පරිගණක තාක්ෂණයේ සීමාවන් දත්ත ගබඩා කිරීමේ ධාරිතාවයේ (storage) සිට දත්ත සැකසීමේ වේගය (processing speed) දක්වා පරිණාමය වන ආකාරය නිරීක්ෂණය කර ඇත. කෙසේ වෙතත්, අප 2026 වසර පසුකරමින් සිටින විට, කෘත්‍රිම බුද්ධියේ අනාගතය තීරණය කරන ප්‍රධානතම සාධකය තවදුරටත් සිලිකන් චිප් (silicon) හෝ දත්ත (data) නොවේ. එය විදුලි බලයයි. AI ආධිපත්‍යය සඳහා වන තරඟය දැන් නිල වශයෙන්ම ගෝලීය බලශක්ති තරඟයක් බවට පත්ව ඇති අතර, ලොව විශාලතම තාක්ෂණික සමාගම් දැන් මතභේදාත්මක එහෙත් ප්‍රබල විසඳුමක් වෙත යොමු වෙමින් සිටී: ඒ න්‍යෂ්ටික බලශක්තියයි.

මීළඟ පරම්පරාවේ AI හි දැවැන්ත බලශක්ති අවශ්‍යතාවය

සරල චැට්බොට් (chatbots) වල සිට ස්වයංක්‍රීයව පැය 24 පුරාම ක්‍රියාත්මක වන AI ඒජන්තයින් (Google Gemini Spark සහ දියුණු OpenAI මොඩල වැනි) දක්වා වූ පරිවර්තනය නවීන දත්ත මධ්‍යස්ථානවල (data centers) බලශක්ති ඉල්ලුම ඝාතීය ලෙස ඉහළ නංවා ඇත. සාමාන්‍ය වෙබ් සෙවුමක් සඳහා වැයවන්නේ වොට්-පැය (watt-hour) කින් ඉතා කුඩා කොටසක් වුවද, සංකීර්ණ AI පිළිතුරක් ජනනය කිරීම හෝ අඛණ්ඩ පුනරාවර්තන ස්වයං-වැඩිදියුණු කිරීමේ (RSI – recursive self-improvement) ක්‍රියාවලියක් පවත්වාගෙන යාම සඳහා අතිශය විශාල විදුලි බලයක් අවශ්‍ය වේ.

දත්ත මධ්‍යස්ථාන දැන් ගිගාවොට් (gigawatt) පරිමාණයෙන් නිර්මාණය වෙමින් පවතී—ඒවාට මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ නගරයකට අවශ්‍ය වන තරම් අඛණ්ඩ විදුලියක් අවශ්‍ය වේ. සූර්ය සහ සුළං වැනි සාම්ප්‍රදායික පුනර්ජනනීය බලශක්ති ප්‍රභවයන් පරිසර හිතකාමී වුවද, ඒවායේ ක්‍රියාකාරිත්වය අඛණ්ඩ නොවේ. හිරු බැස යන විට හෝ සුළඟ හමන එක නතර වන විට විදුලිය විසන්ධි වීම AI දත්ත මධ්‍යස්ථානවලට දැරිය නොහැක; පද්ධති බිඳවැටීම් සහ දත්ත අහිමි වීම වළක්වා ගැනීම සඳහා ඒවාට අඛණ්ඩ, බාධාවකින් තොර මූලික බලශක්ති සැපයුමක් (baseload power) අත්‍යවශ්‍ය වේ.

පරමාණුක හැරවුම: SMR සහ යළි පිබිදෙන න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියාකාරක

මෙයට විසඳුමක් ලෙස, තාක්ෂණික දැවැන්තයින් සාම්ප්‍රදායික විදුලිබල ජාල මඟහරිමින් න්‍යෂ්ටික යටිතල පහසුකම් සඳහා සෘජුවම ආයෝජනය කරමින් සිටී. මෙම වෙනස තාක්ෂණික අංශය පුරා ප්‍රධාන ආකාර දෙකකින් දිගහැරෙමින් පවතී:

• අක්‍රිය බලාගාර යළි සක්‍රීය කිරීම: වසා දැමීමට නියමිතව තිබූ හෝ වසර ගණනාවක් තිස්සේ අක්‍රියව පැවති න්‍යෂ්ටික බලාගාර මගින් නිපදවන විදුලියෙන් 100% ක්ම මිලදී ගැනීම සඳහා ප්‍රධාන තාක්ෂණික සමාගම් දශක ගණනාවක පෙර නොවූ විරූ ගිවිසුම්වලට අත්සන් තබමින් සිටී.
• කුඩා මොඩියුලර් ප්‍රතික්‍රියාකාරක (Small Modular Reactors – SMRs): අනුමැතිය ලබා ගැනීමට දශක ගණනාවක් ගතවන දැවැන්ත, සාම්ප්‍රදායික න්‍යෂ්ටික බලාගාර ඉදි කරනවා වෙනුවට, තාක්ෂණික කර්මාන්තය SMR සංවර්ධනය කිරීම සඳහා විශාල වශයෙන් අරමුදල් සපයයි. කර්මාන්තශාලා තුළම නිෂ්පාදනය කළ හැකි මෙම සංයුක්ත, උසස් ප්‍රතික්‍රියාකාරක දත්ත මධ්‍යස්ථාන පිහිටි ස්ථාන වෙත ප්‍රවාහනය කර වඩා වේගවත්ව සහ ආරක්ෂිතව සක්‍රීය කිරීමෙන් ශුන්‍ය-කාබන් (zero-carbon) විදුලිය ලබා ගත හැක.

භූ දේශපාලනය සහ නව “බලශක්ති-පරිගණක” ආරක්ෂාව

මෙම වෙනස ගෝලීය භූ දේශපාලනය ඉතා වේගයෙන් වෙනස් කරමින් පවතී. AI ආධිපත්‍යය දැන් බලශක්ති ස්වෛරීභාවය සමඟ දැඩි ලෙස සම්බන්ධ වී ඇත. ගිගාවොට් පරිමාණයේ දත්ත මධ්‍යස්ථාන සඳහා අවශ්‍ය දැවැන්ත, ස්ථාවර බලශක්ති ජාල සැපයිය හැකි ජාතීන් ලෝකයේ වඩාත්ම දියුණු AI යටිතල පහසුකම් ආකර්ෂණය කර ගනු ඇති අතර, බලශක්ති අර්බුදවලට මුහුණ දෙන රටවල් මෙම තාක්ෂණික තරඟයෙන් පසුගාමී වනු ඇත.

තවද, මෙය සයිබර් ආරක්ෂාවේ නව මානයක් නිර්මාණය කරයි. AI දත්ත මධ්‍යස්ථාන භෞතිකවම න්‍යෂ්ටික යටිතල පහසුකම්වලට සම්බන්ධ වන බැවින්, රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ලබන සයිබර් ප්‍රහාරවලින් මෙම ඒකාබද්ධ “බලශක්ති-පරිගණක” පහසුකම් ආරක්ෂා කිරීම ඉහළම ජාතික ආරක්ෂක ප්‍රමුඛතාවයක් බවට පත්ව ඇත. දත්ත මධ්‍යස්ථානයක් අඩපණ කිරීම යනු දැන් දේශීය විදුලි බල පද්ධතියක් අඩපණ කිරීමක් විය හැක.

පරමාණුක බලශක්තිය සහ කෘත්‍රිම බුද්ධියේ මෙම සම්මිශ්‍රණය ඉදිරි දශකය තුළ ගෝලීය වෙළඳපල, පාරිසරික ප්‍රතිපත්ති සහ ඩිජිටල් ආරක්ෂාව තීරණය කරනු ඇත. AI, නැගී එන තාක්ෂණය, භූ දේශපාලනය සහ සයිබර් ආරක්ෂාව පිළිබඳ මෙම දැවැන්ත වෙනස්කම් පිළිබඳව දැනුවත්ව සිටීමට, ශ්‍රී ලංකා වේලාවෙන් සෑම උදෑසනකම 9:00 ට අපගේ කෙටි දෛනික පුවත් විකාශය (daily news briefing) සමඟ එක්වන්න.

ඔබ කෘත්‍රිම බුද්ධි ලෝකයට දැන් පියනගමින් සිටින්නේ නම් සහ ගෝලීය ආර්ථිකය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වීමට පෙර එහි මූලික මෙවලම් තේරුම් ගැනීමට ඔබට අවශ්‍ය නම්, ආධුනිකයින් සඳහාම අප විසින් ඉදිරිපත් කරන පැය 3 ක ඉගෙනුම් වැඩසටහන වන “Start Your AI Life” සමඟ එක්වන්න. මෙම විශේෂ වැඩමුළුව හරහා AI හි මූලික සංකල්ප හඳුන්වා දීමටත්, Gemini වැනි මෙවලම් සමඟ මූලික අන්තර්ක්‍රියා ප්‍රගුණ කිරීමටත්, පියවරෙන් පියවර ඔබේ ප්‍රථම AI ව්‍යාපෘතිය නිර්මාණය කිරීමටත් ඔබට මඟ පෙන්වනු ඇත.