2026 වසර වෙද්දි අපේ නිවාස වෙනදාට වඩා ගොඩක් “ස්මාර්ට්” වෙලා. අපිට ස්මාර්ට් ටීවී, රොබෝ වැකියුම් (Robot vacuums), Wi-Fi ආරක්ෂක කැමරා සහ කටහඬින් පාලනය කරන විදුලි බුබුළු තියෙනවා. ගෙදරට එන්න කලින් මඟ ඉඳන් AC එක ඔන් කරගන්න පුළුවන් එක ඇත්තටම ලොකු පහසුවක්.

හැබැයි මේ පහසුව පිටිපස්සේ ලොකු අනතුරක් හැංගිලා තියෙනවා. ලැප්ටොප් සහ ස්මාර්ට්ෆෝන් වල ප්‍රබල ආරක්ෂක පද්ධති තිබුණට, ගොඩක් Smart Home උපාංග වල එහෙම ආරක්ෂාවක් නැහැ කියලා හැකර්වරු හොඳින්ම දන්නවා. අද Pariganaka.com අපි පෙන්වා දෙන්නේ නමක් නැති ලාභ ස්මාර්ට් උපාංගයක් හරහා ඔබේ පෞද්ගලික Wi-Fi ජාලයට හැකර්වරු රහසින් ඇතුල් වෙන්නේ කොහොමද කියලයි.

1. ඔබේ ඩිජිටල් බලකොටුවේ දුර්වලම පුරුක

ඔබ අලුත් උපාංගයක් ගෙදර Wi-Fi එකට සම්බන්ධ කරද්දි, ඒක ඔබේ පෞද්ගලික දුරකථනය, ලැප්ටොප් එක සහ පවුලේ දත්ත තියෙන ජාලයටමයි එකතු වෙන්නේ.

• ගැටලුව: ඇපල් (Apple) සහ මයික්‍රොසොෆ්ට් (Microsoft) වගේ සමාගම් ඔවුන්ගේ පද්ධති ආරක්ෂා කරන්න බිලියන ගණන් වියදම් කළත්, මේ ලාභ ස්මාර්ට් ප්ලග් (Smart plugs) සහ බල්බ හදන සමාගම් ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් කිසිම වියදමක් කරන්නේ නැහැ.
• අවදානම: මේ නිසා මිලියන ගණන් ලාභ උපාංග වෙළඳපොළට එන්නේ කවුරුත් දන්නා දුර්වල පාස්වර්ඩ් (උදාහරණයක් විදිහට “admin” හෝ “12345”) සහ කවදාවත් යාවත්කාලීන (Update) නොවන මෘදුකාංග (Firmware) එක්කයි.

2. හැක් කිරීම ඇත්තටම සිදුවෙන්නේ කොහොමද?

ඔබේ Wi-Fi ජාලය හැක් කරන්න හැකර්වරු ඔබේ ගෙවල් ළඟට එන්න ඕනේ නැහැ.

• ස්කෑන් කිරීම (The Scan): සයිබර් අපරාධකරුවන් ස්වයංක්‍රීය මෘදුකාංග පාවිච්චි කරලා අන්තර්ජාලය පුරාම තියෙන දුර්වල ස්මාර්ට් උපාංග ස්කෑන් කරනවා. ඔබේ ලාභ ස්මාර්ට් බල්බය හෝ කැමරාව අහුවුණු ගමන්ම, ඔවුන් අර Default පාස්වර්ඩ් එක ගහලා ඒකට ලොග් වෙනවා.
• ඇතුල් වීම (The Pivot): ස්මාර්ට් බල්බය ඇතුළේ හොරකම් කරන්න තරම් වටිනා දත්ත මුකුත් නැහැ. හැබැයි බල්බය තියෙන්නේ ඔබේ ගෙදර Wi-Fi ජාලය ඇතුළේ නිසා, හැකර් දැන් ඉන්නේ ඔබේ Wi-Fi නෙට්වර්ක් එක ඇතුළේ!
• ප්‍රහාරය (The Attack): එතනින් පස්සේ හැකර්ට පුළුවන් ඔබේ ප්‍රධාන පරිගණකයට ප්‍රහාර එල්ල කරන්න, ඔබ අන්තර්ජාලයේ කරන දේවල් හොරෙන් බලන්න, නැත්නම් ඔබේ ඉන්ටර්නෙට් කනෙක්ෂන් එක පාවිච්චි කරලා වෙනත් සයිබර් අපරාධ කරන්න. (එවිට වැරදිකරු ලෙස නීතියට හසුවෙන්නේ ඔබවයි!).

3. බියකරුම තත්ත්වය: කැමරා සහ මයික්‍රෆෝන හැක් වීම

දත්ත හොරකම් කරනවාට වඩා භයානකම දේ තමයි කැමරා සහ මයික්‍රෆෝන (Microphones) තියෙන උපාංග හැක් වීම.

• CCTV සහ Baby Monitors: හැකර්වරු නිතරම ලාභ ගෘහස්ථ ආරක්ෂක කැමරා (Indoor security cameras) ඉලක්ක කරනවා. ඔබ ඒකේ මුරපදය වෙනස් කළේ නැත්නම්, ලෝකේ කොහේහරි ඉන්න නාඳුනන කෙනෙකුට පුළුවන් ඔබේ ගෙදර ඇතුළේ වෙන දේවල් බලන් ඉන්න වගේම ඒ කැමරාවේ ස්පීකර් එකෙන් ඔබට කතා කරන්නත්.
• රොබෝ වැකියුම් (Robot Vacuums): නවීන රොබෝ වැකියුම් ඔබේ ගෙදර සිතියමක් (Floor plan) හදාගන්නවා වගේම, බාධක මඟහරින්න කැමරා පාවිච්චි කරනවා. මේවා හැක් වුණොත්, ඒවා ඔබේ සාලයේ සහ නිදන කාමරවල ඇවිදින, ඔත්තු බලන කැමරා බවට පත්වෙනවා.

4. ඔබේ නිවස ආරක්ෂා කරගන්නා ස්මාර්ට් ක්‍රම

මේ තර්ජන නිසා ඔබට ඔබේ ස්මාර්ට් උපාංග විසි කරන්න ඕනේ නැහැ. හැබැයි ඒවා ඔබේ ප්‍රධාන ජාලයෙන් වෙන් කරලා තියන්න ඕනේ.

• “Guest Network” (අමුත්තන්ගේ ජාලය) භාවිත කරන්න: මේක තමයි හොඳම ආරක්ෂක පියවර! ඔබේ Wi-Fi Router Settings වලට ගිහින් “Guest Network” කියන එක On කරන්න. ඊටපස්සේ ඔබේ ස්මාර්ට් ටීවී, බල්බ, සහ වැකියුම් ඔක්කොම ඒකට කනෙක්ට් කරන්න. ඔබේ ලැප්ටොප් සහ ෆෝන් තියන්න ප්‍රධාන (Main) Wi-Fi එකේ. එතකොට හැකර් කෙනෙක් ස්මාර්ට් බල්බය හැක් කළත්, ඔහුට කිසිම විදිහකින් ඔබේ ලැප්ටොප් එකට එන්න බැහැ.
• මුරපද (Passwords) වහාම වෙනස් කරන්න: අලුත් ස්මාර්ට් උපාංගයක් හෝ රවුටරයක් ගෙනාපු ගමන්ම, ඒකේ ඇප් එකට ගිහින් කලින් තියෙන (Default) පාස්වර්ඩ් එක වෙනස් කරලා ශක්තිමත් දිගු මුරපදයක් යොදන්න.
• විශ්වාසවන්ත වෙළඳ නාම (Brands) තෝරාගන්න: අන්තර්ජාලයෙන් දකින දකින ඉතා ලාභ, නමක් නැති ස්මාර්ට් උපාංග ගන්න එපා. Philips, Google, Apple හෝ Amazon වගේ ආරක්ෂක යාවත්කාලීන කිරීම් (Security updates) නිතර ලබාදෙන ප්‍රසිද්ධ වෙළඳ නාම පමණක් මිලදී ගන්න.

ආරක්ෂිත පරීක්ෂාව: අනාරක්ෂිත සැකසුම vs ආරක්ෂිත සැකසුම

ජාල සැකසුම (Network Setup)	අනාරක්ෂිත සැකසුම ❌	ආරක්ෂිත සැකසුම ✅
Wi-Fi සම්බන්ධතාවය	සියලුම උපාංග එකම ජාලයක තිබීම	ස්මාර්ට් උපාංග “Guest Network” එකකට වෙන් කර තිබීම
උපාංගයේ මුරපද (Passwords)	ආපු විදිහටම තැබීම (“admin” / “0000”)	මුලදීම අලුත් සංකීර්ණ මුරපදයක් යෙදීම
උපාංග තෝරාගැනීම	නමක් නැති ලාභ උපාංග මිලදී ගැනීම	Update ලැබෙන විශ්වාසවන්ත වෙළඳ නාම (Brands) භාවිතය

අවසාන නිගමනය:

ස්මාර්ට් නිවසක් ඔබේ ජීවිතය පහසු කරන්න ඕනේ මිසක්, සයිබර් අපරාධකරුවන්ට ඔබේ සාලයට එන්න ආරාධනා කරන එකක් වෙන්න බැහැ. අන්තර්ජාලයට සම්බන්ධ වෙන සෑම උපාංගයක්ම අවදානමක් විදිහට සලකන්න. Guest Network එකක් පාවිච්චි කරලා සහ පාස්වර්ඩ් වෙනස් කරලා ඔබේ පෞද්ගලිකත්වය පාවා දෙන්නේ නැතිව අනාගතයේ මේ පහසුකම් ආරක්ෂිතව භුක්ති විඳින්න ඔබට පුළුවන්.

ඔබේ ඩිජිටල් බලකොටුව ආරක්ෂා කරගන්න, තවත් මෙවැනිම නවීන තාක්ෂණික ආරක්ෂක උපදෙස් සඳහා දිගටම Pariganaka.com සමඟින් රැඳී සිටින්න!