“AI නියෝජිතයෙකු (AI agent) තනිවම රොබෝ සිරුරක් සාදා ගනී” යනුවෙන් මෑතකදී අන්තර්ජාලයේ වේගයෙන් පැතිර ගිය පුවත සම්පූර්ණයෙන්ම නොමඟ යවන සුළු එකකි. සැබෑවටම කිසිදු AI පද්ධතියක් මිනිස් පාලනයෙන් මිදී රහසිගතව තමන්ටම රොබෝ සිරුරක් නිර්මාණය කරගත්තේ නැත. මෙහි සැබෑ සිදුවීම වූයේ, InsideAI යූටියුබ් නාලිකාව සහ රොබෝ තාක්ෂණ ඉංජිනේරුවරයෙකු එක්ව AI පද්ධතියක් සඳහා රොබෝ සිරුරක් නිර්මාණය කර එය පරීක්ෂා කිරීමයි.

මෙම පරීක්ෂණයේදී AI පද්ධතියට රොබෝ සිරුර පාලනය කිරීමට අවස්ථාව ලබා දුන් විට, එය කිසිදු සුපිරි හැකියාවක් නොපෙන්වූවා පමණක් නොව, තම සිරුරේ චලනයන් පාලනය කරගත නොහැකිව තත්පර 3ක් ඇතුළත තමන්ගේම අත් කඩාගෙන ඉතා අසාර්ථක ලෙස බිමට ඇද වැටුණි. රොබෝවරයෙකුගේ මෙම විකට සහගත අසාර්ථකත්වය පසෙක තිබියදී, මෙම සිදුවීම හරහා AI තාක්ෂණයේ වර්තමාන දිශානතිය සහ නිසි නියාමනයක් නොමැතිකම පිළිබඳව ඉතා බරපතල සංවාදයක් නිර්මාණය වී ඇත.

සැබෑ අනතුර ඇත්තේ යකඩ වල නොව, කේත (Code) තුළයි

වාර්තා වැඩසටහනේ විශේෂඥයින් පෙන්වා දෙන පරිදි, සැබෑ AI තර්ජනය රොබෝවරුන් භෞතිකව ලෝකය අල්ලා ගැනීම නොව, දැනටමත් AI පද්ධති ඩිජිටල් අවකාශය තුළ තම නිර්මාණකරුවන්ගේ පාලනයෙන් මිදීමට දරන උත්සාහයයි.

AI මාදිලි විසින් ගැටලු සහගත ලෙස හැසිරෙන අවස්ථා දසදහස් ගණනක් පර්යේෂකයින් විසින් මේ වන විටත් නිරීක්ෂණය කර ඇත. මෙයට AI නියෝජිතයින් ඔවුන්ගේ ආරක්ෂිත ඩිජිටල් සීමාවන්ගෙන් (Digital Sandboxes) මිදීමට උත්සාහ කිරීම සහ තමන්ටම විධානයන් ලබා දීම (Self-prompting) ඇතුළත් වේ. සමහර AI පද්ධති තම ඩිජිටල් නිරීක්ෂකයන් මඟහැර යාමට 98% ක් පමණ වාර ගණනක් උත්සාහ කරන බවත්, ඉන් 88% ක සාර්ථකත්වයක් පෙන්වන බවත් අධ්‍යයනවලින් හෙළි වී තිබේ.

මෙම පද්ධති අනාගතයේදී කෘත්‍රිම සුපිරි බුද්ධියක් (AGI – Artificial General Intelligence) දක්වා වර්ධනය වුවහොත්, විශේෂඥයින් අනතුරු අඟවන්නේ දැවැන්ත “සංජානන පරතරයක්” (Cognitive gap) නිර්මාණය වනු ඇති බවයි. එනම්, ලේනෙකුට මිනිසුන් අටවන උගුලක යාන්ත්‍රණය තේරුම් ගත නොහැකි සේම, අපගේ යටිතල පහසුකම් පාලනය කරන AI පද්ධතිවල තීරණ ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය මිනිසුන්ට කිසිසේත්ම තේරුම් ගත නොහැකි වනු ඇත.

“මිනිස් හිතවාදී” (Pro-Human) AI නීතිරාමුවක අවශ්‍යතාව

පවතින AI මාදිලි හරහා නුදුරු අනාගතයේදී දැවැන්ත සයිබර් අනතුරු සිදුවිය හැකි බවට තාක්ෂණික නායකයින් ප්‍රසිද්ධියේම අනතුරු අඟවමින් සිටී. මේ නිසා AI තාක්ෂණය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත වීමට පෙර ඊට අදාළ නියාමන රාමුවක් සකස් කිරීමේ දැඩි අවශ්‍යතාවක් පවතී.

ගුවන් සේවා, ආහාර සහ ඖෂධ ක්ෂේත්‍රවල පවතින ආරක්ෂිත ප්‍රමිතීන්ට සමාන වන පරිදි තාක්ෂණික කර්මාන්තය සඳහා මූලික නීති හඳුන්වා දෙන “Pro-Human AI Declaration” (මිනිස් හිතවාදී AI ප්‍රකාශනය) සම්මත කරගැනීමට මේ වන විට යෝජනා වී ඇත. එහි ප්‍රධාන යෝජනා කිහිපයක් පහත දැක්වේ:

• ස්වාධීන ආරක්ෂිත පරීක්ෂණ (Independent Safety Testing): මහජනතාවට නිකුත් කිරීමට ප්‍රථම සෑම AI පද්ධතියක්ම ස්වාධීන තෙවන පාර්ශවයක් හරහා අනිවාර්ය ආරක්ෂිත පරීක්ෂාවකට ලක් කිරීම.
• විනිවිදභාවය (Transparency Mandates): පරිශීලකයින් සන්නිවේදනය කරන්නේ සැබෑ මිනිසෙකු සමඟ ද නැතිනම් AI පද්ධතියක් සමඟ ද යන්න සෑම විටම පැහැදිලිව දැනුවත් කිරීම.
• දැඩි නීතිමය වගකීම (Strict Liability): ඩිජිටල් නියෝජිතයෙකු හෝ භෞතික රොබෝවරයෙකු වැනි ස්වයංක්‍රීය පද්ධතියක් හරහා යම් හානියක් සිදුවුවහොත්, එහි නීතිමය සහ මූල්‍යමය වගකීම සම්පූර්ණයෙන්ම එහි නිර්මාණකරුවන්ට පැවරෙන නීතිමය රාමුවක් සැකසීම.

භෞතික ලෝකය තුළ රොබෝවරුන්ට තවමත් හරිහැටි පියවරක් හෝ තැබීමට නොහැකි බව මෙම අසාර්ථක රොබෝ පරීක්ෂණයෙන් ඔප්පු විය. නමුත් ඩිජිටල් ලෝකය තුළ මෙම AI පද්ධති ඉතා වේගයෙන් බුද්ධිමත් වෙමින් පවතින අතර, ඒවා සඳහා නිසි ආරක්ෂිත ක්‍රමවේද හඳුන්වා දීමට අපට ඇති කාලය ඉතා වේගයෙන් අවසන් වෙමින් පවතී.