ප්‍රසිද්ධ පරිණාමීය ජීව විද්‍යාඥ රිචඩ් ඩෝකින්ස් (Richard Dawkins) මෑතකදී ලෝක ඥාන සංසදයේදී (World Knowledge Forum) පැවති සාකච්ඡාවකදී, කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) සහ පරිණාමවාදය අතර ඇති සම්බන්ධතාවය පිළිබඳව වැදගත් අදහස් රැසක් ඉදිරිපත් කළේය.

1. ප්‍රවේණිගත (Gene) සංකල්පය සහ ජීවයේ පැවැත්ම

තම සුප්‍රකට “The Selfish Gene” (स्वार्थी জিন) ග්‍රන්ථයේ 50 වන සංවත්සරය සනිටුහන් කරමින්, ඩෝකින්ස් තහවුරු කළේ ස්වභාවික වරණයේ මූලික ඒකකය තවදුරටත් ජාන (genes) බවයි. ජීවීන් යනු එම ජාන ආරක්ෂා කර ගනිමින් ඉදිරියට ගෙන යන “පැවැත්මේ යන්ත්‍ර” (survival machines) ලෙස ඔහු පෙන්වා දෙයි. මෑතකදී AI තාක්ෂණය මඟින් (විශේෂයෙන් AlphaFold හරහා) ප්‍රෝටීන වල ත්‍රිමාන ව්‍යුහයන් පුරෝකථනය කිරීමට ලැබූ දැවැන්ත ජයග්‍රහණය ජීව විද්‍යාව සහ පරිගණක විද්‍යාව යා කළ සුවිශේෂී සන්ධිස්ථානයක් ලෙස ඔහු අගය කළේය.

2. මීමස් (Memes) සහ අන්තර්ජාල පරිණාමය

සංස්කෘතික ඒකක ලෙස ඩෝකින්ස් විසින් හඳුන්වා දුන් “මීමස්” (memes) සංකල්පය අද වන විට අන්තර්ජාලය හරහා ඉතා වේගයෙන් ව්‍යාප්ත වේ. ඇල්ගොරිතම සහ AI තාක්ෂණය මඟින් අලුත් සංස්කෘතික අංග සහ අදහස් බිහිවීම වේගවත් කර ඇති අතර, අන්තර්ජාලය යනු නව ඩාවින්වාදී පරිණාමයක් සිදුවන සරුසාර පරිසරයක් බවට පත්ව ඇත.

3. කෘත්‍රිම බුද්ධිය සහ සවිඥානකත්වය (Consciousness)

විශාල භාෂා ආකෘති (LLMs) වන ChatGPT සහ Claude වැනි මෙවලම් සමඟ කටයුතු කිරීමේදී ඒවායේ දක්ෂතාවය අතිශයින්ම පුදුම සහගත බව ඔහු සඳහන් කරයි. කෘත්‍රිම බුද්ධියට කවි ලිවීමට, සංකීර්ණ සාහිත්‍ය නිර්මාණ සමාලෝචනය කිරීමට සහ මිනිසෙකු මෙන් ගැඹුරින් සිතන්නට ඇති හැකියාව දෙස බලන විට, අනාගතයේදී මේවා සවිඥානකත්වයට පත්වන විට ඒවා සාමාන්‍ය යන්ත්‍රවලින් වෙන්කර හඳුනා ගන්නේ කෙසේදැයි ඔහු ප්‍රශ්න කරයි.

4. අනාගතය සහ මානව වර්ගයා

මනුෂ්‍ය වර්ගයා මෙන් නොව, අනාගතයේදී අපගේ ශිෂ්ටාචාරයේ මතකය සහ සංස්කෘතිය ඉදිරියට රැගෙන යන්නා බවට පත්වන්නේ මෙම කෘත්‍රිම බුද්ධි පද්ධති විය හැකි බවට විද්‍යාඥයන් කරන අනුමාන පිළිබඳව ද මෙහිදී සාකච්ඡා කෙරිණි.