කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) අපට පුදුමාකාර පහසුකම් රාශියක් ගෙනවිත් දී ඇති බව ඇත්ත. නමුත් ඒ හරහාම සයිබර් අපරාධකරුවන්ටත් ඉතා භයානක නව ආයුධයක් ලැබී තිබෙනවා. දැන් අපි මුහුණ දෙන්නේ අක්ෂර වින්‍යාසය වැරදුණු බොරු ඊමේල් (Phishing) හෝ බොරු SMS ලින්ක් වලට පමණක් නෙවෙයි. අද වන විට වංචාකරුවන් AI තාක්ෂණය භාවිතා කරමින් ඔබේ ආදරණීයයන්ගේ කටහඬවල් ඒ ආකාරයෙන්ම නිර්මාණය කරනවා (Voice Cloning) වගේම, සැබෑ පුද්ගලයන් ලෙස පෙනෙන ව්‍යාජ වීඩියෝ (Deepfakes) පවා නිර්මාණය කරනවා.

මෙම වංචාවන් සිදුවන්නේ කෙසේද යන්නත්, ඊටත් වඩා වැදගත් ලෙස ඒවා හඳුනාගෙන ඔබව ආරක්ෂා කරගන්නේ කෙසේද යන්නත් Pariganaka.com වෙතින් අද අපි දැනුවත් වෙමු.

1. පවුලේ අයෙකුගේ හදිසි අනතුරක් බව පවසමින් කටහඬ අනුකරණය කිරීම (The “Family Emergency” Voice Clone)

මේ වන විට ලොව පුරා බහුලවම සිදුවන AI වංචාව මෙයයි.

• මෙය සිදුවන ආකාරය: වංචාකරුවන් ඔබේ පවුලේ සාමාජිකයෙකුගේ කටහඬක් ඔවුන්ගේ TikTok, Instagram හෝ Facebook වැනි සමාජ මාධ්‍ය වීඩියෝවකින් ලබාගන්නවා. ඉන්පසු AI හරහා තත්පර කිහිපයකින් එම කටහඬ අනුකරණය (Clone) කරනවා.
• ප්‍රහාරය එල්ල වන අයුරු: ඔබට නාඳුනන අංකයකින් කලබලකාරී දුරකථන ඇමතුමක් එනවා. එහිදී ඔබේ දරුවා, සහෝදරයා හෝ දෙමාපියන් හඬමින් පවසන්නේ තමන් කරදරයක වැටී ඇති බවත් (උදා: රිය අනතුරක් හෝ පොලිසියෙන් අත්අඩංගුවට ගැනීමක්) වහාම මුදල් එවන ලෙසත්ය.
• හඳුනාගන්නා ආකාරය: ඔබට සිතීමටවත් කාලයක් නොදී ඔබව කලබලයට පත් කිරීමට ඔවුන් උත්සාහ කරනවා. මෙම කටහඬ තරමක් රොබෝවරයෙකුගේ මෙන් විය හැකි අතර, සාමාන්‍ය කතාබහකදී ඇහෙන ස්වාභාවික හුස්ම ගැනීමේ හඬවල් මෙහිදී ඇහෙන්නේ නැහැ. (නමුත් AI තාක්ෂණය දිනෙන් දින දියුණු වන නිසා මෙය හඳුනාගැනීම ටිකක් අපහසු වෙන්න පුළුවන්).

2. Deepfake වීඩියෝ ඇමතුම් (Video Calls)

දැන් ශබ්දය පමණක් නොවෙයි, තථ්‍ය කාලීන (Real-time) වීඩියෝ ද මේ ආකාරයෙන් වෙනස් කරනවා.

• මෙය සිදුවන ආකාරය: WhatsApp හෝ Zoom වැනි සජීවී වීඩියෝ ඇමතුමකදී, වෙනත් පුද්ගලයෙකුගේ මුහුණක් තමන්ගේ මුහුණට ආදේශ කිරීමට වංචාකරුවන් Deepfake මෘදුකාංග භාවිතා කරනවා. ඔවුන් ඔබේ ප්‍රධානියා (Boss), බැංකු නිලධාරියෙක් හෝ තෑගි දෙන බව පවසන ජනප්‍රිය නළුවෙක් ලෙස පෙනී සිටින්න පුළුවන්.
• ප්‍රහාරය එල්ල වන අයුරු: ඔබ විශ්වාස කරන පුද්ගලයෙකු ලෙසම පෙනී සිටිමින්, ගනුදෙනුවක් අනුමත කරන ලෙසට, රහස් පදයක් ලබා දෙන ලෙසට හෝ එවන ලද ලින්ක් එකක් ක්ලික් කරන ලෙසට ඔවුන් ඔබෙන් ඉල්ලා සිටිනවා.
• හඳුනාගන්නා ආකාරය: වීඩියෝවේ ඔවුන්ගේ මුහුණේ දාර (Edges) සහ හිසකෙස් දෙස හොඳින් බලන්න. ඔවුන් අත්වලින් මුහුණ වැසුවහොත් හෝ හිස වේගයෙන් හරවුවහොත් මෙම Deepfake වීඩියෝ බොඳ වී (Glitch) යනවා. අස්වාභාවික ලෙස ඇස් පියවීම හෝ තොල් සෙලවීම සහ කටහඬ අතර නොගැළපීම් (Out-of-sync lip movements) තිබීම මෙහි ප්‍රධාන ලක්ෂණයි.

3. ඔබ සහ ඔබේ පවුල ආරක්ෂා කරගන්නේ කෙසේද?

මේවායින් බේරීමට මිල අධික ආරක්ෂක මෘදුකාංග අවශ්‍ය නැහැ—අවශ්‍ය වන්නේ හොඳ සැලසුමක් පමණයි.

• “රහස් වචනයක්” (Safe Word) හඳුන්වා දෙන්න: පවුලේ අය සමඟ එකතු වී රහස් වචනයක් හෝ වාක්‍යයක් තීරණය කරන්න. පවුලේ අයෙක් බව පවසමින් හදිසි අනතුරක් ගැන කියා ඇමතුමක් ආවොත්, ඒ රහස් වචනය අසන්න. ඔවුන් එය දන්නේ නැත්නම් වහාම ඇමතුම විසන්ධි කරන්න.
• ඇමතුම විසන්ධි කර නැවත කතා කරන්න: ඔබේ ආදරණීයයෙකුගෙන් හෝ බැංකු නිලධාරියෙකුගෙන් සැක කටයුතු ඇමතුමක් ආවොත්, එය කපා දමන්න (Hang Up). ඉන්පසු ඔබේ දුරකථනයේ Save කර ඇති ඔවුන්ගේ සැබෑ අංකයට නැවත ඇමතුමක් ගන්න. ඔවුන් ඇත්තටම කරදරයක වැටී සිටී නම් ඔවුන් එම ඇමතුමට පිළිතුරු දේවි.
• සමාජ මාධ්‍ය ගිණුම් පෞද්ගලික (Private) කරගන්න: ඔබේ කටහඬ හෝ වීඩියෝ අන්තර්ජාලය තුළ ප්‍රසිද්ධියේ ඇති ප්‍රමාණය අඩු වන තරමට, වංචාකරුවන්ට ඔබේ අනන්‍යතාවය සොරකම් කිරීම අපහසු වෙනවා. Instagram, Facebook සහ TikTok හි ඔබේ පෞද්ගලිකත්ව සැකසුම් (Privacy settings) නැවත පරීක්ෂා කර බලන්න.

සෑමවිටම විමසිලිමත් වන්න! ඩිජිටල් ලෝකයේ අපේ ඇසට පෙනෙන දේම ඇත්ත කියලා දැන් විශ්වාස කරන්න බැහැ. කලබල නොවී නිදහසේ සිතාබලා ඔබ කතා කරන්නේ කා සමඟද යන්න තහවුරු කරගන්න. කිසිම විටෙක කලබලයෙන් මුදල් යැවීමෙන් වළකින්න.