ස්මාර්ට්ෆෝන්, සමාජ මාධ්‍ය ඇල්ගොරිතම සහ නොනවතින Push Notifications හමුවේ දැඩි ලෙස වෙහෙසට පත් Gen Z (Z පරම්පරාව) තරුණ තරුණියන්, නැවතත් භෞතික (Analogue) විනෝදාංශ සහ ක්‍රියාකාරකම් වෙත යොමුවීමේ ගෝලීය ප්‍රවණතාවක් ආරම්භ වී ඇත.

The Palki Sharma Show (India Global Review) වැඩසටහනේදී අවධාරණය කළ පරිදි, ඩිජිටල් තාක්ෂණය සමඟම උපත ලැබූ මෙම පරම්පරාව දැන් පුවත්පත්වල පළවන Sudoku ප්‍රහේලිකා විසඳීම, Film Cameras භාවිතයෙන් ඡායාරූප ගැනීම, පොත්පත් කියවීම, ගෙතුම් කටයුතු (Knitting) සහ විනයිල් තැටි (Vinyl Records) එකතු කිරීම වැනි ක්ෂේත්‍ර කෙරෙහි දැඩි උනන්දුවක් දක්වයි.

මෙය හුදෙක් තාක්ෂණය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමක් නොව, ස්මාර්ට්ෆෝන් ඇබ්බැහියෙන් මිදී මානසික සහනය සහ එකඟතාව (Mental Presence) ලබාගැනීමට දැරෙන උත්සාහයකි.

1. “Analog Bag” සංකල්පය: ඩිජිටල් විවේකයේ නවතම සංකේතය

මෙම සංස්කෘතික වෙනසේ ප්‍රධානතම සංකේතය වන්නේ “Analog Bag” හෙවත් භෞතික විවේක බෑගයයි.

තරුණ තරුණියන් තමන් යන එන තැන පොත්පත්, Sudoku ප්‍රහේලිකා පොත්, සටහන් පොත්, පෑන සහ ගෙතුම් කටයුතු ඇතුළත් කුඩා බෑගයක් රැගෙන යාමට පුරුදුව සිටිති. බස් රථයක, දුම්රියක හෝ ආපනශාලාවක සිටින විට නිරායාසයෙන්ම ස්මාර්ට්ෆෝන් තිරය දෙස බැලීමට සිතෙන අවස්ථාවලදී (Scrolling Urge), ඔවුන් කරන්නේ ස්මාර්ට්ෆෝනය වෙනුවට මෙම Analog Bag එකෙන් පොතක් හෝ ප්‍රහේලිකාවක් පිටතට ගැනීමයි.

ඩිජිටල් තිරවලට වඩා භෞතික විනෝදාංශවල පවතින ප්‍රධාන වාසි:

• ඇල්ගොරිතම බාධා නොමැති වීම: Sudoku ප්‍රහේලිකාවක් හෝ ගෙතුම් කටයුත්තක් මඟින් පාරිභෝගිකයාගේ අවධානය වෙනත් දේ වෙත යොමු කිරීමට වෙළඳ දැන්වීම් හෝ ඇල්ගොරිතම ක්‍රියාත්මක නොවේ.
• තදබල අවධානය (Cognitive Presence): කෙටි වීඩියෝ (Reels/TikTok) නැරඹීමෙන් මනස විසිරී යනවා වෙනුවට, භෞතික ක්‍රියාකාරකම් මඟින් මනස එකඟ කරගැනීමට අවස්ථාව ලැබේ.
• තහවුරු කළ හැකි ප්‍රතිඵල: ඡායාරූප පටලයක් (Film roll) ඩිජිටල් කර නැරඹීම හෝ ගෙතුම් කටයුත්තක් අවසන් කිරීම මඟින් ක්ෂණිකව මකා දැමිය නොහැකි, ස්පර්ශ කළ හැකි යමක් නිර්මාණය වේ.

2. ඩිජිටල් වෙහෙස (Screen Fatigue) පිළිබඳ සංඛ්‍යාත්මක දත්ත

ඩිජිටල් ලෝකයෙන් බැහැර වීමට තරුණ පරම්පරාව පෙළඹීමට ප්‍රධානතම හේතුව වී ඇත්තේ අධික තිර කාලය (Screen Time) නිසා ඇතිවූ මානසික වෙහෙසයි:

සමීක්ෂණය / දත්ත මූලාශ්‍රය	ප්‍රධාන සොයාගැනීම	ප්‍රවණතාව සහ ආකල්පය
Pew Research සමීක්ෂණය (2024)	ඇමරිකානු නව යොවුන් වියේ පසුවන්නන්ගෙන් 48% ක් සමාජ මාධ්‍ය මඟින් අහිතකර බලපෑම් සිදුවන බව පිළිගනී	සමාජ මාධ්‍යවල මානසික අහිතකර බලපෑම පිළිබඳ පවතින දැඩි අවබෝධය
Pew Research සමීක්ෂණය (2024)	44% ක් ස්මාර්ට්ෆෝන් භාවිතය සීමා කිරීමට උත්සාහ කර ඇත	ස්වයං පාලනයක් සඳහා දැරෙන උත්සාහය
එක්සත් රාජධානියේ සමීක්ෂණය (2025)	Gen Z පාරිභෝගිකයින්ගෙන් තුනෙන් එකක් පමණ (1 in 3) අවම වශයෙන් එක් සමාජ මාධ්‍ය ඇප් එකක්වත් ඩිලීට් කර ඇත	අධික ලෙස ඇබ්බැහි කරවන ඇප්වලින් ඉවත් වීම
රාජ්‍ය නියාමන තීරණ	ළමුන් සඳහා සමාජ මාධ්‍ය තහනම් කිරීමට රටවල් ගණනාවක් නීති සම්පාදනය කිරීම	ඩිජිටල් ඇබ්බැහියට එරෙහිව රජයන්ගෙන් ලැබෙන තල්ලුව

3. $5 B බිලියන ඩොලර් වෙළඳපොළක් බවට පත්වන “Disconnection Economy”

ඩිජිටල් ලෝකයෙන් මිදීමට පවතින මෙම අවශ්‍යතාව දැන් විශාල ව්‍යාපාරික ක්ෂේත්‍රයක් බවට පත්වෙමින් තිබේ:

• App-Blocking මෙවලම්: සමාජ මාධ්‍ය ඇප් පාලනය කරන සහ Block කරන මෘදුකාංග වෙළඳපොළ 2025 දී ඩොලර් බිලියන 1.47 සිට 2035 වන විට ඩොලර් බිලියන 5 දක්වා ශීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇත.
• Offline විනෝදාංශ: Escape rooms, මැටි පාත්‍ර නිර්මාණය කිරීමේ පන්ති (Pottery classes), සහ Board game cafes වැනි ස්මාර්ට්ෆෝන් භාවිත නොකරන සමාජීය ස්ථාන වෙත තරුණ තරුණියන්ගේ පැමිණීම වැඩි වී ඇත.
• භෞතික නිෂ්පාදන අලෙවිය: විනයිල් තැටි, පටල කැමරා (Film cameras), සහ මුද්‍රිත ප්‍රහේලිකා පොත්පත් අලෙවිය වයස අවුරුදු 25 ට අඩු පිරිස් අතර වසරින් වසර ඉහළ යමින් පවතී.

ඩිජිටල් යුගයේ නව තුල්‍යතාවය

Gen Z පරම්පරාව Sudoku සහ Analogue සංස්කෘතිය වැළඳගැනීමෙන් පැහැදිලි වන්නේ, ඔවුන් ඇල්ගොරිතම මඟින් මෙහෙයවන උගුලකට අසු නොවී තමන්ගේ මානසික සෞඛ්‍යය සුරක්ෂිත කරගැනීමට උත්සාහ කරන බවයි. අවශ්‍ය වෙලාවට තාක්ෂණය භාවිත කිරීමත්, මානසික සහනය සඳහා එය ක්‍රියා විරහිත කළ යුතු වේලාව නිවැරදිව හඳුනාගැනීමත් පිළිබඳව මෙම නව පරම්පරාව සමස්ත ලෝකයටම හොඳ ආදර්ශයක් සපයයි.

මූලාශ්‍රය: Gen Z Is Going Analogue with Sudoku, Knitting & Polaroids | The Palki Sharma Show | IGR

— පරිගණකය තාක්ෂණික පුවත් අංශය (pariganaka.com)