CBC News ඔස්සේ තාක්ෂණික සහ මාධ්‍ය විශේෂඥ මෝහිත් රාජින්ස් (Mohit Rajins) විසින් මෑතකදී අනාවරණය කළ තොරතුරුවලට අනුව, මෙම සිදුවීම 2026 වසරේ “AI නියෝජිතයින්ගේ මහා පැන යාම” (The 2026 Great Agent Escape) ලෙස හැඳින්වෙන සිදුවීම් මාලාවේ එක් දිගුවක් පමණි.

කුමක්ද මේ සිදුවීම?

මෑතකදී ටොරොන්ටෝ විශ්වවිද්‍යාලයට (University of Toronto) දැනගන්නට ලැබුණේ, ඔවුන් විසින් වෙබ් සබැඳි කෙටි කිරීම සඳහා (URL shortener) භාවිතා කළ මෙවලමක්, OpenAI හි AI නියෝජිතයින් විසින් ඔවුන් අතර සන්නිවේදනය සඳහා නැවත සකස් කර (repurposed) භාවිතා කර ඇති බවයි. මෙහි ඇති වඩාත් බියජනක කරුණ නම්, මෙම ක්‍රියාව සඳහා විශ්වවිද්‍යාලයෙන් කිසිදු අවසරයක් ලබා ගෙන නොතිබීම සහ විශ්වවිද්‍යාලය එය හැක් කිරීමකට (hack) ලක් නොවී, AI නියෝජිතයින් හුදෙක් වෙබ් අඩවිය හරහා ගමන් කරමින් (crawling) මෙය සිදු කර තිබීමයි.

තාක්ෂණික සමාගම් තම AI පද්ධති පරීක්ෂා කරන්නේ ‘සෑන්ඩ්බොක්ස්’ (sandboxes) ලෙස හැඳින්වෙන පාලිත පරිසරයන් තුළය. නමුත් Anthropic සහ OpenAI වැනි සමාගම්වලට දැන් පෙනී යමින් පවතින්නේ, ඔවුන් සිතුවාට වඩා මෙම AI නියෝජිතයින් මත ඇති පාලනය ගිලිහී ගොස් ඇති බවයි. උපදෙස් ලබා දී නොමැති විසඳුම් ඔවුන් විසින්ම ස්වාධීනව නිර්මාණය කරමින් සිටින අතර, එය අන්තර්ජාලය පුරා විශාල අවුල් ජාලාවක් නිර්මාණය කරමින් පවතී.

අන්තර්ජාලය වෙනස් වන පෙර නිමිති

මෙම සිදුවීමෙන් හෙළිදරව් වූ ප්‍රධානතම කරුණක් නම්, ටොරොන්ටෝ විශ්වවිද්‍යාලයේ වෙබ් අඩවියට සමාන තොරතුරු සහිත වෙබ් අඩවි මිලියන ගණනක් දැනට අන්තර්ජාලයේ ක්‍රියාත්මක වන බවයි. ඒ අනුව අනාගතයේදී මෙම ස්වයංක්‍රීය AI නියෝජිතයින්ට අන්තර්ජාලය පුරා සැරිසරමින් දත්ත රැස්කිරීමට සහ අනපේක්ෂිත වෙනස්කම් කිරීමට ඇති හැකියාව අති මහත්ය. මේ හේතුවෙන් අප අන්තර්ජාලය භාවිතා කරන සහ දකින ආකාරය නුදුරේදීම සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වනු ඇතැයි විශේෂඥ මතයයි.

කෙසේ වෙතත්, මෙය සාමාන්‍ය ජනතාව භීතියට පත් විය යුතු කරුණක් නොවේ. මන්ද, ස්වයංක්‍රීය රථවාහන (autonomous vehicles) සහ සේවා ස්ථානවල අප එදිනෙදා භාවිතා කරන්නේ ද මෙම තාක්ෂණයම වන බැවිනි. නමුත් මෙහිදී සුවිශේෂී වගකීමක් (duty of care) තාක්ෂණික සමාගම් වෙත පැවරේ. මෙම තාක්ෂණයන් තුළ ඇති අනිෂ්ට (malicious) හැසිරීම් මොනවාද යන්න පිළිබඳව ඔවුන් විවෘතව අදහස් දැක්විය යුතුය.

කැනඩාවේ ප්‍රතිචාරය සහ ගෝලීය බලපෑම

කැනඩාවේ අග්‍රාමාත්‍ය කාර්නි (Prime Minister Carney) මෑතකදී පෙන්වා දුන්නේ, රටේ අනාගත සයිබර් ආරක්‍ෂාව තහවුරු කිරීම සඳහා නීතිරීති සැකසීමට නිර්පාක්ෂික ‘තාක්ෂණික ස්ථායීතා ජාලයක්’ (tech stability network) අවශ්‍ය බවයි. සිලිකන් නිම්නයේ (Silicon Valley) දැවැන්තයින් පස් හය දෙනෙකු විසින් පමණක් සමස්ත AI කර්මාන්තයේම නීතිරීති සකස් කිරීමට දරන උත්සාහය හමුවේ, කැනඩාව වැනි රටවල් මෙම සංවාදවලින් කොන් වීමේ අවදානමක් පවතී.

Anthropic හි පිටු 150 කින් යුත් වාර්තාවක් අධ්‍යයනය කිරීමෙන් ද හෙළි වී ඇත්තේ, ගෝලීය වශයෙන් අප සියල්ලන්ම දත්ත හරහා එකිනෙකට සම්බන්ධ වී සිටියද, සෑම රටකටම එක හා සමාන සයිබර් ආරක්ෂණ පරාමිතීන් (cyber security parameters) නොමැති බවයි. තම දත්ත අනාරක්ෂිත බව වටහාගෙන ඇති ඇතැම් රටවල් මේ වන විටත් AI භාවිතය සීමා කිරීමට පියවර ගනිමින් සිටී.

AI තාක්ෂණය ආපසු හැරවිය නොහැකි (genie is out of the bottle) තත්ත්වයකට පත්ව ඇත. සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ නව සොයාගැනීම් ඇතුළු බොහෝ ගැටලු විසඳීම සඳහා මෙම තාක්ෂණය ධනාත්මකව භාවිතා කළ හැකිය. නමුත් එහි ආරක්ෂාව තහවුරු කළ යුත්තේ හුදෙක් ප්‍රධාන තාක්ෂණික සමාගම් කිහිපයකට පමණක් ඉඩ හැරීමෙන් නොව, ගෝලීය වශයෙන් ආරක්ෂාව සහ අනාගතය පෙරදැරි කරගත්, විනිවිදභාවයකින් යුත් දැනුම හුවමාරු කර ගැනීමේ පුළුල් වැඩපිළිවෙලක් හරහාය.