දශක ගණනාවක් තිස්සේ, අපගේ මුරපදයට (password) කැපිටල් අකුරක්, අංකයක් හෝ විශේෂ සංකේතයක් අවශ්‍ය දැයි මතක තබා ගැනීමට උත්සාහ කිරීම අපට මහත් වදයක් වී ඇත. අපි ඒවා කොළ කෑලිවල ලියා තබමු, එකම දුර්වල මුරපදය වෙබ් අඩවි කිහිපයක් සඳහා භාවිතා කරමු, අවසානයේදී “Forgot Password” යන්න ක්ලික් කිරීමට අපට නිතරම සිදුවේ.

නමුත් P@ssw0rd123! වැනි මුරපද ටයිප් කරන යුගය දැන් නිල වශයෙන් අවසන් වෙමින් පවතී. 2026 දී, තාක්ෂණික කර්මාන්තය සාම්ප්‍රදායික මුරපද භාවිතයෙන් ඉවත් වී ඊට වඩා ඉතා ආරක්ෂිත, වේගවත් විකල්පයකට යොමු වෙමින් සිටී: එනම් Passkeys ය.

ඔබගේ ඩිජිටල් ජීවිතයට ලොගින් වීමේ මෙම නවතම සම්මතය ගැන ඔබ දැනගත යුතු සියල්ල මෙන්න.

🔑 Passkey එකක් යනු හරියටම කුමක්ද?

Passkey එකක් යනු ඔබගේ උපාංගයට (ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථනයට හෝ ලැප්ටොප් පරිගණකයට) සම්බන්ධ කර ඇති ඩිජිටල් හැඳුනුම්පතකි. ඔබ කවුදැයි ඔප්පු කිරීමට අකුරු වැලක් ටයිප් කරනවා වෙනුවට, Passkey එකක් ඔබගේ උපාංගයේ ඇති ආරක්ෂිත විශේෂාංග භාවිතා කරයි.

වෙබ් අඩවියක් ඔබට ලොගින් (log in) වීමට අසන විට, ඔබ ඔබේ දුරකථනය අන්ලොක් (unlock) කිරීමට භාවිතා කරන ක්‍රමයම මෙහිදීද භාවිතා කරයි:

• Face ID (මුහුණ හඳුනාගැනීම)
• Touch ID (ඇඟිලි සලකුණ)
• ඔබගේ උපාංගයේ Screen PIN අංකය

මෙහි පසුබිමෙහි උසස් ගුප්තකේතන තාක්ෂණයක් (cryptography) ක්‍රියාත්මක වේ. ඔබගේ උපාංගය විසින් අද්විතීය ගණිතමය “යතුරු” (keys) යුගලයක් නිර්මාණය කරයි. ඉන් එකක් ඔබගේ උපාංගයේ ඉතා ආරක්ෂිතව අගුළු දමා ඇති අතර, අනෙක වෙබ් අඩවිය සමඟ බෙදා ගනී. ඒවා දෙක ගැලපෙන විට, ඔබට ලොගින් විය හැක—කිසිවක් ටයිප් කිරීම අවශ්‍ය නොවේ.

🛡️ Passkeys, සාමාන්‍ය මුරපද වලට වඩා හොඳ ඇයි?

Passkeys වෙත මාරු වීම හුදෙක් පහසුව සඳහා පමණක් නොව, එය ගෝලීය සයිබර් ආරක්ෂාවේ (cybersecurity) දැවැන්ත උත්ශ්‍රේණි කිරීමකි (upgrade).

• Phishing ප්‍රහාර කළ නොහැකි තරම්ය: ඔබට ටයිප් කිරීමට හෝ ලබා දීමට කිසිවක් නොමැති බැවින්, ව්‍යාජ වෙබ් අඩවියකදී ඔබගේ Passkey එක ලබා දීමට හැකර්වරුන්ට ඔබව රැවටිය නොහැක. මෙම කේතය ක්‍රියාත්මක වන්නේ නියම වෙබ් අඩවියේ පමණි.
• දත්ත සොරකම් කිරීම් (Data Breaches) තවත් නැත: සමාගමක දත්ත ගබඩාවක් (database) හැක් කළද, හැකර්වරුන්ට ලැබෙන්නේ යතුරේ “පොදු” (public) අඩක් පමණි. ඔබේ දුරකථනයේ සුරක්ෂිතව ඇති “පුද්ගලික” (private) අඩක් නොමැතිව එයින් කිසිදු ප්‍රයෝජනයක් නැත.
• කිසිවක් මතක තබාගැනීමට අවශ්‍ය නොවේ: අමතක වූ මුරපදයක් ඔබට නැවත කිසි දිනෙක reset කිරීමට සිදු නොවේ. ඔබට ඔබේ දුරකථනය හෝ පරිගණකය අන්ලොක් කළ හැකි තාක් කල්, ඔබට ඔබේ ගිණුම් වලට පිවිසිය හැක.

🌍 මේවා භාවිතා කරන්නේ කවුද?

වසර කිහිපයකට පෙර Passkeys හඳුන්වා දුන්නද, ඒවා ප්‍රධානතම ලොගින් ක්‍රමය බවට පත්වන්නේ 2026 වසරේදීය.

Google, Apple සහ Microsoft යන සමාගම් තම මෙහෙයුම් පද්ධති (operating systems) වෙත Passkeys සම්පූර්ණයෙන්ම අනුකලනය කර ඇත. WhatsApp, Amazon සහ TikTok වැනි ප්‍රධාන වේදිකාවන් දැන් පරිශීලකයින් ලොගින් වන විට Passkeys වෙත මාරු වන ලෙස දිරිමත් කරයි. වඩාත් වැදගත්ම කරුණ නම්, ප්‍රධාන බැංකු සහ මූල්‍ය ආයතන SMS මඟින් කේත එවන ක්‍රමයෙන් ඉවත් වී ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන ද්වි-සාධක සත්‍යාපන (two-factor authentication) ක්‍රමය ලෙස Passkeys භාවිතා කිරීම ආරම්භ කර තිබීමයි.

අවසාන නිගමනය (The Bottom Line): සාම්ප්‍රදායික මුරපද යනු අන්තර්ජාලයේ මුල් යුගයට අයත් පැරණි දෙයකි. Passkeys වැළඳගැනීමෙන්, හැකර්වරුන්ට පහරදීමට අපහසු, මෙන්ම අපට භාවිතා කිරීමට ඉතා පහසු, වඩාත් සුරක්ෂිත අන්තර්ජාලයක් කරා අප පියනගමින් සිටිමු.