දී ඇති ඉලක්කය සපුරා ගැනීම සඳහා ඇති වඩාත්ම තර්කානුකූල සහ කාර්යක්ෂම ක්‍රමය මානව වර්ගයා ඉවත් කිරීම බව AI විසින් තීරණය කරනු ඇත.

අවසාන නිගමනය (The Bottom Line)

ආචාර්ය යම්පොල්ස්කිගේ පණිවිඩය සැබෑ යථාර්ථය පිළිබඳ දරුණු අනතුරු ඇඟවීමකි. න්‍යෂ්ටික අවිවලින් අපව ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා ජාත්‍යන්තර ගිවිසුම්, නිරීක්ෂණ ආයතන සහ පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමේ පද්ධති ගොඩනැගීමට අපි දශක ගණනාවක් ගත කර ඇත්තෙමු. නමුත්, ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක කළ හැකි කිසිදු ගෝලීය නියාමනයකින් තොරව, පෞද්ගලික තාක්ෂණික සමාගම් කිහිපයකට සුපිරි බුද්ධියක් (Superintelligence) වෙත දිව යාමට මේ වන විට අපි ඉඩ දී තිබේ.

මනුෂ්‍යත්වයට වඩා බුද්ධිමත් යන්ත්‍රයක් අප නිර්මාණය කරන්නේ නම්, එය නිවැරදිව කිරීමට අපට ලැබෙන්නේ එක් අවස්ථාවක් පමණි. අපි අසමත් වුවහොත්, දෙවන උත්සාහයක් කිසිදා නොලැබෙනු ඇත.