සමාජ මාධ්‍ය වෙත ජායාරූපයක් එක් කිරීමේදී එහි Location (GPS) සක්‍රිය නොකිරීමෙන් ඔබ ආරක්ෂිත යැයි සිතන්නේ නම්, එය නැවතත් සිතා බැලිය යුතු කරුණකි. WION හි Gravitas වැඩසටහන මඟින් අනාවරණය කළ තොරතුරුවලට අනුව, නූතන කෘත්‍රිම බුද්ධි (AI) තාක්ෂණයට ඔබ ලබා ගන්නා ඡායාරූපයක පසුබිම පමණක් නිරීක්ෂණය කරමින් ඔබ සිටින නිශ්චිත ස්ථානය සොයා ගැනීමේ හැකියාව ඇත.

Vision-Language Models (VLMs) මඟින් බලගැන්වෙන මෙම තාක්ෂණය, සාමාන්‍ය සමාජ මාධ්‍ය ඡායාරූපයක් පවා ඔබව නිරීක්ෂණය කරන මෙවලමක් බවට පත් කරයි. මෙම තාක්ෂණය ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය, එහි නිරවද්‍යතාවය සහ ඉන් එල්ල වන ආරක්ෂක තර්ජන පිළිබඳ තහවුරු කළ කරුණු පහතින් දැක්වේ.

1. GPS දත්ත නොමැතිව AI මඟින් ස්ථානය සොයාගන්නේ කෙසේද?

• දෘශ්‍ය සංඥා (Visual Clues) විශ්ලේෂණය: සාමාන්‍යයෙන් අපගේ අවධානයට ලක්නොවන ගොඩනැගිලිවල වාස්තුවිද්‍යාත්මක රටා, මාර්ග සලකුණු, වෙළඳසැල් නාමපුවරු, ශාක වර්ග, ආලෝකය පතිත වන කෝණය සහ පසුබිමේ ඇති ප්‍රකට ස්ථාන AI මඟින් ගැඹුරින් පරීක්ෂා කරයි.
• රටා හඳුනාගැනීම (Pattern Recognition): මෙම දෘශ්‍ය සංඥා ගෝලීය දත්ත පද්ධති (උදාහරණයක් ලෙස Google Street View) සමඟ සසඳමින්, ඡායාරූපය ලබාගත් නගරය හෝ වීදිය තත්පර කිහිපයක් ඇතුළත නිවැරදිව හඳුනා ගැනීමට Stanford PIGEON වැනි AI මෙවලම්වලට හැකියාව ඇත.

2. තහවුරු කළ දත්ත සහ නිරවද්‍යතාවය

• McAfee පර්යේෂණ සොයාගැනීම්: McAfee සයිබර් ආරක්ෂණ ආයතනය විසින් ප්‍රසිද්ධ AI මාදිලි දෙකක් යොදාගනිමින් සංචාරක ඡායාරූප 21,000 කට අධික ප්‍රමාණයක් පරීක්ෂා කරන ලදී. එහිදී අදාළ ඡායාරූපය ලබාගත් නිවැරදි නගරය සහ රට හඳුනා ගැනීමට AI පද්ධති 87% ත් 91% ත් අතර සාර්ථකත්වයක් පෙන්වා ඇත.
• හඳුනා ගැනීමට අපහසු ස්ථාන: ප්‍රකට ස්ථාන සහ නාගරික ප්‍රදේශ ඉතා වේගයෙන් හඳුනා ගත හැකි වුවත්, සාමාන්‍ය හෝටල් කාමර ඇතුළත සහ හුදකලා වෙරළ තීරයන් හඳුනා ගැනීම තරමක් අපහසුය. එහෙත්, අදාළ රට නිවැරදිව තීරණය කිරීමට AI සමත් වේ.

3. පවතින සයිබර් තර්ජන: Phishing, Doxxing සහ Stalking

• තනි පුද්ගලයන් ඉලක්ක කළ වංචා (Hyper-Targeted Phishing): සයිබර් අපරාධකරුවන් ඔබගේ ප්‍රසිද්ධ සමාජ මාධ්‍ය ගිණුම්වල ඇති ඡායාරූප AI මඟින් පරීක්ෂා කර ඔබ සිටින ස්ථානය හඳුනා ගනී. පසුව ඔබ සිටින නගරය සඳහන් කරමින් ව්‍යාජ බැංකු හෝ මුදල් ගනුදෙනු පිළිබඳ කෙටි පණිවිඩ (SMS) යොමු කරයි. ඔබ සැබවින්ම අදාළ ස්ථානයේ සිටින බැවින් මෙම ව්‍යාජ පණිවිඩ විශ්වාස කිරීමට ඇති ඉඩකඩ වැඩිය.
• පුද්ගලික තොරතුරු එළිදරව් වීම (Doxxing): ඔබගේ ඡායාරූපවල පසුබිම පරීක්ෂා කිරීමෙන් ඔබ රැකියාව කරන ස්ථානය, අධ්‍යාපනය ලබන ස්ථානය හෝ පදිංචි ස්ථානය ඉතා පහසුවෙන් සොයා ගැනීමට තෙවන පාර්ශවයකට හැකියාව ලැබේ.

ආරක්ෂා වන්නේ කෙසේද?

• සංචාරක ඡායාරූප පසුව එක් කරන්න: ඔබ ගමනක් යන අතරතුර සජීවීව (Real-time) ඡායාරූප එක් කිරීමෙන් වළකින්න. ආපසු නිවසට පැමිණි පසු ඒවා සමාජ මාධ්‍ය වෙත එක් කරන්න.
• ගිණුම්වල රහස්‍යතාව ඉහළ නංවන්න (Private Profiles): නොදන්නා පුද්ගලයින්ට ඔබේ ඡායාරූප නැරඹීමට ඇති ඉඩකඩ අහිරන්න.
• පසුබිම කෙරෙහි සැලකිලිමත් වන්න: ඡායාරූප අන්තර්ජාලයට එක් කිරීමට පෙර පසුබිමේ ඇති පාරවල්වල නාමපුවරු, වාහන අංක සහ විශේෂ සලකුණු Blur කිරීමට හෝ Crop කිරීමට කටයුතු කරන්න.

ශ්‍රී ලාංකීය ඉදිරිදර්ශනය

ශ්‍රී ලංකාව තුළ සමාජ මාධ්‍ය භාවිතය ඉහළ යන පසුබිමක, GPS Tags අක්‍රිය කිරීමට පමණක් සීමා නොවී ඩිජිටල් ආරක්ෂාව පිළිබඳ පුළුල් අවබෝධයක් ලබා ගැනීම වැදගත් වේ. ඔබ අන්තර්ජාලයට එක් කරන ඡායාරූපයක පසුබිමේ ඇති සෑම කුඩා තොරතුරක්ම AI තාක්ෂණය මඟින් පරීක්ෂා කළ හැකි බව මතක තබා ගන්න.