Facebook සහ Instagram හි මව් සමාගම වන Meta, ඔවුන්ගේ රහස්‍යතා ප්‍රතිපත්ති (privacy practices), දත්ත එකතු කිරීමේ ක්‍රමවේදයන් සහ විනිවිදභාවයෙන් තොර ක්‍රියාමාර්ග හේතුවෙන් මේ දිනවල දැඩි දෝෂදර්ශනයකට ලක්වෙමින් පවතී. මෑතකදී හෙළි වූ තොරතුරු මගින් පෙන්වා දෙන්නේ, සමාගම පරිශීලකයින්ගේ පෞද්ගලික ජීවිතවලට ඇඟිලි ගසන ප්‍රමාණය බොහෝ දෙනා සිතුවාටත් වඩා බෙහෙවින් වැඩි බවයි.

Meta සමාගමේ කෘත්‍රිම බුද්ධි (AI) පුහුණු කිරීමේ ක්‍රමවේදයන් සහ පාරිභෝගිකයින් නොමඟ යැවීම සම්බන්ධයෙන් මතුව ඇති දැවැන්ත නීතිමය ගැටලු සහ පෞද්ගලිකත්ව උල්ලංඝනයන් පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක විග්‍රහයක් පහත දැක්වේ.

නව මෙක්සිකෝවේ ඩොලර් බිලියන 25 ක දැවැන්ත දඩය පාරිභෝගික ආරක්ෂණ නීති උල්ලංඝනය කිරීම් මිලියන 43 කට වඩා සිදු කර ඇති බවට තීරණය කරමින්, මෑතකදී නව මෙක්සිකෝවේ ජූරි සභාවක් විසින් Meta සමාගමට ඩොලර් බිලියන 25 ක දැවැන්ත දඩයක් නියම කරන ලදී.

පරිශීලකයින්ගේ පෞද්ගලික තොරතුරු වෙත ප්‍රවේශ විය හැක්කේ කාටද යන්න පිළිබඳව ෆේස්බුක් සිය පරිශීලකයින්ව අඛණ්ඩව නොමඟ යැවීම මෙම නඩුවට පදනම් වී ඇත. මිලියන 87 කට අධික ෆේස්බුක් පරිශීලකයින්ගේ දත්ත ඔවුන්ගේ අවසරයකින් තොරව ලබා ගත් සුප්‍රකට ‘කේම්බ්‍රිජ් ඇනලිටිකා’ (Cambridge Analytica) අපවාදයේ පසුබිම මත විභාග වූ මෙම නඩුවේදී, පෞද්ගලිකත්වය සම්බන්ධයෙන් Meta සමාගම සහ එහි නායකයින් කළ ප්‍රකාශ 29 කින් 26 ක්ම නොමඟ යවන සුළු ඒවා බව ජූරි සභාව විසින් තීරණය කර ඇත. අල් ජසීරා (Al Jazeera) වාර්තා වලට අනුව මෙය තාක්ෂණික දැවැන්තයෙකුට එරෙහිව පැනවූ විශාලතම දඩයයි.

2007 දක්වා පැරණි පෝස්ට් භාවිතයෙන් AI පුහුණු කිරීම මෑතකදී හෙළි වූ වඩාත් භයානකම කරුණක් වන්නේ, Meta සමාගම සිය කෘත්‍රිම බුද්ධි (AI) ආකෘති පුහුණු කිරීම සඳහා 2007 වසරේ සිට පළ කරන ලද පොදු ෆේස්බුක් සහ ඉන්ස්ටග්‍රෑම් පෝස්ට් සහ ඡායාරූප භාවිතා කර ඇති බවට කළ පිළිගැනීමයි. දශක එකහමාරකට වැඩි කාලයක් පුරා පරිශීලකයින් විසින් පළ කළ පෞද්ගලික අදහස්, පවුලේ ඡායාරූප සහ නිවාඩු දිනවල ඡායාරූප Meta හි AI පද්ධති ගොඩනැගීමට ඔවුන්ටත් හොර රහසේම දායක වී ඇත.

දැඩි රහස්‍යතා නීති පවතින යුරෝපයේ පරිශීලකයින්ට මෙම දත්ත එකතු කිරීමෙන් ඉවත් වීමට (opt-out) අවස්ථාවක් ලබා දී තිබුණද, ඇමරිකානු පරිශීලකයින්ට එවැනි කිසිදු අවස්ථාවක් ලබා දී නොමැත. එසේම, 2025 දෙසැම්බර් 16 සිට Meta සමාගම ඔවුන්ගේ Meta AI සහායකයා සමග පරිශීලකයින් සිදුකරන සංවාද, ඉලක්කගත වෙළඳ දැන්වීම් (Targeted Ads) සඳහා භාවිතා කිරීම ආරම්භ කර ඇත. ඔබ සම්පූර්ණයෙන්ම Meta නිෂ්පාදන භාවිතය අත්හැරියොත් හැරෙන්නට, මෙම ක්‍රියාවලියෙන් ඉවත් වීමට වෙනත් කිසිදු විකල්පයක් ඔවුන් ලබා දී නැත.

ඔබ අනිවාර්යයෙන්ම පරීක්ෂා කළ යුතු Camera Roll විශේෂාංගය Meta විසින් මෑතකදී ඇමරිකාවේ සහ කැනඩාවේ පරිශීලකයින් වෙත හඳුන්වා දුන් විශේෂාංගයක් මඟින්, ඔබගේ දුරකථනයේ ඇති කැමරා රෝල (Camera Roll) පරීක්ෂා කිරීමට ඔවුන් අවසර ඉල්ලා සිටී. මෙය සක්‍රිය කළහොත්, Meta AI විසින් පසුබිමින් ක්‍රියාත්මක වෙමින් ඔබගේ දුරකථනයේ ඇති ඡායාරූප Meta Cloud වෙත නිරන්තරයෙන් අප්ලෝඩ් කරනු ලබයි.

මෙහි භයානකම තත්ත්වය වන්නේ බොහෝ දෙනා pop-up පණිවිඩ කියවීමෙන් තොරවම “Allow” මත ක්ලික් කිරීමයි. මේ හරහා ඔබේ දරුවන්ගේ ඡායාරූප, බැංකු ගිණුම්වල ස්ක්‍රීන්ෂොට්, වෛද්‍ය වාර්තා වැනි අතිශය පෞද්ගලික ඡායාරූප පවා Meta සර්වර් වෙත ඔබගේ දැනුවත්භාවයකින් තොරවම ගබඩා විය හැක.

මෙය අක්‍රිය (Turn off) කරන්නේ කෙසේද:

1. Facebook ඇප් එක විවෘත කරන්න.
2. Settings (සැකසුම්) වෙත යන්න.
3. “Camera Roll Sharing Suggestions” නමැති අංශය සොයන්න.
4. එහි “Cloud Processing” සක්‍රිය වී ඇත්නම්, එය අක්‍රිය (Switch off) කරන්න. Meta පවසන පරිදි, මෙය අක්‍රිය කිරීමෙන් පසු දැනටමත් අප්ලෝඩ් වී ඇති එහෙත් ෂෙයාර් (Share) කර නොමැති ඡායාරූප දින 30 ක් ඇතුළත මකා දැමෙනු ඇත.

ව්‍යාපාරික වෙබ් අඩවි සහ ස්මාර්ට් කණ්නාඩි (Smart Glasses) අවදානම මෙම පෞද්ගලිකත්ව ගැටලු සාමාන්‍ය පරිශීලකයින්ට පමණක් සීමා නොවේ.

• ව්‍යාපාරික දත්ත එකතු කිරීම (Business Web Scraping): 2026 ඔක්තෝබර් 30 වන දින සිට ක්‍රියාත්මක වන පරිදි, Meta හි නව ව්‍යාපාරික කොන්දේසි මඟින් ඔවුන්ගේ ප්ලැට්ෆෝම් මත ඇති ව්‍යාපාරික ගිණුම්වලට සම්බන්ධ වෙබ් අඩවි වලින් ස්වයංක්‍රීය ක්‍රමලේඛ (crawlers) හරහා දත්ත එක්රැස් කිරීමට Meta සමාගමට අවසර ලැබේ.
• ස්මාර්ට් කණ්නාඩි හරහා පෞද්ගලිකත්වය කඩවීම: Meta සමාගමේ Ray-Ban සහ Oakley ස්මාර්ට් කණ්නාඩි සම්බන්ධයෙන් නවතම නඩුවක් ගොනු කර ඇති අතර, ඉන් කියවෙන්නේ Meta වෙනුවෙන් සේවය කරන කොන්ත්‍රාත්කරුවන් විසින් මෙම කණ්නාඩි හරහා පටිගත කරන ලද පෞද්ගලික වීඩියෝ රහසිගතව නරඹා ඇති බවයි. මෙම වීඩියෝ අතර බැංකු තොරතුරු සහ කෙටි පණිවිඩ පවා තිබී ඇත. වඩාත්ම කම්පනයට කරුණ නම්, මෙම කණ්නාඩි මිලදී නොගත්, එහෙත් පොදු ස්ථානවලදී මෙම කණ්නාඩි පැළඳි අය අසලින් ගිය සාමාන්‍ය ජනතාව පවා ඔවුන්ගේ අනුදැනුමකින් තොරව මෙලෙස පටිගත වී තිබීමයි.

තාක්ෂණය දියුණු වන විට දත්තවල වටිනාකම අතිශයින් ඉහළ යමින් පවතී. අවාසනාවකට මෙන්, ඩිජිටල් අවකාශය තුළ තමන්ගේ පෞද්ගලිකත්වය රැකගැනීම සඳහා සංකීර්ණ සැකසුම් (settings) සහ නිරන්තරයෙන් වෙනස් වන ප්‍රතිපත්ති සමඟ සටන් කිරීමට අද පාරිභෝගිකයාටම සිදුවී ඇත.