සටහන: පුබුදු සිරිවංශ | නිර්මාතෘ, Pariganaka.com

“ඩිජිටල් විප්ලවය” යන වචනය ඇසෙන විට අපට නිතරම මතක් වෙන්නේ කොළඹ තියෙන වීදුරු ගොඩනැගිලි, සර්වර් කාමර (Server farms) එහෙමත් නැත්නම් අලුත් App එකක් හදන මෘදුකාංග ඉංජිනේරුවන්වයි. නමුත් Pariganaka.com වෙත නැවතත් ඔබව සාදරයෙන් පිළිගන්නා අතරම, අද අපි මේ සම්පූර්ණ චිත්‍රයම දෙස බලමු. 2026 වසරේදී, ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රියාත්මක වන අති නවීන තාක්ෂණයන්ගෙන් සමහරක් ඇත්තේ මේසයක් මත නොව, පොළොන්නරුවේ කුඹුරු යායක හෝ නුවරඑළියේ තේ වත්තකය.

අප මේ අත්දකින්නේ ස්මාර්ට් කෘෂිකර්මාන්තයේ (AgriTech) ප්‍රධාන ධාරාවේ ආගමනයයි. කෘෂිකර්මාන්තය අපගේ සංස්කෘතියට මෙන්ම දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයටද (GDP) තදින් බැඳී ඇති රටක, සාම්ප්‍රදායික ගොවිතැනේ සිට දත්ත මත පදනම් වූ (Data-driven) වගාවක් දක්වා යාවත්කාලීන වීම තවදුරටත් හුදෙක් විකල්පයක් නොවේ; එය අනිවාර්ය ආර්ථික අවශ්‍යතාවයකි.

කෘත්‍රීම බුද්ධිය (AI), අන්තර්ජාලයට සම්බන්ධ කළ උපාංග (IoT), සහ ක්‍රමලේඛගත කළ හැකි ආර්ථිකය (Programmable Economy) හරහා අපේ සාම්ප්‍රදායික ගොවීන් තාක්ෂණයෙන් සන්නද්ධ වූ නව ව්‍යවසායකයින් බවට පත්වෙමින් සිටින්නේ කෙසේදැයි අපි බලමු.

1. තක්කාලි වගාවටත් අන්තර්ජාලය (IoT in the Field)

අතීතයේ සිටම ගොවිතැන රඳා පැවතුනේ පරම්පරාවෙන් ආ දැනුම සහ අනුමාන කිරීම් මතයි. අද ඒ අනුමාන කිරීම් මයික්‍රොප්‍රොසෙසර (Microprocessors) මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය වෙමින් පවතී.

දැන් අපේ ග්‍රාමීය ගොවිබිම්වල දැරිය හැකි මිලකට ඇති, සූර්ය කෝෂ මගින් බලගැන්වෙන IoT පසෙහි සංවේදක (Soil sensors) විශාල වශයෙන් සවි කර ඇත. බෝගයකට ජලය හෝ පොහොර අවශ්‍ය දැයි දෑසින් බලා අනුමාන කරනවා වෙනුවට, දැන් ගොවීන්ට ඒ මොහොතේම (Real-time) ඒ පිළිබඳ දැනුම්දීම් සිංහලෙන් හෝ දෙමළෙන් ඔවුන්ගේ ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථනයට (හෝ Predictive wearables වලට) සෘජුවම ලැබේ.

• නිශ්චිත ජල සම්පාදනය (Precision Irrigation): පසෙහි තෙතමනය පිළිබඳ දත්ත මත පදනම්ව ස්වයංක්‍රීය පද්ධති මගින් අවශ්‍ය ජල ප්‍රමාණය පමණක් මුදා හරින අතර, නියඟ කාලවලදී ජලය ලීටර් මිලියන ගණනක් ඉතිරි කරයි.
• ඩ්‍රෝන මගින් ලෙඩ රෝග හඳුනාගැනීම (Drone Diagnostics): විශේෂ කැමරා (Multispectral cameras) සවි කළ ඩ්‍රෝන යානා වගාවන් මතින් පියාසර කරමින්, පළිබෝධ ආක්‍රමණ හෝ පෝෂණ ඌනතා මිනිස් ඇසට පෙනෙන්නට සති ගණනකට පෙර කල්තියා හඳුනා ගනී.

2. දේශගුණය ගැන කල්තියා කියන AI (Climate-Predictive AI)

කාලගුණික රටාවන් අනපේක්ෂිත ලෙස වෙනස් වන යුගයක, සාම්ප්‍රදායික ලිත පමණක් දැන් ප්‍රමාණවත් නැත. අපි මීට පෙර ලිපිවලින් කතා කළ Generative AI යනු අකුරු සහ පින්තූර නිර්මාණය කිරීම නම්; කෘෂිකර්මාන්තයේදී Agentic AI යනු ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක වීමයි.

Agri-tech ආයතන දැන් දේශීය ගොවීන්ට ලෝක කාලගුණ දත්ත, දේශීය පසෙහි තත්ත්වයන් සහ චන්ද්‍රිකා ඡායාරූප නිරන්තරයෙන් විශ්ලේෂණය කරන AI Agents ලා ලබා දෙයි. දැඩි නියඟයක් අපේක්ෂා කරන්නේ නම්, AI විසින් හුදෙක් අනතුරු ඇඟවීමක් පමණක් නොකර, ස්වයංක්‍රීයවම ගොවිපොළේ ජල සම්පාදන කාලසටහන වෙනස් කරයි. එමෙන්ම, ඩිජිටල් පසුම්බි (Digital Wallets) භාවිතයෙන් නියඟයට ඔරොත්තු දෙන පොහොර පවා දේශීය සැපයුම්කරුවන්ගෙන් ස්වයංක්‍රීයව කල්තියා ඇණවුම් කිරීමේ හැකියාවද මේ හරහා ලැබේ.

3. ඩිජිටල් රුපියල (e-Rupee) සහ ගොවියාගේ ඩිජිටල් පසුම්බිය

සාමාන්‍ය ග්‍රාමීය ගොවියෙකුට මේවාට මුදල් වැය කළ හැක්කේ කෙසේද? මහ බැංකුව විසින් හඳුන්වා දීමට අපේක්ෂා කරන ඩිජිටල් රුපියල (e-Rupee) සහ ක්‍රමලේඛගත කළ හැකි මුදල් (Programmable money) වැදගත් වන්නේ මෙතැනදීය.

• ස්මාර්ට් සහනාධාර (Smart Subsidies): රජයට සහ රාජ්‍ය නොවන සංවිධානවලට දැන් කෘෂිකාර්මික සහනාධාර “ක්‍රමලේඛගත කළ ඩිජිටල් මුදල්” ලෙස නිකුත් කළ හැක. මෙම අරමුදල් ක්ෂණිකව ගොවියෙකුගේ ඩිජිටල් පසුම්බියට බැර වන නමුත්, ඒවා භාවිතා කළ හැක්කේ තහවුරු කළ කෘෂිකාර්මික සැපයුම් හෝ IoT දෘඪාංග මිලදී ගැනීමට පමණක් වන ලෙසට පද්ධතිය සකස් කර ඇත.
• සේවාවක් ලෙස දෘඪාංග (Hardware-as-a-Service): ගොවීන්ට තවදුරටත් රුපියල් ලක්ෂ ගණනක් දී ඩ්‍රෝන යානා මිලදී ගැනීමට අවශ්‍ය නැත. Blockchain තාක්ෂණයෙන් බලගැන්වෙන ක්ෂුද්‍ර ගනුදෙනු (Micro-transactions) හරහා ක්ෂණිකව මුදල් ගෙවා දේශීය සමුපකාර මගින් ඩ්‍රෝන යානා කුලියට ගත හැකිය. තාක්ෂණය බෙදාගන්නා අතර පිරිවැයද අවම වේ.

දැනුමේ පරතරය පියවීම (Bridging the Knowledge Gap)

මෙම සියලු දෘඪාංග අද අප සතුව ඇතත්, දැනුමේ පරතරය තවමත් අප ඉදිරියේ ඇති විශාලම බාධකය ලෙස පවතී. සංවේදකයකින් (Sensor) ලැබෙන දත්ත තේරුම් ගත නොහැකි නම් එම උපකරණයෙන් පලක් නැත.

Pariganaka.com පවතින්නේ හරියටම මේ නිසයි. මගේ අරමුණ කොළඹ සිටින විධායක නිලධාරියෙකුට මෙන්ම අම්පාරේ සිටින ගොවියෙකුටද මෙම නවීන තාක්ෂණික දැනුම එකසේ ලබා දීමයි. සංකීර්ණ AgriTech සංකල්ප සරල සිංහල සහ දෙමළ භාෂාවලට පරිවර්තනය කිරීමෙන්, මෙම තාක්ෂණික පරිවර්තනයේදී කිසිවෙකුත් පසුගාමී නොවන බව අපි සහතික කරමු.

“The Final Human Update යනු තාක්ෂණය මිනිසා අභිබවා යාම නොව, තාක්ෂණය හරහා මිනිසා අලුත් වීමයි.”

ශ්‍රී ලාංකේය කෘෂිකර්මාන්තයේ අනාගතය හුදෙක් හරිත පැහැති එකක් පමණක් නොවේ; එය මුළුමනින්ම ඩිජිටල් එකකි