කොළඹ අහස වේගයෙන් වෙනස් වෙමින් පවතින නමුත්, 2026 වසරේ වඩාත්ම පෙරළිකාර සංවර්ධනයන් ගොඩනැගෙන්නේ කොන්ක්‍රීට් සහ යකඩ වලින් නොව, දත්ත (Data) වලිනි.

ශ්‍රී ලංකාව කොළඹ “Mirror City” (කැඩපත් නගරය) ව්‍යාපෘතිය සමඟ නිල වශයෙන් Smart City (සුහුරු නගර) යුගයට අවතීර්ණ වී ඇත. කෘතිම බුද්ධිය (AI), Internet of Things (IoT) සහ Big Data ඒකාබද්ධ කිරීමෙන්, අපේ වාණිජ අගනුවර එදිනෙදා ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය තාක්ෂණික වෘත්තිකයන් විසින් සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කරමින් සිටී.

ඉහළ බලාපොරොත්තු තබා ඇති මෙම තාක්ෂණය ශ්‍රී ලංකාවේ නාගරික භූ දර්ශනය සක්‍රීයව නවීකරණය කරන්නේ කෙසේද යන්න මෙන්න.

🏙️ “Mirror City” යනු හරියටම කුමක්ද?

සරලව කිවහොත්, “Digital Twin” යනු භෞතික වස්තුවක හෝ පරිසරයක 1:1, තථ්‍ය කාලීන (real-time) අතථ්‍ය අනුරුවකි (virtual simulation). මේ අවස්ථාවේදී, එය කොළඹ නගරයේ ජීවමාන ඩිජිටල් අනුරුවක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.

• දත්ත මත පදනම් වූ යථාර්ථය: රථවාහන සංඥා, ජල නල, විදුලිබල පද්ධති සහ පොදු ප්‍රවාහන සේවා හරහා නගරය පුරා සවි කර ඇති දහස් ගණනක් වූ IoT සංවේදක (Sensors) මගින් සජීවී දත්ත මධ්‍යගත Cloud ජාලයකට ලබා දේ.
• අත්හදා බැලීම් වල අවසානය: නාගරික සංවර්ධන අධිකාරිය (UDA) හෝ නගර සභා විසින් නව ගුවන් පාලමක් (Flyover) හෝ බස් මංතීරුවක් සඳහා එකදු ගඩොලක් හෝ තැබීමට පෙර, යෝජිත වෙනස්කම් පළමුව මෙම Digital Twin පද්ධතිය තුළ ගොඩනඟා පරීක්ෂා කරනු ලැබේ. නව ඉදිකිරීමක් මගින් සමස්ත නගරයේම රථවාහන ගමනාගමනයට, පදිකයින්ගේ හැසිරීමට සහ විදුලි පරිභෝජනයට කෙසේ බලපාන්නේද යන්න සැලසුම්කරුවන්ට ක්ෂණිකව දැකගත හැකිය.

🌧️ AI මගින් ගංවතුර පුරෝකථනය සහ ආපදා කළමනාකරණය

දශක ගණනාවක් පුරා හදිසි මෝසම් වර්ෂාවන් නිසා කොළඹ නගරය පුරා ඇතිවන රථවාහන තදබදය සහ ගංවතුර තත්ත්වයන් සඳහා මෙම Digital Twin පද්ධතිය මගින් සාර්ථක තාක්ෂණික විසඳුමක් ලබා දෙයි.

• AI පුරෝකථන (Predictive AI): මෙම පද්ධතිය කාලගුණ විද්‍යාත්මක දත්ත, භූ විෂමතා සිතියම් සහ භූගත ජලාපවහන සංවේදක (Drainage sensors) සමඟ සජීවීව ඒකාබද්ධ වේ.
• කලින්ම මාර්ග වෙනස් කිරීම: මාර්ගයක් ජලයෙන් යටවූ පසු ක්‍රියාත්මක වනවා වෙනුවට, වර්ෂාපතන ඝනත්වය මත පදනම්ව පැය 48 කට පෙර කුමන වීදි ජලයෙන් යටවේද යන්න AI මගින් හරියටම පුරෝකථනය කරයි. මෙවිට බලධාරීන්ට ජලාපවහන අවහිරතා කල්තියා ඉවත් කිරීමට හැකිවන අතර, තදබදයක් ඇතිවීමට පෙරම ගමනාගමන මාර්ග වෙනස් කිරීම සඳහා Google Maps සහ දේශීය Taxi Apps ස්වයංක්‍රීයව යාවත්කාලීන (Update) කෙරේ.

🚦 Open APIs: දේශීය Startups සඳහා රන් ආකරයක්

දේශීය IT ක්ෂේත්‍රයට මෙම Mirror City ව්‍යාපෘතියේ ඇති වඩාත්ම උද්යෝගිමත් කොටස වන්නේ, මෙහි දත්ත සම්පූර්ණයෙන්ම රජයට පමණක් සීමා නොවීමයි.

• පද්ධතිය මත ගොඩනැගීම: ලියාපදිංචි දේශීය තාක්ෂණික Startups සහ ස්වාධීන මෘදුකාංග සංවර්ධකයින්ට (Developers) මෙහි Open API රාමුව (Framework) ක්‍රමයෙන් විවෘත කරමින් පවතී.
• නව App පරිසර පද්ධතියක්: පුද්ගලිකත්වය සුරක්ෂිත කළ (anonymized) මෙම නගර දත්ත භාවිතා කරමින් දේශීය මෘදුකාංග ඉංජිනේරුවන් දැනටමත් මීළඟ පරම්පරාවේ යෙදවුම් (Apps) නිර්මාණය කරමින් සිටී. කොළඹ 01 ප්‍රදේශයේ හිස්ව ඇති වාහන නැවැත්වීමේ ස්ථාන (Parking slots) රියදුරන්ට පෙන්වන “Smart Parking” Apps සහ, ළඟාවන බස්රථ සහ දුම්රියවල නිශ්චිත ස්ථානය මෙන්ම එහි ඇති සෙනඟ ප්‍රමාණය ද පෙන්වන පොදු ප්‍රවාහන Apps වල මූලික ආකෘති (Prototypes) අපට දැන් දැකගත හැක.

Pariganaka සාරාංශය: > කොළඹ නගරයේ යටිතල පහසුකම් නිවැරදි කිරීමට සෑම විටම වැඩිපුර සිමෙන්ති අවශ්‍ය නොවන බවත්, සමහරවිට ඒ සඳහා අවශ්‍ය වන්නේ වඩා හොඳ දත්ත (Data) පමණක් බවත් මෙම කොළඹ Digital Twin ව්‍යාපෘතිය ඔප්පු කරයි. Mirror City පුළුල් වන විට, එය දේශීය IoT විශේෂඥයින්, Data Scientists සහ Cloud Engineers සඳහා සම්පූර්ණයෙන්ම නව රැකියා වෙළඳපොළක් නිර්මාණය කරනු ඇත. කොළඹ අනාගතය ගොඩනඟන්නේ හුදෙක් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන් (Architects) පමණක් නොවේ; එය මෘදුකාංග සංවර්ධකයින් (Software Developers) විසින් ද ගොඩනඟමින් පවතී.