Dr. Myriam François ගේ “The Tea” වැඩසටහන සමඟ පැවැත්වූ විශේෂ සාකච්ඡාවකදී, ගූගල් හි Ethical AI කණ්ඩායමේ හිටපු සහ-ප්‍රධානී ඩොක්ටර් ටිම්නිට් ගෙබෲ (Dr. Timnit Gebru) විසින් AI මගින් ලෝකය විනාශ වන බවට කෙරෙන ප්‍රචාරයන් පිටුපස ඇති සැබෑ චේතනාවන් හෙළිදරව් කරයි. එම ප්‍රචාරයන් හුදෙක් තාක්ෂණික සමාගම්වල නොහැකියාවන්, ප්‍රකාශන හිමිකම් සොරකම්, පරිසර හානිය සහ කම්කරු සූරාකෑම වසා ගැනීමට යොදාගන්නා ඩොලර් බිලියන ගණනක ප්‍රචාරණ උපක්‍රමයක් බව ඇය පෙන්වා දෙයි.

ලෝක අවසානය පිළිබඳ මවාපෑම සහ වර්තමාන සැබෑ තත්ත්වය

සිලිකන් වැලියේ ප්‍රධානීන් සහ ඇතැම් හෙළිදරව් කරන්නන් කෘතිම බුද්ධිය මගින් මානව වර්ගයා විනාශ වීමේ අවදානමක් (Existential Risk) පවතින බව පවසමින් ලෝකය පුරා භීතියක් පතුරුවයි. නමුදු මෙම සිනමාත්මක ප්‍රචාරණය පිටුපස පවතින්නේ විශාල මූල්‍ය අර්බුදයකි. ඇමරිකාවේ ප්‍රධාන තාක්ෂණික දැවැන්තයන් පස්දෙනා AI යටිතල පහසුකම් සඳහා ඩොලර් බිලියන 700 කට වඩා ආයෝජනය කර ඇති අතර, ඔවුන්ගේ වියදම සහ මෘදුකාංග ආදායම අතර ඩොලර් බිලියන 600 ක දැවැන්ත පරතරයක් පවතී.

Distributed AI Research Institute (DAIR) හි නිර්මාතෘ සහ ගූගල් හි Ethical AI කණ්ඩායමේ හිටපු සහ-ප්‍රධානී ඩොක්ටර් ටිම්නිට් ගෙබෲ පෙන්වා දෙන්නේ, මෙම “AI ලෝක අවසාන” කතාව හුදෙක් තාක්ෂණික සමාගම්වල ව්‍යාපාරික වටිනාකම ඉහළ නංවා ගැනීමටත්, වර්තමානයේ සිදුවන සැබෑ හානියෙන් අවධානය වෙනතකට යොමු කිරීමටත් භාවිත කරන සැලසුම්සහගත උපක්‍රමයක් බවයි.

“Stochastic Parrots” සිට “යන්ත්‍ර දෙවියන්” (Machine Gods) දක්වා

2020 වසරේදී ඩොක්ටර් ගෙබෲ, ඩොක්ටර් එමිලි එම්. බෙන්ඩර් (Dr. Emily M. Bender) ඇතුළු පර්යේෂකයන් පිරිසක් එක්ව On the Dangers of Stochastic Parrots: Can Language Models Be Too Big? නම් ප්‍රකට පර්යේෂණ පත්‍රිකාව ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. එමගින් විශාල භාෂා මාදිලි (LLMs) නිසා ඇතිවිය හැකි පහත සඳහන් අනතුරු පිළිබඳව මුල්වරට අනතුරු ඇඟවීය:

• පරිසර සහ මූල්‍ය පිරිවැය: මෙම මාදිලි පුහුණු කිරීමට අධික විදුලිය, ජලය සහ පරිගණක බලයක් අවශ්‍ය වීම.
• අපාරදෘශ්‍ය දත්ත භාවිතය: අන්තර්ජාලයෙන් ලබාගන්නා දත්ත පිළිබඳ කිසිදු පාරදෘශ්‍යභාවයක් හෝ ලේඛනගත කිරීමක් නොමැතිකම.
• විෂමතා සහ වෙනස්කම් කිරීම්: සමාජයේ පවතින ජාතිවාදී සහ ස්ත්‍රී විරෝධී මතවාද AI මගින් නැවත නැවතත් නිරූපණය වීම.
• නොමඟ යවන චැට්බොට් නිර්මාණය: AI පද්ධතිවලට යම් මනසක් හෝ හැඟීමක් ඇති බවට පරිශීලකයන් නොමඟ යවන ආකාරයේ චැට්බොට් නිර්මාණය කිරීම.

ගූගල් කළමනාකාරීත්වය විසින් මෙම පර්යේෂණ පත්‍රිකාව ඉවත් කරගන්නා ලෙස බලපෑම් කළ අතර, එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම නිසා ඇයව සේවයෙන් ඉවත් කිරීමට ගූගල් සමාගම පියවර ගත්තේය. මීට පෙර 2019 දී OpenAI සමාගම ද GPT-2 මාදිලිය “ලෝකයට නිකුත් කිරීමට නොහැකි තරම් අනතුරුදායකයි” ලෙස ප්‍රකාශ කරමින් මෙවැනිම රංගනයක නිරත වූ බව ඇය මතක් කර දෙයි.

“අපේ මොඩල් එක හරිම ප්‍රබලයි, අපි හරිම බයයි කියන මේ රංගනය සෑහෙන කාලයක ඉඳන් සිද්ධ වෙන දෙයක්. සේවාදායකයන්ට හෝ මෘදුකාංගයකට තමන්ගේම කියලා විඥානයක් හෝ බලයක් ආරෝපණය කරනකොට, ඒක හදපු මිනිස්සුන්ගෙන් සහ සමාගම්වලින් වගකීම ගිලිහී යනවා.” — ඩොක්ටර් ටිම්නිට් ගෙබෲ

බිග් ටෙක් සමාගම් “මානව විනාශය” ගැන කතා කරන්නේ ඇයි?

සෑම් ඇල්ට්මන් (OpenAI), ඩාරියෝ අමෝඩෙයි (Anthropic), සහ ඩෙමිස් හසාබිස් (Google DeepMind) වැනි ප්‍රධානීන් තම නිෂ්පාදන මගින් ලෝකය විනාශ විය හැකි බව පැවසීමට ප්‍රධාන හේතු 3 ක් පවතී:

1. නිෂ්පාදන ප්‍රවර්ධනය (Product Marketing): තමන්ගේ මෘදුකාංගය “යන්ත්‍ර දෙවියෙකු” (Machine God) ලෙස නිරූපණය කිරීම මගින් ආයෝජකයන් සහ ව්‍යාපාරිකයන් ආකර්ෂණය කර ගැනීම.
2. වගකීමෙන් මිදීම (Sidestepping Accountability): මෘදුකාංගවල පවතින මූලික ඉංජිනේරුමය වැරදි සහ නොහැකියාවන් “මඟහැර ගිය AI මාදිලි” (Rogue models) ලෙස හඳුන්වමින් සමාගමේ වගකීමෙන් නිදහස් වීම.
3. නියාමනයෙන් මිදීම සහ එකාධිකාරිය රැකගැනීම: පරිසර හානිය, ප්‍රකාශන හිමිකම් සොරකම සහ කම්කරු සූරාකෑම වැනි සැබෑ නීතිමය ප්‍රශ්නවලින් අවධානය වෙනතකට යොමු කිරීම. එසේම, ජාතික ආරක්ෂාව මුවාවෙන් නිදහස් (Open-source) සහ විදේශීය AI මාදිලි තහනම් කර තමන්ගේ එකාධිකාරිය රැකගැනීම.

TESCREAL මතවාදය සහ සිලිකන් වැලියේ අලුත් ආගම

මෙම ලෝක අවසාන කතාව පතුරුවන බොහෝ දෙනා සිලිකන් වැලියේ TESCREAL ලෙස හැඳින්වෙන මතවාදී ජාලයකට අයත් වේ:

• Transhumanism
• Extropianism
• Singularitarianism
• Cosmism
• Rationalism
• Effective Altruism
• Longtermism

මෙය සිලිකන් වැලියේ පවතින අලුත් ආගමික මතවාදයක් වැනිය. එමගින් අනාගතයේ බිහිවන “අධි-බුද්ධිමත් කෘතිම ජීවීන්” වෙනුවෙන් වර්තමාන මිනිසුන්ගේ සම්පත්, පරිසරය සහ අයිතිවාසිකම් පූජා කිරීම සාධාරණීකරණය කරයි.

වර්තමානයේ සිදුවන සැබෑ අනතුරු

විද්‍යා ප්‍රබන්ධ භීතීන්ට වඩා, දැනටමත් සිදුවෙමින් පවතින සැබෑ හානීන් පිළිබඳව ඇය අවධානය යොමු කරයි:

• යුධමය වැරදි: AI සෙවුම් සහ වාර්තාකරණ මෙවලම්වල දෝෂ නිසා සිවිල් වැසියන් සහ පාසල් හමුදා ඉලක්ක ලෙස වරදවා වටහා ගැනීම සහ වැරදි පූර්ව-ප්‍රහාර තීරණ ගැනීම.
• සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ දෝෂ: වෛද්‍ය සටහන් සාරාංශ කරන AI මගින් රෝගීන් මත්ද්‍රව්‍යවලට ඇබ්බැහි වූවන් ලෙස ව්‍යාජව සටහන් කිරීම සහ වැරදි රෝග විනිශ්චයන් ලබා දීම.
• දත්ත කම්කරුවන් සූරාකෑම: ගෝලීය දකුණේ (Global South) සිය දහස් ගණනක් කම්කරුවන්ට අඩු වේතන ගෙවමින්, හිංසාකාරී සහ අසභ්‍ය දත්ත පරික්ෂා කිරීමට සැලැස්වීම මගින් ඔවුන්ව මානසික පීඩනයට ලක්කිරීම.
• ඇබ්බැහි වන සුළු චැට්බොට් නිර්මාණ: පරිශීලකයන්ගේ හැඟීම් සූරාකන ආකාරයෙන් නිර්මාණය කළ චැට්බොට් නිසා තරුණයින් සියදිවි නසාගැනීම් සහ ස්වයන් හිංසනයන් වෙත යොමු වීම.
• පරිසර විනාශය: දත්ත මධ්‍යස්ථාන මගින් විශාල ලෙස විදුලිය සහ ජලය පරිභෝජනය කිරීම නිසා සාමාන්‍ය ජනතාවගේ ජල හා විදුලි බිල්පත් ඉහළ යාම.

විසඳුම: ජනතාව මුල් කරගත් ප්‍රජා මූලික තාක්ෂණය

සිලිකන් වැලියේ බිලියනපතියන්ගේ මතවාදයන්ගෙන් බැහැරව, තාක්ෂණය යනු කුමක්දැයි නැවත අර්ථ දැක්විය යුතු බව ඩොක්ටර් ගෙබෲ පවසයි.

සැබෑ තාක්ෂණික අනාගතය ගොඩනැගිය යුත්තේ සියලු දෙනාගේ දත්ත සොරකම් කරන දැවැන්ත මොනොපොලි සමාගම් මගින් නොව, ප්‍රජා මූලික, කුඩා සහ කාර්යක්ෂම AI මාදිලි (Grassroots, community-centric AI) මගිනි:

• සම්පත් සුරකින කුඩා AI මාදිලි: මුළු මහත් පරිසරයම විනාශ නොකර, ප්‍රජාවන්ගේ නිශ්චිත අවශ්‍යතා සඳහා පමණක් සකස් කළ කුඩා නිරවද්‍ය මාදිලි.
• සාධාරණ දත්ත භාවිතය: දත්ත හිමිකරුවන්ට සහ නිර්මාණකරුවන්ට සාධාරණ වන්දි ගෙවමින්, අවසරය සහිතව සකස් කළ දත්ත කට්ටල භාවිත කිරීම.
• සහජීවනය සහ සන්නිවේදනය: ලොව පුරා පවතින විවිධ භාෂා සහ සංස්කෘතීන්ට ගරු කරමින්, මිනිසාගේ නිදහස සහ සබඳතා වර්ධනය කරන ඩිජිටල් මෙවලම් නිර්මාණය කිරීම.

මූලාශ්‍රය: Dr. Myriam François සමඟ පැවැත්වූ සම්පූර්ණ සාකච්ඡාව YouTube හි නරඹන්න