තවත් වසර පහකින් ඔබගේ කාර්යාලය කෙබඳු වේවිදැයි සිතා බලන්න. ඔබට තවමත් රැකියාව ඇත, නමුත් කාර්යාලයේ සිටින්නේ ඉතා සුළු පිරිසකි. කනිෂ්ඨ සේවකයින් මුලින්ම ඉවත් වී ගිය අතර, ඉන්පසු දත්ත විශ්ලේෂකයින් සහ මධ්‍යම මට්ටමේ කළමනාකරුවන්ගේ අඩුවක් දක්නට ලැබුණි. කිසිදු විශාල සේවක කප්පාදුවක් ගැන නිවේදනය නොකළත්, ක්‍රමයෙන් මිනිසුන්ට වැඩ පැවරීම නතර වී ඇත.

සමාගමේ ලාභය සහ ඵලදායිතාව ඉහළ ගොස් ඇතත්, ඉතිරි වී සිටින සේවකයින්ට වැටුප් වැඩිවීමක් ඉල්ලීමට පවා බියක් දැනේ. ඊට හේතුව ඔවුන් අසල සිටින යන්ත්‍ර කිසිදාක වැටුප් වැඩිවීම් ඉල්ලා නොසිටීමයි. මෙහි ඇති සැබෑ අනතුර රොබෝවරුන් ලෝකය ආක්‍රමණය කිරීම නොව, ආර්ථිකමය වශයෙන් මිනිසා “අනවශ්‍ය” (economically unnecessary) තත්වයකට පත්වීමයි.

සම්පත්වල ශාපය එදිරිව බුද්ධියේ ශාපය (The Resource Curse vs. The Intelligence Curse) අපගේ අනාගතය තේරුම් ගැනීමට නම්, ආර්ථික විද්‍යාඥයින් විසින් හඳුන්වන “සම්පත්වල ශාපය” (resource curse) ගැන සලකා බැලිය යුතුය. න්‍යායාත්මකව, ඛනිජ තෙල් වැනි ස්වාභාවික සම්පත් බහුල නයිජීරියාව හෝ ඇන්ගෝලාව වැනි රටවල් අතිශය පොහොසත් සමාජයන් විය යුතුය. නමුත් බොහෝවිට සිදුවන්නේ එම ධනය දේශපාලන ප්‍රභූන් සහ රජය අතට පමණක් සංකේන්ද්‍රණය වීමයි. රජය තම ආදායම සඳහා තෙල් ළිං මත යැපෙන විට, ඔවුන්ට සිය පුරවැසියන්ගේ ඵලදායීතාවය අත්‍යවශ්‍ය නොවේ.

චින්තකයින් වන ලූක් ඩ්‍රාගෝ සහ රුඩොල්ෆ් ලේන් පෙන්වා දෙන්නේ AI තාක්ෂණය මගින්ද මෙවැනිම “බුද්ධියේ ශාපයක්” (Intelligence Curse) ඇතිවිය හැකි බවයි. ස්වාභාවික සම්පත් බහුල රටක පුරවැසියන්ට සිදුවන දේම, AI තාක්ෂණය මගින් මානව ශ්‍රමයටද සිදුවනු ඇත—එනම් මිනිසුන් ආර්ථිකමය වශයෙන් අත්‍යවශ්‍ය නොවන පිරිසක් බවට පත්වීමයි.

මානව කේවල් කිරීමේ හැකියාව අහිමි වීම (The End of Human Leverage) මානව ඉතිහාසයේ වැඩි කාලයක් පුරා බුද්ධිය සහ කුසලතාවය යනු ඉතා වටිනා සම්පතක් විය. සමාගමකට තම නිෂ්පාදන කටයුතු කරගෙන යාමට හෝ නව නිපැයුම් කිරීමට නම් දක්ෂ මිනිසුන් අවශ්‍ය විය. පසුගිය වසර 150 පුරා වැඩ කරන ජනතාව භුක්ති විඳි වරප්‍රසාද ඔවුන්ට ලැබුණේ හාම්පුතුන්ගේ කරුණාව නිසා නොව, සේවකයින්ගේ ශ්‍රමය ඔවුන්ට අත්‍යවශ්‍ය වූ බැවිනි.

නමුත් කෘත්‍රිම බුද්ධිය විසින් බුද්ධිය යනු ඉතා ලාභදායී සහ බහුල භාණ්ඩයක් (commodity) බවට පත් කරන විට, සේවකයින් සතුව තිබූ එම කේවල් කිරීමේ බලය (bargaining power) මුළුමනින්ම අහිමි වී යයි. දක්ෂ වෘත්තිකයින් 1,000ක් අවශ්‍ය වූ සමාගමකට නුදුරේදීම අවශ්‍ය වනු ඇත්තේ සේවකයින් 100ක් හෝ ඇතැම්විට 20ක් පමණක් විය හැක.

සමානාත්මතාවයෙන් තොර බහුලත්වය (Abundance Without Equity) AI මගින් අතිවිශාල ඵලදායිතාවක් නිර්මාණය කරන බව සත්‍යයකි. නමුත් ලෝකයේ ප්‍රබලතම AI පද්ධති නිර්මාණය කරන්නේ ලාභය පමණක් අරමුණු කරගත් දැවැන්ත සමාගම් විසිනි. ඔවුන්ගේ අරමුණ මානව රැකියා හෝ මානව ගරුත්වය සුරක්ෂිත කිරීම නොව ලාභය උපරිම කිරීමයි.

ඉතිහාසඥ යුවාල් නෝවා හරාරි (Yuval Noah Harari) අනතුරු අඟවන පරිදි, අප මේ ගමන් කරන්නේ ආර්ථිකයට කිසිදු දායකත්වයක් ලබා දිය නොහැකි “ප්‍රයෝජනයක් නොමැති පන්තියක්” (useless class) නිර්මාණය වීමේ අවදානමක් කරාය. මෙහිදී සිදුවන්නේ හුදෙක් රැකියා අහිමි වීම පමණක් නොව, සමස්ත ආර්ථික පද්ධතිය තුළ මිනිසාගේ පැවැත්මේ “අදාළත්වය” (irrelevance) අහිමි වී යාමයි.

නව තාක්ෂණික යුගයකට අප මුහුණ දෙන විට ඩිජිටල් මානවවාදය (digital humanism) වෙන කවරදාටත් වඩා වැදගත් වන්නේ මේ නිසාවෙනි. යන්ත්‍ර කෙතරම් බුද්ධිමත් වුවද, මානවයා කේන්ද්‍ර කරගත් ආර්ථික සහ සමාජීය ව්‍යුහයන් ගොඩනැගීමට අප දැන් සිටම ක්‍රියා කළ යුතුය. එසේ නොවුණහොත්, යන්ත්‍ර බුද්ධිමත් වන විට මානවයාට සිය හඬ අහිමි වී යාම වළක්වාලිය නොහැක.