Pariganaka.com විසිනි | සැමට සමීප තාක්ෂණික කේන්ද්‍රය ප්‍රකාශිත දිනය: 2026 ජූලි 21

ඇත්තම කතා කරමු: සයිබර් ආරක්ෂාව (Cybersecurity) ගැන ඇසෙන විට, අඳුරු කාමරයක සිට පරිගණක තිරයක් දෙස බලාගෙන වේගයෙන් ටයිප් කරන හැකර්වරයෙක් (hacker) ඔබට මැවී පෙනෙනවා විය හැක. එය සංකීර්ණ, මෙන්ම තේරුම් ගැනීමට තොරතුරු තාක්ෂණ (IT) උපාධියක් අවශ්‍ය දෙයක් ලෙස සිතෙන්නට පුළුවන.

නමුත් Pariganaka.com වන අපගේ විශ්වාසය වන්නේ තාක්ෂණය කිසිවිටෙකත් බියගන්වනසුලු දෙයක් නොවිය යුතු බවයි.

2026 වසර වන විට, අපගේ ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථනය යනු අපගේ මුළු ජීවිතයම බවට පත්ව ඇත. LankaQR හරහා බිල්පත් ගෙවීමේ සිට, ප්‍රවාහන යෙදුම් (apps) භාවිතය සහ Suwa-Net හරහා අපගේ වෛද්‍ය වාර්තා පරීක්ෂා කිරීම දක්වා සියල්ලම ඇත්තේ අපගේ සාක්කුව තුළයි. මේවා ආරක්ෂා කර ගැනීමට කේතනය (coding) පිළිබඳ විශේෂඥයෙකු විය යුතු නැත. ඇත්ත වශයෙන්ම, තේ කෝප්පයක් බී නිම කරන කාලය තුළ ඔබට ඔබගේ ඩිජිටල් ආරක්ෂාව විශාල වශයෙන් තහවුරු කර ගත හැක.

ඔබගේ ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථනය සඳහා විනාඩි 3ක සරල ඩිජිටල් පරීක්ෂාව මෙන්න.

1. එක් ස්පර්ශයකින් ඇප් (App) පරීක්ෂා කිරීම

අපි වරක් පමණක් භාවිත කර අමතක කර දමන Apps දුසිම් ගණනක් අපගේ දුරකථන වල ඇත. මෙහි ඇති ගැටලුව කුමක්ද? මෙම බොහෝ Apps තවමත් පසුබිමෙන් (background) ඔබගේ ස්ථානය (location) නිරීක්ෂණය කරමින් හෝ කැමරාවට ප්‍රවේශ වෙමින් පවතී.

• සැමට සමීප විසඳුම: නවීන Android සහ iOS උපාංග දෙකෙහිම දැන් Settings තුළ “Privacy Dashboard” එකක් ඇත. එය විවෘත කළ විට, පසුගිය පැය 24 තුළ ඔබගේ මයික්‍රෆෝනය, කැමරාව හෝ ස්ථානය (location) භාවිත කර ඇත්තේ කුමන යෙදුම් (apps) ද යන්න ඔබට හරියටම පෙන්වයි. ඔබගේ ස්ථානය පරීක්ෂා කරන අනවශ්‍ය ගේම් (game) එකක් දුටුවාද? එක් ස්පර්ශයකින් (one tap) එහි ප්‍රවේශය ඉවත් කරන්න.

2. “Passkey” භාවිතයට හුරුවෙමු (මුරපද වලට සමුදෙන්න)

වසර ගණනාවක් තිස්සේ, අංක, සංකේත සහ කැපිටල් අකුරු සහිත සංකීර්ණ මුරපද (passwords) සාදා, දින තුනකට පසු ඒවා අමතක කර දැමීමට අපි පුරුදු වී සිටියෙමු. මෙය ඉතා දුර්වල ක්‍රමයක් බව තාක්ෂණික ලෝකය දැන් වටහාගෙන ඇත. ඒ වෙනුවට දැන් Passkey හඳුන්වා දී ඇත.

• සැමට සමීප විසඳුම: 2026 දී, ප්‍රධාන පෙළේ සියලුම සේවා (Google, Apple, WhatsApp සහ බොහෝ දේශීය බැංකු) Passkeys සඳහා සහාය දක්වයි. මුරපදයක් ටයිප් කරනවා වෙනුවට, ලොග් වීම සඳහා ඔබට ඔබගේ දුරකථනයේ ඇඟිලි සලකුණු (fingerprint) ස්කෑනරය හෝ Face ID භාවිත කළ හැක. හැකර්වරයෙකුට දුරස්ථව ඔබගේ Passkey සොරකම් කිරීම භෞතිකව කළ නොහැකි දෙයකි, මන්ද එය කෙලින්ම ඔබගේ දුරකථනයට සම්බන්ධ වී ඇති බැවිනි. අදම ඔබගේ ගිණුම් සැකසුම් (Account settings) වෙත ගොස් “Password” වෙනුවට “Passkey” භාවිතයට මාරු වන්න.

3. නොමිලේ ලැබෙන “Cafe Wi-Fi” උගුලෙන් පරිස්සම් වන්න

කොළඹ හෝ නුවර කෝපි හලක (Coffee shop) වාඩි වී අන්තර්ජාලයේ සැරිසැරීමට අපි කවුරුත් කැමතියි. නමුත් පොදු, අනාරක්ෂිත Wi-Fi ජාල වෙත සම්බන්ධ වීම හරියට සෙනඟ පිරුණු කාමරයක ශබ්ද විකාශන යන්ත්‍රයක් හරහා පුද්ගලික කතාබහක් සිදු කරනවා හා සමානය.

• සැමට සමීප විසඳුම: ඔබට පොදු Wi-Fi භාවිත කිරීමටම අවශ්‍ය නම්, කිසිවිටෙකත් ඔබගේ බැංකු යෙදුම් (apps) වලට ලොග් වීම හෝ ක්‍රෙඩිට් කාඩ් තොරතුරු ඇතුළත් කිරීම නොකරන්න. ඊට වඩා ඔබගේ ජංගම දත්ත (mobile data) භාවිත කිරීම ආරක්ෂිතයි. දැන් ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ ප්‍රදේශ පුරා 5.5G ආවරණය ලබා ගත හැකි බැවින්, ඔබගේ ජංගම දත්ත ඉතා වේගවත් වන අතර, වඩාත්ම වැදගත් දෙය නම් එය සංකේතනය (encrypted) කර ඇති නිසා ඉතා ආරක්ෂිත වීමයි.

4. ස්වයංක්‍රීය යාවත්කාලීන (Automatic Updates) ක්‍රියාත්මක කරන්න

අපි කාර්යබහුල වී සිටින විට “Software Update Available” ලෙස පැමිණෙන දැනුම්දීම කෙතරම් කරදරයක්දැයි අපි කවුරුත් දනිමු. අපි “Remind me later” ඔබා සති ගණනකට එය අමතක කර දමමු.

• සැමට සමීප විසඳුම: මෘදුකාංග යාවත්කාලීන කිරීම් (Software updates) යනු අලුත් emojis ලබා ගැනීම පමණක් නොවේ. 90% ක්ම අවස්ථා වලදී, අලුතින් සොයාගත් අවදානම් වළක්වන ඉතා වැදගත් ආරක්ෂක යාවත්කාලීන (security patches) ඒවායේ අඩංගු වේ. ඔබගේ දුරකථනයේ සැකසුම් (settings) වෙත ගොස් Automatic Updates ක්‍රියාත්මක කරන්න. ඔබ නිදාගන්නා අතරතුර ඔබගේ දුරකථනයට එම රාජකාරිය කිරීමට ඉඩ දෙන්න.

සාරාංශය

ඔබ නින්දට යන විට ඔබගේ නිවසේ ඉදිරිපස දොර විවෘත කර තබන්නේ නැතිවා සේම, ඔබගේ ඩිජිටල් ජීවිතයද ආරක්ෂා කරගත යුතුය. අද දින මෙම සරල සැකසුම් පරීක්ෂා කිරීම සඳහා විනාඩි තුනක් වෙන් කිරීමෙන්, ඔබට කිසිදු බියකින් තොරව ඩිජිටල් ලෝකයේ ප්‍රතිලාභ භුක්ති විඳිය හැක.

ස්මාර්ට් වන්න. ආරක්ෂිතව සිටින්න. තවත් මෙවැනි සරල, එදිනෙදා තාක්ෂණික උපදෙස් සඳහා අපව Instagram, TikTok සහ YouTube හරහා Follow කරන්න: @PariganakaDaily