හිතන්න, මහන්සි වෙලා වැඩ කරපු දවසකට පස්සේ ඔබ කොළඹ තියෙන ඔබේ නිවසට එනවා කියලා. ස්මාර්ට් ඔරලෝසුවෙන් (Smartwatch) දොර අරින්න ඔබ අත ඉස්සුවාම, දොරේ ලොක් එක රතු පාටින් පත්තුවෙලා ප්‍රතික්ෂේප වෙනවා. එකපාරටම ගෙදර ඇතුළේ තියෙන ස්මාර්ට් ස්පීකර් වලින් උපරිම සද්දෙන් සින්දු ඇහෙන්න පටන් ගන්නවා, ඒත් එක්කම ඔබේ ෆෝන් එකට මැසේජ් එකක් එනවා.

ඒ මැසේජ් එකේ තියෙන්නේ මෙහෙමයි: “ඔබේ නිවසේ ජාලය (Home network) ලොක් කර ඇත. පැය 2ක් ඇතුළත රු. 100,000 ක් Cryptocurrency වලින් ගෙවන්න, නැත්නම් අපි ඔබේ ස්මාර්ට් ශීතකරණය ඕෆ් කර කෑම බීම ටික නරක් වීමට ඉඩ හරිනවා.”

ඔබේ ගෙදරට හොරු පැනලා නෙවෙයි; ඔබව ඔබේම ජීවිතයෙන් එළියට දාලයි තියෙන්නේ. මේ තමයි Smart Home Ransomware හි බිහිසුණු යථාර්ථය. අද Pariganaka.com අපි කතා කරන්නේ, හැකර්වරුන් අපේ ගෙදර පහසුකම් ඩිජිටල් හිරගෙවල් බවට පත් කරන්නේ කොහොමද සහ මේ සයිබර් ආක්‍රමණිකයන්ගෙන් ඔබේ ස්මාර්ට් නිවස ආරක්ෂා කරගන්නේ කොහොමද කියලයි.

1. නිවසක් හැක් වෙන්නේ කොහොමද?

හැකර්වරුන් ඔබේ දොරේ ඉබි යතුරු කඩන්නේ නැහැ; ඔවුන් කඩන්නේ ඔබේ Wi-Fi රවුටරයේ ඩිජිටල් යතුරුයි. 2026 වෙද්දි සාමාන්‍ය ගෙදරක අන්තර්ජාලයට සම්බන්ධ කරපු උපාංග (Connected devices) දුසිම් ගාණක් තියෙනවා. මුළු ගෙදරම අනතුරේ දාන්න මේ එක උපාංගයක් දුර්වල වීම විතරක් ප්‍රමාණවත්.

• “ට්‍රෝජන් අශ්වයා” වැනි ස්මාර්ට් බල්බය (The “Trojan Horse” Lightbulb): ගොඩක් වෙලාවට හැකර්වරුන් ගෙදරට ඇතුළු වෙන්නේ ඔබේ කම්පියුටරයෙන් නෙවෙයි, වෙළඳපොලේ තියෙන ලාභ, බ්‍රෑන්ඩ් එකක් නැති IoT (Internet of Things) ස්මාර්ට් බල්බ හෝ රොබෝ වැකුම් ක්ලීනර් හරහායි. මේවායේ බොහෝවිට තියෙන්නේ පරණ මෘදුකාංග (Outdated software) සහ “admin123” වගේ සාමාන්‍ය පාස්වර්ඩ්ස්. ගොඩක් අය මේවා ගෙනාපු ගමන් පාස්වර්ඩ් වෙනස් කරන්න අමතක කරනවා.
• ප්‍රධාන ජාලයට ඇතුළු වීම (Network Pivoting): අර ලාභ ස්මාර්ට් බල්බයේ පාලනය ගත්තට පස්සේ, හැකර් ඒක පාලමක් විදිහට පාවිච්චි කරලා ඔබේ ප්‍රධාන Wi-Fi ජාලයට රිංගනවා. එතනින් පස්සේ ඔබේ ස්මාර්ට් දොරේ ලොක්, CCTV කැමරා සහ AC වගේ වැදගත් උපකරණ වල පාලනය ඔවුන්ගේ අතට ගන්නවා.

2. කප්පම් ගැනීමේ උපක්‍රම

මිනිස්සු තමන්ගේ පෞද්ගලිකත්වය සහ පහසුව වෙනුවෙන් ඉක්මනින් සල්ලි ගෙවනවා කියලා සයිබර් අපරාධකරුවන් හොඳින්ම දන්නවා.

• උෂ්ණත්ව උගුල (The Temperature Trap): හැකර්වරු ඔබේ ස්මාර්ට් AC එකේ පාලනය අරගෙන උෂ්ණත්වය අධික ලෙස අඩු කරනවා, නැත්නම් දවල් රස්නේ වෙලාවට හීටර් (Heaters) ඔන් කරනවා. සල්ලි ගෙවනකම් මේවා ආයේ හදන්න බැරිවෙන්න සෙටින්ග්ස් ලොක් කරනවා.
• පෞද්ගලිකත්වය බ්ලැක්මේල් කිරීම (Privacy Blackmail): හැකර්වරු ගෙදර ඇතුළේ තියෙන CCTV කැමරා හෝ බේබි මොනිටර් (Baby monitors) හැක් කළොත්, ඒකෙන් ඔවුන් ඔබේ පෞද්ගලික දේවල් රහසින් රෙකෝඩ් කරගන්නවා. සල්ලි දුන්නේ නැත්නම් ඒවා ඔබේ යාළුවන්ට හෝ සෝෂල් මීඩියා වලට දානවා කියලා තර්ජනය කරනවා.
• උපකරණ කඩාකප්පල් කිරීම (The Appliance Sabotage): ඔබ නිදාගෙන ඉද්දි හෝ වැඩට ගියාම හැකර්ට පුළුවන් ඔබේ ස්මාර්ට් ශීතකරණය සම්පූර්ණයෙන්ම ඕෆ් කරලා දාන්න. ඒ හරහා රුපියල් දහස් ගණනක් වටිනා කෑම බීම නරක් කරනවා කියලා ඔවුන් තර්ජනය කරනවා.

3. ඩිජිටල් ආක්‍රමණිකයන් එළවා දමන ස්මාර්ට් ක්‍රම

මේ නිසා ගෙදර තියෙන ස්මාර්ට් උපකරණ ඔක්කොම ගලවලා විසි කරන්න ඕනේ නැහැ, හැබැයි ඔබේ නිවසේ Wi-Fi ජාලය ඩිජිටල් බලකොටුවක් විදිහට පවත්වාගන්න ඔබ දැනගන්න ඕනේ.

• ඔබේ Wi-Fi ජාලය කොටස් කරන්න (Segment Your Wi-Fi Network): කිසිම දවසක ඔබේ ස්මාර්ට් ටීවී එක, ස්මාර්ට් බල්බ සහ ශීතකරණය, ඔබ බැංකු වැඩ කරන ෆෝන් එක හෝ ලැප්ටොප් එක තියෙන Wi-Fi ජාලයටම සම්බන්ධ කරන්න එපා. රවුටරයේ සෙටින්ග්ස් වලට ගිහින් වෙනම “Guest Network” එකක් හදන්න. හැම ස්මාර්ට් උපකරණයක්ම ඒකට කනෙක්ට් කරන්න. එතකොට බල්බයක් හැක් වුණත් හැකර්ට ඔබේ පෞද්ගලික දත්ත ළඟට එන්න බැහැ.
• භෞතික ක්‍රියාකාරීත්වයක් සහිත දේවල්ම ඉල්ලන්න (Demand Physical Overrides): ස්මාර්ට් උපකරණ ගනිද්දි, අතින් පාලනය කරන්න පුළුවන් (Manual override) පහසුකම තියෙන ඒවාම ගන්න. ඔබේ ස්මාර්ට් දොරේ ලොක් එකට අනිවාර්යයෙන්ම සාමාන්‍ය යතුරක් දාන්න පුළුවන් සිදුරක් (Key slot) තියෙන්න ඕනේ. ඒ වගේම ස්මාර්ට් AC එක අතින් ප්ලග් එක ගලවලා ඕෆ් කරන්න පුළුවන් වෙන්න ඕනේ.
• Universal UPnP අක්‍රිය කරන්න (Disable Universal UPnP): UPnP (Universal Plug and Play) කියන්නේ ස්මාර්ට් උපකරණ වලට ස්වයංක්‍රීයව අන්තර්ජාලයට සම්බන්ධ වෙන්න දෙන රවුටර් පහසුකමක්. හැබැයි මේක ලොකු ආරක්ෂක හිඩැසක්. රවුටරයේ සෙටින්ග්ස් වලට ගිහින් UPnP අක්‍රිය (Turn off) කරන්න.

ආරක්ෂිත නීතිය (Security Rule of Thumb): අන්තර්ජාලයට සම්බන්ධ වෙන ඕනෑම උපකරණයක් පෙට්ටියෙන් එළියට ගත්ත ගමන්ම ඒකෙ එන ඩිෆෝල්ට් පාස්වර්ඩ් එක (Default password) අනිවාර්යයෙන්ම වෙනස් කරන්න. ස්මාර්ට් දොරක ආරක්ෂාව රඳා පවතින්නේ, ඒකේ Wi-Fi සම්බන්ධතාවයට දාලා තියෙන පාස්වර්ඩ් එකේ ශක්තිමත්භාවය මතයි.

ක්ෂණික මාර්ගෝපදේශය: සාමාන්‍ය සොරකම් vs ස්මාර්ට් නිවාස රැන්සම්වෙයාර්

ලක්ෂණය	සාමාන්‍ය සොරකම් 🏠	ස්මාර්ට් නිවාස රැන්සම්වෙයාර් 💻
ඇතුළු වන ස්ථානය	ජනෙල් කැඩීම හෝ දොරේ ලොක් කැඩීම	ලාභ IoT උපකරණ සහ දුර්වල Wi-Fi පාස්වර්ඩ්
අපරාධකරුගේ අරමුණ	භෞතික වටිනා දේවල් සොරකම් කිරීම (TV, රන් භාණ්ඩ)	Cryptocurrency වලින් කප්පම් ගැනීම
ආයුධය	යකඩ ඉනි සහ භෞතික ආයුධ	ස්වයංක්‍රීය Botnets සහ හැක් කළ ජාල (Networks)
ආරක්ෂාව	යකඩ ග්‍රිල්, මුර බල්ලන්, අනතුරු ඇඟවීමේ පද්ධති	Network එක කොටස් කිරීම සහ ශක්තිමත් පාස්වර්ඩ්ස්

අවසාන නිගමනය:

2026 වෙද්දි අපේ නිවාස වෙනදාටත් වඩා ස්මාර්ට් වෙලා තියෙනවා. හැබැයි ආරක්ෂාවක් නැති ස්මාර්ට් නිවසක් කියන්නේ මිල අධික උගුලක් විතරයි. ඔබේ Wi-Fi ජාලය නිසි පරිදි කොටස් කිරීමෙන්, පාස්වර්ඩ් වෙනස් කිරීමෙන් සහ හදිසියකට ගන්න සාමාන්‍ය යතුරක් නිතරම ළඟ තබා ගැනීමෙන්, මේ සයිබර් කප්පම්කරුවන්ගෙන් ගැලවෙන්න ඔබට පුළුවන්.

ඩිජිටල් දොරවල් තදින් වසා තබන්න. තවත් මෙවැනිම නවීන තාක්ෂණික ආරක්ෂක උපදෙස් සඳහා දිගටම Pariganaka.com සමඟින් රැඳී සිටින්න!