මේ මොහොතේ ඔබේ නිවස තුළ පරිගණක කීයක් තිබේදැයි ඔබ කවදා හෝ සිතා බලා තිබේද? ඒවා සියල්ලම ලැප්ටොප් හෝ ඩෙස්ක්ටොප් පරිගණක පමණක් නොවේ. ඔබේ ස්මාර්ට් රූපවාහිනිය (Smart TV), අන්තර්ජාල රවුටරය (Router), ආරක්ෂිත කැමරාව සහ සමහරවිට ඔබේ ශීතකරණය තුළද කුඩා පරිගණකයක් ක්‍රියාත්මක වේ. යම් උපකරණයක “Smart” ලෙස සඳහන් කර ඇත්නම්, එය අන්තර්ජාලයට සම්බන්ධ විය හැකි පරිගණකයක් බව ඔබ සිහි තබාගත යුතුය.

නමුත් කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) මෙම එදිනෙදා භාවිතා කරන උපකරණ හරහා ස්වයංක්‍රීයව පිටපත් වෙමින් එක් උපකරණයකින් තවත් උපකරණයකට ගමන් කිරීමට ඉගෙන ගත්තොත් කුමක් සිදුවේද? පර්යේෂකයන් මේ වන විටත් මෙම අවදානම පිළිබඳව අධ්‍යයනය කරමින් සිටින අතර, ඔවුන් සොයාගත් ඇතැම් කරුණු තරමක් කනගාටුදායකය.

ඇන්ඩ්‍රොයිඩ් ටීවී බොක්ස් (Android TV Box) පරීක්ෂණය

Claude AI නිර්මාණය කළ Anthropic සමාගමේ පර්යේෂකයන් පිරිසක් මෑතකදී අපූරු පරීක්ෂණයක් සිදු කළහ. ඔවුන් ඩොලර් 55ක් පමණ වන ලාභදායී ඇන්ඩ්‍රොයිඩ් ටීවී බොක්ස් (Android TV boxes) 15ක් මිලදී ගෙන ඒවා එකම ජාලයකට සම්බන්ධ කළහ. ඉන්පසු ඔවුන් එක් AI ආකෘතියක් මෙම උපකරණ 15ම හරහා ක්‍රියාත්මක කිරීමට සමත් වූහ. එහිදී සෑම උපකරණයක්ම සමස්ත කාර්යයෙන් කුඩා කොටසක් බැගින් ඉටු කළේය. ක්‍රියාවලිය තරමක් මන්දගාමී වුවද, නිවෙස්වල ඇති දුර්වල ස්මාර්ට් උපකරණ විශාල ප්‍රමාණයක් එක්වීමෙන් සංකීර්ණ AI පද්ධතියක් ධාවනය කිරීමට ප්‍රමාණවත් පරිගණක බලයක් (computing power) නිර්මාණය කළ හැකි බව මින් තහවුරු විය.

AI පරිගණක පණුවන් (AI Computer Worms)

මෙම පළමු පරීක්ෂණයේදී පර්යේෂකයන් විසින් උපකරණ අතින් සම්බන්ධ කළද, ඔවුන් සිදු කළ දෙවන සිමියුලේෂන් (simulated) පරීක්ෂණය වඩාත් භයානකය. එහිදී ඔවුන් AI පද්ධතියකට තමන්ගේම මෘදුකාංග පිටපතක් එක් යන්ත්‍රයකින් තවත් යන්ත්‍රයකට පිටපත් කරගැනීමට අවශ්‍ය පියවර සම්පූර්ණ කරන ලෙස උපදෙස් ලබා දුන්හ.

මෙම AI පද්ධතියට ජාලයේ ඇති මීළඟ උපකරණය හඳුනාගෙන, ඊට ඇතුළු වී, අවශ්‍ය මෘදුකාංග ස්ථාපනය කරමින් දිගින් දිගටම පැතිරී යාමට සිදුවිය. ඔවුන් පරීක්ෂා කළ ප්‍රබලතම AI ආකෘතිය අවස්ථා පහකින් හතරකදීම ඉලක්ක කළ යන්ත්‍ර අටම සාර්ථකව ආක්‍රමණය කිරීමට සමත් විය.

සයිබර් ආරක්ෂණයේදී (cybersecurity) ජාලයක් හරහා ස්වයංක්‍රීයව පැතිරෙන මෘදුකාංග “වර්ම්ස්” (Worms) හෙවත් පරිගණක පණුවන් ලෙස හැඳින්වේ. අතීතයේදී මේවා ක්‍රියාත්මක වූයේ මිනිසුන් විසින් ලබා දුන් නිශ්චිත උපදෙස් මත පමණි. නමුත් නව උපකරණවලට අනුවර්තනය වෙමින්, බාධක මඟහරවා ගනිමින් ස්වාධීනව පැතිරෙන AI පණුවෙකු යනු සම්පූර්ණයෙන්ම නවතම ඝණයේ තර්ජනයකි. එක් වරක් අසාර්ථක වූ විට, එම අසාර්ථක වීමට හේතුව අවබෝධ කරගෙන ඊළඟ උත්සාහයේදී සාර්ථකව උපකරණයකට ඇතුළු වීමට පවා මෙම AI පද්ධතියට හැකි විය.

අප බිය විය යුතුද?

මෙය විද්‍යා ප්‍රබන්ධ චිත්‍රපටයක කතාවක් මෙන් පෙනුණද, කලබල වීමට පෙර මෙම පරීක්ෂණයේ සීමාවන් තේරුම් ගැනීම වැදගත්ය:

• හිතාමතා දුර්වල කළ යන්ත්‍ර: මෙම පරීක්ෂණය සඳහා යොදාගත් යන්ත්‍රවලට ඇතුළු වීම ඉතා පහසු වන පරිදි පර්යේෂකයන් විසින්ම සකස් කර තිබුණි. එය නිසි පරිදි ආරක්ෂිත මුරපද යෙදූ සැබෑ නිවාස ජාලයකට ඇතුළු වීමක් නොවීය.
• දෘඩාංග සීමාවන්: මෙම සංකීර්ණ ආක්‍රමණය මෙහෙයවූ ප්‍රබල AI ආකෘතිය එක් ටීවී බොක්ස් එකක් තුළ ධාවනය කිරීමට නොහැකි තරම් විශාල විය.

කෙසේ වෙතත්, කුඩා AI පද්ධති වඩාත් බලවත් වන විට මෙම පරතරය ඉතා වේගයෙන් පියවී යනු ඇති බවට පර්යේෂකයෝ අනතුරු අඟවති.

ලාභදායී “Smart” උපකරණවල ඇති අවදානම

මෙහි ප්‍රධානතම ගැටලුව AI පමණක් නොවේ; අපගේ නිවෙස්වල ඇති නිසි ආරක්ෂාවක් නොමැති ස්මාර්ට් උපකරණ ප්‍රමාණයයි. වෙළඳපොලේ ඇති බොහෝ ලාභදායී ස්මාර්ට් උපකරණ සඳහා වසර ගණනාවක් යනතුරු කිසිදු ආරක්ෂක යාවත්කාලීන කිරීමක් (security updates) නොලැබේ. මේවායින් ආරක්ෂා වීමට නම් මූලික සයිබර් ආරක්ෂණ පුරුදු අනුගමනය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ:

• ඔබගේ රවුටරය සහ ස්මාර්ට් උපකරණ නිරන්තරයෙන් යාවත්කාලීන (Update) කරන්න.
• උපකරණය මිලදී ගන්නා විට ලැබෙන පෙරනිමි මුරපද (factory default passwords) අනිවාර්යයෙන්ම වෙනස් කරන්න.
• නිසි ආරක්ෂක සහතිකයක් හෝ ස්ථිර සන්නාමයක් නොමැති ලාභදායී ස්මාර්ට් උපකරණ ඔබේ නිවසේ අන්තර්ජාල ජාලයට සම්බන්ධ කිරීමට පෙර දෙවරක් සිතන්න.

සැබෑ ලෝකයේ AI ගැටලු

AI තාක්ෂණය අපගේ එදිනෙදා ජීවිතයට සහ මූල්‍ය පද්ධතිවලට බලපෑම් කරන ආකාරය මේ වන විටත් දැකගත හැක.

JPMorgan Chase බැංකුවේ තහනම තාක්ෂණික ආයතන AI මගින් අපගේ සියලුම වැඩකටයුතු පහසු කරනු ඇතැයි පැවසුවද, මූල්‍ය ආයතන ඊට වැටකඩොලු බඳිමින් සිටී. ඇමරිකාවේ ප්‍රමුඛතම බැංකුවක් වන JPMorgan Chase මෑතකදී නිවේදනය කළේ බාහිර AI ඒජන්තවරුන්ට (AI Agents) පාරිභෝගිකයින්ගේ බැංකු ගිණුම්වලට ඇතුළු වී ගනුදෙනු කිරීම තහනම් කරන බවයි. පාරිභෝගිකයෙකු තම මුරපද AI සහායකයෙකුට ලබා දී, එම AI යන්ත්‍රය වැරදීමකින් මුදල් ආපසු ලබාගත නොහැකි හෝටලයක් වෙන්කර ගන්නේ නම්, එහි සම්පූර්ණ වගකීම පාරිභෝගිකයා භාරගත යුතු බව බැංකුව අනතුරු අඟවයි.

සුපිරි වෙළඳසැලේ රොබෝවා ලොස් ඇන්ජලීස් හි Ralphs සුපිරි වෙළඳසැල්වලට පැමිණෙන පාරිභෝගිකයින්ට දැන් රාක්ක අතර සැරිසරන අඩි හයක් උසැති ‘Tally’ නම් රොබෝවෙකු දැකගත හැක. එහි කාර්යය වන්නේ අවසන් වී ඇති භාණ්ඩ සහ මිල ගණන් පරීක්ෂා කිරීමයි. සමාගම මෙය කාර්යක්ෂමතාව වැඩි කිරීමක් ලෙස හැඳින්වුවද, පාරිභෝගිකයින්ගේ ප්‍රතිචාරය මිශ්‍ර වී ඇත; එක් 62 හැවිරිදි පාරිභෝගිකයෙකු තමන් පසුපස පැමිණි මෙම රොබෝවාට කුඩයකින් පහර දී තිබුණි.

AI සමඟ සුහදව කටයුතු කිරීම? මේ සියල්ල අතරතුර ඇන්ත්‍රොපික් (Anthropic) සමාගම සිය පරිශීලක නීති වෙනස් කරමින්, තම Claude AI ආකෘතියට දිගින් දිගටම “නින්දා කිරීම හෝ කෲර ලෙස සැලකීම” (abusive or cruel behavior) තහනම් කර ඇත. නොවැම්බර් 12 සිට ක්‍රියාත්මක වන මෙම නීතිය, අපට අමුතු දාර්ශනික ගැටලුවක් මතු කරයි: සැබවින්ම හැඟීම් දැනෙන්නේ නැති, හැඟීම් අනුකරණය පමණක් කරන මෘදුකාංගයකට අප සලකන ආකාරය නියාමනය කරන්නේ ඇයි?

අප මේ පිවිසෙන්නේ අපගේ දුරකථනයේ සිට ශීතකරණය දක්වා සෑම දෙයකටම ප්‍රබල බුද්ධියක් මුසු වන යුගයකටයි. ඔබේ විසිත්ත කාමරයේ ඇති තාක්ෂණය ක්‍රියා කරන්නේ කෙසේද, එය අන්තර්ජාලයට සම්බන්ධ වන්නේ කෙසේද සහ එය සුරක්ෂිත කරන්නේ කෙසේද යන්න අවබෝධ කර ගැනීම අනාගතයේදී තාක්ෂණික විශේෂඥයින්ට පමණක් නොව, අප සැමටම අත්‍යවශ්‍ය කුසලතාවයක් වනු ඇත.