කෘතිම බුද්ධි (AI) තාක්ෂණය හුදෙක් මිනිස් ශ්‍රමය හෝ කාර්යයන් ආදේශ කිරීමකට වඩා, මිනිසාගේ චින්තන ධාරිතාව උසස් කරන “Systems Thinker” (පද්ධතිමය චින්තකයා) නැමැති නව යුගයකට අපව ගෙන යමින් පවතී.

ගූගල් හි පැලෝ අල්ටෝ (Palo Alto) මූලස්ථානයේදී තාක්ෂණික අනාගතවේදී සිනේඩ් බොවෙල් (Sinead Bovell) සමඟ පැවැත්වුණු විශේෂ සාකච්ඡාවකදී, Google Research හි උප සභාපති සහ ප්‍රධානී යොසි මටියාස් (Yossi Matias) පෙන්වා දුන්නේ අනාගතයේදී AI මඟින් විද්‍යාව, රැකියා ක්ෂේත්‍රය සහ දෛනික මානව ජීවිතය නමුත වෙනස් වන ආකාරයයි.

1. විද්‍යාඥයින්ගේ නව කාර්යභාරය: Virtual Labs සහ AI Polymaths

අතීතයේදී විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ සඳහා පැය ගණනාවක් තිස්සේ දත්ත විශ්ලේෂණය කිරීමට සහ එක් විශේෂිත ක්ෂේත්‍රයකට පමණක් සීමා වීමට සිදුවිය. නමුත් 2030 වන විට සෑම පර්යේෂකයෙකු සතුවම AI නියෝජිතයින්ගෙන් සමන්විත අතථ්‍ය රසායනාගාරයක් (Virtual Lab) පවතිනු ඇති බව මටියාස් පුරෝකථනය කරයි.

• බහු-විෂයයික සංකලනය (Polymath Capabilities): AI මාදිලිවලට ක්වාන්ටම් භෞතික විද්‍යාවේ සිට ජෛව රසායන විද්‍යාව දක්වා වූ විශාල විෂය පරාසයක් එකවර ආවරණය කිරීමේ හැකියාව පවතී. එමඟින් විද්‍යාඥයින්ට විවිධ විෂයයන් අතර සබඳතා ගොඩනඟමින් සංකීර්ණ ගැටලුවලට විසඳුම් සෙවිය හැක.
• තීරණ ගන්නෙකුගේ භූමිකාව: විද්‍යාඥයා යනු හුදෙක් දත්ත එකතු කරන්නෙකු නොව, නිවැරදි ප්‍රශ්න අසමින්, උපකල්පන ගොඩනඟමින් පර්යේෂණ මෙහෙයවන ජ්‍යෙෂ්ඨ උපදේශකයෙකු (Advisor) වැනි භූමිකාවකට පරිණාමය වේ.

2. Ambient AI: නොපෙනී ක්‍රියාකරන තාක්ෂණික විප්ලවය

යොසි මටියාස් විසින් අවධාරණය කරන ලද ප්‍රධාන සංකල්පයක් වන්නේ “Ambient Intelligence” (පරිසරික AI) යි. එනම් තාක්ෂණය අප වටා කෙතරම් සාර්ථකව සහ ස්වාභාවිකව ක්‍රියාත්මක වන්නේද යත්, එය පසුපස පවතින සංකීර්ණ මෘදුකාංග ගැන පරිශීලකයාට අමතක වී යයි.

• නොපෙනෙන තාක්ෂණය: ස්වයංක්‍රීයව ධාවනය වන Waymo රථ හෝ ක්ෂණික භාෂා පරිවර්තන පද්ධති ආරම්භයේදී විද්‍යා ප්‍රබන්ධ ලෙස පෙනුනද, අද වන විට ඒවා අපගේ දෛනික ජීවිතයේ සාමාන්‍ය මෙවලම් බවට පත්ව තිබේ.
• බාධාවකින් තොර භාවිතය: පද්ධතියක විශ්වාසනීයත්වය ඉහළ යන විට, එහි තාක්ෂණික පැත්ත ගැන නොසිතා තමන්ගේ අවසාන ඉලක්කය සපුරා ගැනීමට මිනිසාට අවස්ථාව ලැබේ.

3. ප්‍රායෝගික යෙදවුම්: Earth AI සහ Flood Hub

Google Research ආයතනය මෙම Ambient AI සංකල්පය ගෝලීය අභියෝග විසඳීම සඳහා යොදා ගනිමින් සිටී:

• පූර්ව ගංවතුර අනතුරු ඇඟවීම් (Flood Hub): අතීතයේදී හදිසි ගංවතුර තත්ත්වයන් ගම්මාන පිටින් විනාශ කළද, අද වන විට ගූගල් හි Flood Hub පද්ධතිය මඟින් දින කිහිපයකට පෙර ගංවතුර ඇතිවන ස්ථාන පුරෝකථනය කරයි. මෑතකදී නයිජීරියානු රජය මඟින් ගංවතුර පැමිණීමට පෙර අවදානම් ප්‍රදේශවල ජනතාව වෙත මූල්‍ය ආධාර පවා යොමු කළේ මෙම දත්ත පදනම් කරගෙනයි.
• Earth AI සහ දත්ත විශ්ලේෂණය: “හෙට එන කුණාටුවෙන් බලපෑමට ලක්වන යටිතල පහසුකම් මොනවාද?” වැනි ස්වාභාවික භාෂා ප්‍රශ්න (Natural Language Queries) ඇසීමෙන් ක්ෂණික විපත්තීන් පාලනය කිරීමට උපදෙස් ලබාගත හැක.
• සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ පෙරනිමිති: ස්මාර්ට් පළඳනා (Wearables) මඟින් ලබාගන්නා ශරීර සංඥා විශ්ලේෂණය කර, රෝග ලක්ෂණ උග්‍ර වීමට පෙර වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගැනීමට පරිශීලකයාට දැනුම් දෙන AI පද්ධති නිර්මාණය වෙමින් පවතී.

4. “Systems Thinker” සහ මෘදු කුසලතාවල (Soft Skills) වටිනාකම

“Vibe Coding” (ස්වාභාවික භාෂාවෙන් කේතනය කිරීම) වැනි ක්‍රම මඟින් තාක්ෂණික බාධක ඉවත් වන විට, අනාගත රැකියා වෙළඳපොළ තුළ වඩාත්ම වටිනා කුසලතාව බවට පත්වන්නේ “Soft Skills” (මෘදු කුසලතා) ය.

• තනි පුද්ගල සංවිධානය (Organization of One): අනාගතයේදී සෑම සේවකයෙකුම කුඩා සමාගමක සමස්ත මෙහෙයුම මෙහෙයවන පද්ධතිමය චින්තකයෙකු (Systems Thinker) ලෙස ක්‍රියා කළ යුතුය. එනම් නිෂ්පාදන සැලසුම, ආචාරධර්ම, සහ උපායමාර්ගික ප්‍රශ්න කිරීම් එකවර සිදුකිරීමයි.
• නිවැරදි ප්‍රශ්න ඇසීමේ හැකියාව: තොරතුරු මතක තබා ගැනීමට වඩා වටින්නේ, විසඳිය යුතු සැබෑ ගැටලුව කුමක්දැයි හඳුනාගෙන නිවැරදි ප්‍රශ්නය ඇසීමේ කුසලතාවයයි.
• හැඩගැසීමේ හැකියාව: තාක්ෂණය වේගයෙන් වෙනස් වන බැවින්, අලුත් දේ ඉක්මනින් ඉගෙන ගැනීමට සහ ආචාරධර්මානුකූල තීරණ ගැනීමට ඇති හැකියාව ප්‍රධාන වේ.

5. නව රැකියා අවස්ථා: “AI Electrician” (AI විදුලි කාර්මිකයා)

විදුලි බල පද්ධතිය ව්‍යාප්ත වීමත් සමඟ විදුලි ඉංජිනේරුවන්ට අමතරව නිවෙස්වල විදුලි දෝෂ සකසන “විදුලි කාර්මිකයින්” (Electricians) බිහි වූවා මෙන්ම, Ambient AI යුගයේදීද නව රැකියා ක්ෂේත්‍ර බිහිවනු ඇත.

මෙහිදී නිවෙස්වල, ආයතනවල හෝ මෙවලම් තුළ අන්තර්ගත කර ඇති AI නියෝජිතයින් (Embedded AI) අක්‍රිය වූ විට හෝ දෝෂ ඇති වූ විට ඒවා පරීක්ෂා කර යථා තත්ත්වයට පත් කරන “AI Technicians” (AI තාක්ෂණික ශිල්පීන්) වැනි නව වෘත්තීන් ඉදිරියේදී නිර්මාණය වනු ඇතැයි මටියාස් පෙන්වා දෙයි.

ගූගල් පර්යේෂණ ප්‍රධානියා අවධාරණය කරන්නේ AI මඟින් මිනිසා අකර්මන්‍ය නොකරන බවත්, මිනිසාට සිතිය හැකි සහ කළ හැකි දේවල සීමාවන් තවදුරටත් පුළුල් කරන බවත්ය.

— පරිගණකය තාක්ෂණික පුවත් අංශය (pariganaka.com)