අද දවසේ ඔබ කීපාරක් පාස්වර්ඩ් එකක් ටයිප් කළාද? ඔබ 2026 දී ජීවත් වෙන සාමාන්‍ය කෙනෙක් නම්, ගොඩක් වෙලාවට උත්තරය “බිංදුවයි” කියන එක වෙන්න පුළුවන්. ෆෝන් එක අන්ලොක් කරන්න මුහුණ පෙන්වනවා, ගෙදර දොර අරින්න ස්මාර්ට් ලොක් (Smart lock) එකට ඇඟිලි සලකුණ තියනවා, බැංකු ගනුදෙනු වලට Face ID පාවිච්චි කරනවා.

ජෛවමිතික (Biometrics – ඔබේ ශරීරයේ ලක්ෂණ පාස්වර්ඩ් එකක් විදිහට භාවිත කිරීම) හරිම ආරක්ෂිතයි වගේම පහසුයි කියලා අපිට හිතෙනවා. හැබැයි මේ සිස්ටම් එක ඇතුළේ ලොකු, භයානක දුර්වලතාවයක් හැංගිලා තියෙනවා. හැකර් කෙනෙක් ඔබේ බැංකු PIN එක හොරකම් කළොත්, ඔබට පුළුවන් ක්ෂණිකව ලොග් වෙලා ඒක වෙනස් කරන්න. හැබැයි හැකර් කෙනෙක් ඔබේ ඇඟිලි සලකුණ හරි මුහුණ හරි හොරකම් කළොත් ඔබ මොකද කරන්නේ?

අද Pariganaka.com අපි කතා කරන්නේ ජෛවමිතික දත්ත සොරකම (Biometric Data Theft) ගැන සහ කවදාවත් වෙනස් කරන්න බැරි මේ පාස්වර්ඩ් එක සයිබර් අපරාධකරුවන් විසින් හොරකම් කරන්නේ කොහොමද කියලයි.

1. හැකර්වරුන් ඔබේ ජීව විද්‍යාත්මක දත්ත හොරකම් කරන්නේ කොහොමද?

ඔබේ ඇඟිලි සලකුණු සහ මුහුණේ ස්කෑන් දත්ත ඔබේ උපාංග ඇතුළේ ආරක්ෂිතව හැංගිලා තියෙනවා කියලා ඔබ හිතනවා ඇති. හැබැයි මේ දත්ත ගොඩක් වෙලාවට අනාරක්ෂිත දත්ත ගබඩා (Databases) වල පාවෙමින් තියෙන්නේ.

• ස්මාර්ට් ලොක් සර්වර් හැක් වීම: වෙළඳපොළේ තියෙන ලාභ ස්මාර්ට් ඩෝ ලොක් (Smart door locks) වලට දුර ඉඳන් දොර අරින්න නම්, ඔබ ඔබේ ඇඟිලි සලකුණ ඔවුන්ගේ Cloud සර්වර් වලට අප්ලෝඩ් කරන්න ඕනේ. මේ ආරක්ෂාව අඩු සර්වර් හැක් වුණාම, හැකර්වරුන් දහස් ගණන් මිනිස්සුන්ගේ ඇඟිලි සලකුණු ෆයිල්ස් ඩවුන්ලෝඩ් කරගන්නවා.
• අධි-විභේදන ඡායාරූප (High-Resolution Skimming): 2026 වෙද්දි ස්මාර්ට්ෆෝන් කැමරා කොච්චර දියුණුද කියනවා නම්, ඔබ වතුර වීදුරුවක් අල්ලගෙන ඉන්න නැත්නම් අතින් V හැඩය (Peace sign) පෙන්වන ෆොටෝ එකක් සෝෂල් මීඩියා දැම්මොත්, ඒ ෆොටෝ එකෙන් ඔබේ ඇඟිලි සලකුණේ පැහැදිලි කොපියක් ගන්න හැකර් කෙනෙක්ට පුළුවන්.
• මුහුණේ ත්‍රිමාණ සිතියම්කරණය (Facial Depth Mapping): ඔබේ TikTok හෝ Instagram වීඩියෝ පාවිච්චි කරලා, AI මෘදුකාංග හරහා ඔබේ මුහුණේ ඉතා නිවැරදි ත්‍රිමාණ (3D) ආකෘතියක් නිර්මාණය කරන්න දැන් පුළුවන්. මේවා පාවිච්චි කරලා ඔබේ ක්‍රිප්ටෝ වොලට් සහ බැංකු ඇප් වල තියෙන පෞද්ගලික ආරක්ෂාව මඟහරින්න ඔවුන්ට හැකියාව තියෙනවා.

2. කවදාවත් නිවැරදි කළ නොහැකි හැක් වීමේ බියකරු සිහිනය

මේකේ තියෙන භයානකම දේ දත්ත හොරකම් කරන එකම නෙවෙයි; ඒකෙන් වෙන හානිය ජීවිත කාලෙටම බලපාන නිසයි.

• “Zero Reset” ගැටලුව: ඔබට අලුත් ඇඟිලි සලකුණක් හදාගන්න බැහැ වගේම, ඔබේ මුහුණේ හැඩය ලේසියෙන් වෙනස් කරන්නත් බැහැ. මේ දත්ත Dark Web එකේ විකුණුවොත්, ඔබේ මුළු ජීවිත කාලෙටම ඒ දත්ත අනාරක්ෂිතයි.
• කෘතිම අනන්‍යතා වංචාව (Synthetic Identity Fraud): හැකර්වරුන් ඔබේ හොරකම් කරපු මුහුණ, ලීක් වුණු ජාතික හැඳුනුම්පත් (NIC) විස්තර සහ AI කටහඬ එකතු කරලා 100% ක් නිවැරදි “කෘතිම අනන්‍යතාවයක්” හදනවා. මේවා පාවිච්චි කරලා ඔබේ නමින් බැංකු ගිණුම් අරින්න, ලොකු ණය ගන්න වගේම හොර සමාගම් ලියාපදිංචි කරන්න ඔවුන්ට පුළුවන්. (ඔටෝමැටික් Security checks වලින් මේවා අල්ලන්න බැහැ).

3. ඔබේ ජීව විද්‍යාත්මක පාස්වර්ඩ් ආරක්ෂා කරගන්නා ස්මාර්ට් ක්‍රම

මේ නිසා Face ID හෝ ඇඟිලි සලකුණු පාවිච්චි කරන එක සම්පූර්ණයෙන්ම නතර කරන්න ඕනේ නැහැ, හැබැයි මේවා පරම ආරක්ෂිත ක්‍රමයකට වඩා “පහසුවක්” (Convenience) විදිහට විතරක් දකින්න ඔබ පුරුදු වෙන්න ඕනේ.

• දත්ත උපාංගයේ පමණක් ගබඩා කරන බව තහවුරු කරගන්න (Local Storage Only): අලුත් ෆෝන් එකක්, ලැප්ටොප් එකක් හෝ ස්මාර්ට් ලොක් එකක් ගනිද්දි, ඒකෙ නිෂ්පාදකයා Local Secure Storage (උදාහරණයක් ලෙස Apple සමාගමේ Secure Enclave හෝ Samsung හි Knox vault) පාවිච්චි කරනවද කියලා අනිවාර්යයෙන්ම බලන්න. මේකෙන් අදහස් වෙන්නේ ඔබේ ඇඟිලි සලකුණ කවදාවත් ෆෝන් එකෙන් පිටතට යන්නේ නැහැ වගේම Cloud එකට අප්ලෝඩ් වෙන්නෙත් නැහැ කියන එකයි.
• ජීවිතයේ ඉතුරුම් වලට Biometrics පාවිච්චි කරන්න එපා: WhatsApp බලන්න ෆෝන් එක අන්ලොක් කරන්න Face ID පාවිච්චි කළාට කමක් නැහැ. හැබැයි ඔබේ ප්‍රධාන බැංකු ගිණුමට හෝ Crypto wallet එකට ලොග් වෙද්දි Biometric ලොගින් අක්‍රිය කරන්න. ඒ වෙනුවට සංකීර්ණ, ටයිප් කරන PIN එකක් හෝ YubiKey වැනි භෞතික ආරක්ෂක යතුරක් පාවිච්චි කරන්න.
• හදිසි අවස්ථාවකදී “Turn Off” ෂෝට්කට් එක ඉගෙනගන්න: හදිසියකදී ජෛවමිතික අන්ලොක් වීම ක්ෂණිකව අක්‍රිය කරන්න iOS සහ Android දෙකේම ක්‍රමයක් තියෙනවා (උදාහරණයක් ලෙස Power button එක 5 වතාවක් එබීම). මේ ෂෝට්කට් එක ඉගෙන ගන්න, එතකොට කාවත් බලහත්කාරයෙන් ෆෝන් එක ඔබේ මුහුණට අල්ලලා අන්ලොක් කරගන්න උත්සාහ කළොත් එය වළක්වන්න පුළුවන්.

ආරක්ෂිත නීතිය (Security Rule of Thumb): ජෛවමිතික දත්ත (Biometrics) ඔබේ Username එක මිසක් Password එක වෙන්න බැහැ. ඔබ “කවුද” කියලා ඔප්පු කරන්න ඒවා ගොඩක් හොඳයි, හැබැයි අතිශය රහසිගත දත්ත වලට ලොග් වෙද්දි ඒක අනිවාර්යයෙන්ම ඔබ පමණක් “දන්නා” දෙයක් (PIN එකක්) සමඟ සම්බන්ධ වෙලා තියෙන්නම ඕනේ.

ක්ෂණික මාර්ගෝපදේශය: සාමාන්‍ය Passwords සහ Biometrics අතර වෙනස

ලක්ෂණය	සාමාන්‍ය Passwords ⌨️	Biometric ලොගින් 👁️
භාවිතයේ පහසුව	අඩුයි (මතක තබාගැනීමට අසීරුයි, ටයිප් කිරීමට වෙලා යයි)	ඉහළයි (ක්ෂණිකයි, ඉතා පහසුයි)
නැවත වෙනස් කිරීමේ හැකියාව	ක්ෂණිකයි (ඕනෑම වාර ගණනක් වෙනස් කළ හැක)	බිංදුවයි (ඔබේ භෞතික ශරීරය වෙනස් කළ නොහැක)
හොරකම් කරන ක්‍රම	Phishing ලින්ක්ස්, Keyloggers, Data breaches	සර්වර් හැක් කිරීම්, High-res ෆොටෝස්, 3D mapping
වඩාත් සුදුසු වන්නේ කුමකටද?	බැංකු ගිණුම්, ප්‍රධාන ඊමේල්, Crypto wallets	ස්ක්‍රීන් අන්ලොක් කිරීමට, අඩු අවදානම් ඇප් වලට

අවසාන නිගමනය:

ඔබේ මුහුණ සහ ඇඟිලි සලකුණු කියන්නේ ඔබට තියෙන පෞද්ගලිකම දත්තයි. ලෝකය පාස්වර්ඩ් නැති අනාගතයකට (Passwordless future) යද්දි, මේ පහසුව පිටිපස්සේ හැංගුණු අනතුර ගැන අපි නිතරම අවධානයෙන් ඉන්න ඕනේ. වඩාත් සංවේදී ගිණුම් සාමාන්‍ය PIN එකකින් ආරක්ෂා කිරීමෙන් සහ ඔබේ උපාංග වල පමණක් ජෛවමිතික දත්ත ගබඩා වන බව තහවුරු කරගැනීමෙන්, ඔබේ අනන්‍යතාවය හැකර්වරුන්ට පූජා නොකර ආරක්ෂිතව මේ තාක්ෂණය භුක්ති විඳින්න ඔබට පුළුවන්.

ඔබේ ඩිජිටල් DNA එක ආරක්ෂා කරගන්න, තවත් මෙවැනිම නවීන තාක්ෂණික ආරක්ෂක උපදෙස් සඳහා දිගටම Pariganaka.com සමඟින් රැඳී සිටින්න!