තාක්ෂණය විසින් අපගේ දෛනික ජීවිතයේ බොහෝ අංග වෙනස් කර ඇතත්, මෑත කාලීනව ශ්‍රී ලංකාව තුළ සිදු වූ දැවැන්තම සහ වඩාත්ම කැපී පෙනෙන වෙනසක් සිදුව ඇත්තේ අප මුදල් පරිහරණය කරන ආකාරය තුළයි. භෞතික මුදල් නෝට්ටු සහ කාසි මත පදනම් වූ ආර්ථිකයක සිට ඩිජිටල් පසුම්බි සහ ක්ෂණික ගෙවීම් පද්ධති කරා වන මෙම සංක්‍රාන්තිය ෆින්ටෙක් (Financial Technology හෝ FinTech) ලෙස හැඳින්වේ.

මෙම ලිපියෙන් අප විමසා බලනුයේ ශ්‍රී ලංකාව තුළ ෆින්ටෙක් ක්ෂේත්‍රයේ වත්මන් තත්ත්වය, එහි ඇති ප්‍රවණතා සහ එය අපගේ අනාගත ආර්ථිකයට බලපාන ආකාරය පිළිබඳවයි.

මොකක්ද මේ ෆින්ටෙක් විප්ලවය?

සරලව කිවහොත්, මූල්‍ය සේවාවන් සැපයීම සහ භාවිතය කාර්යක්ෂම කිරීමට සහ වැඩිදියුණු කිරීමට මෘදුකාංග සහ නවීන තාක්ෂණය භාවිතා කිරීම ෆින්ටෙක් (FinTech) ලෙස හැඳින්වේ. පෙරදී බැංකුවකට ගොස් පෝලිම්වල සිට සිදු කළ කාර්යයන්, අද අපගේ ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථනය හරහා තත්පර කිහිපයකින් සිදු කිරීමට හැකියාව ලැබී ඇත්තේ ෆින්ටෙක් දියුණුව නිසාය.

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන ෆින්ටෙක් ප්‍රවණතා

ශ්‍රී ලංකාවේ ෆින්ටෙක් ක්ෂේත්‍රය වේගයෙන් වර්ධනය වන අතර, එහි ප්‍රධාන අංග කිහිපයක් හඳුනාගත හැකිය:

1. LankaQR සහ ක්ෂණික ගෙවීම්

ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව (CBSL) විසින් හඳුන්වා දුන් LankaQR පද්ධතිය රට තුළ ඩිජිටල් ගෙවීම් ජනප්‍රිය කිරීමට ඉමහත් පිටුවහලක් විය. විවිධ බැංකු සහ මුදල් ගෙවීමේ යෙදුම් (Apps) හරහා එකම QR කේතයක් භාවිතා කරමින්, කුඩා කඩ සාප්පුවක සිට විශාල සුපිරි වෙළඳසැල් දක්වා ඉතා පහසුවෙන් සහ ආරක්ෂිතව ගෙවීම් සිදු කිරීමට පාරිභෝගිකයින්ට දැන් හැකියාව ඇත. මෙය “මුදල් රහිත” (Cashless) සමාජයක් කරා යන ගමනේ ප්‍රධාන සන්ධිස්ථානයකි.

2. මොබයිල් වොලට් (Mobile Wallets)

බැංකු ගිණුමක් නොමැති පුද්ගලයින්ට පවා මූල්‍ය පද්ධතියට සම්බන්ධ වීමට මොබයිල් වොලට් අවස්ථාව සලසා දී ඇත. විදුලි බිල්පත්, ජල බිල්පත් ගෙවීම, ජංගම දුරකථන රීචාජ් කිරීම සහ වෙනත් පුද්ගලයින්ට මුදල් යැවීම වැනි කාර්යයන් මේ හරහා ඉතා පහසුවෙන් සිදු කළ හැක.

3. ඩිජිටල් බැංකුකරණය සහ නියෝ-බැංකු (Neo-banks)

සාම්ප්‍රදායික බැංකුවල ශාඛා ජාලයකින් තොරව, සම්පූර්ණයෙන්ම ඩිජිටල් ආකාරයෙන් ක්‍රියාත්මක වන බැංකු සංකල්පය ශ්‍රී ලංකාවට ද පැමිණෙමින් තිබේ. පවතින ප්‍රධාන බැංකු පවා ඔවුන්ගේ ඩිජිටල් යෙදුම් (Mobile Banking Apps) වඩාත් පරිශීලක-හිතකාමී සහ කාර්යක්ෂම කිරීමට විශාල ආයෝජනයක් සිදු කරයි. Online ගිණුම් විවෘත කිරීම, ස්ථාවර තැන්පතු ඇති කිරීම සහ ණය ලබා ගැනීම පවා දැන් නිවසේ සිටම සිදු කළ හැක.

කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) සහ ෆින්ටෙක්

ෆින්ටෙක් ක්ෂේත්‍රයේ අනාගතය කෘත්‍රිම බුද්ධිය (Artificial Intelligence) මත දැඩි ලෙස රඳා පවතී. ශ්‍රී ලංකාවේ ද බැංකු සහ මූල්‍ය ආයතන AI තාක්ෂණය භාවිතා කිරීමට පටන් ගෙන ඇත:

• වංචා හඳුනා ගැනීම (Fraud Detection): AI ඇල්ගොරිතම මගින් පාරිභෝගිකයින්ගේ ගනුදෙනු රටාවන් විශ්ලේෂණය කර, අසාමාන්‍ය හෝ සැකකටයුතු ගනුදෙනු ක්ෂණිකව හඳුනා ගැනීමට සහ වළක්වා ගැනීමට බැංකුවලට සහාය වේ.
• චැට්බොට් (Chatbots): 24/7 පාරිභෝගික සේවාවක් සැපයීම සඳහා බොහෝ බැංකු දැන් AI මත පදනම් වූ චැට්බොට් භාවිතා කරයි.

ආරක්ෂාව සහ අභියෝග

ඩිජිටල් ගෙවීම්වල පහසුව වැඩි වන විට, එහි ආරක්ෂාව පිළිබඳව ද සැලකිලිමත් විය යුතුය. සයිබර් ප්‍රහාර (Cyber Attacks), තොරතුරු සොරකම් කිරීම සහ මූල්‍ය වංචා (Phishing) පිළිබඳව පාරිභෝගිකයින් දැනුවත් වීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව සහ අනෙකුත් නියාමන ආයතන විසින් ඩිජිටල් මූල්‍ය පද්ධතියේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම සඳහා දැඩි නීති රීති සහ ප්‍රමිතීන් හඳුන්වා දී ඇත.

පාරිභෝගිකයින් ලෙස අප සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණු:

• ඔබේ මුරපද (Passwords) සහ OTP කේත කිසිවෙකු සමඟ බෙදා නොගන්න.
• විශ්වාසවන්ත යෙදුම් (Apps) පමණක් භාවිතා කරන්න.
• ඔබේ ජංගම දුරකථනයේ මෙහෙයුම් පද්ධතිය සහ යෙදුම් යාවත්කාලීනව (Updated) තබා ගන්න.

අනාගතය දෙසට

ශ්‍රී ලංකාවේ ෆින්ටෙක් විප්ලවය තවමත් ආරම්භක අවධියේ පවතී. ඉදිරියේදී ‘Blockchain’ තාක්ෂණය, ‘Cryptocurrency’ පිළිබඳ නියාමනයන් සහ වඩාත් දියුණු ඩිජිටල් මූල්‍ය සේවාවන් අප රට තුළ ද දැක ගැනීමට හැකි වනු ඇත. තාක්ෂණය සමඟ බද්ධ වූ මෙම මූල්‍ය පරිවර්තනය ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික වර්ධනයට සහ මූල්‍ය අන්තර්කරණය (Financial Inclusion) වැඩිදියුණු කිරීමට විශාල දායකත්වයක් සපයනු ඇති බව නිසැකය.