වසර ගණනාවක් පුරා, Apple හි අතිමහත් සාර්ථකත්වයේ කතාව කේන්ද්‍රගත වී තිබුණේ Steve Jobs ගේ අසමසම නිර්මාණශීලීත්වය, Tim Cook ගේ මෙහෙයුම් විශිෂ්ටත්වය සහ Cupertino හි අලෙවිකරණ යන්ත්‍රණය මතය. කෙසේ වෙතත්, Apple and China: The Capture of the World’s Greatest Company යන ජනප්‍රිය ග්‍රන්ථයේ කතුවරයා වන ගවේෂණාත්මක මාධ්‍යවේදී පැට්‍රික් මැක්ගී (Patrick McGee) පෙන්වා දෙන්නේ මීට වඩා විශාල කතාවක් ඇති බවයි: එනම් චීනය මත Apple සමාගමට “ජාතියක් ගොඩනැගීමට සමාන බලපෑමක්” තිබූ බවයි.

මෑතකදී Bloomberg Tech සමඟ පැවති සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී, Apple සමාගමේ පරිපූර්ණත්වය හඹා යාම හේතුවෙන් චීනය අඩු වියදම් නිෂ්පාදන මධ්‍යස්ථානයක සිට ලෝකයේ ප්‍රමුඛතම නිෂ්පාදන සහ තාක්ෂණික සුපිරි බලවතෙකු බවට නොදැනුවත්වම පරිවර්තනය වූ ආකාරය McGee විසින් විස්තර කළේය.

“කුක් සැලැස්ම” (The “Cook Plan”): ඩොලර් බිලියන 275 ක කැපවීම

Apple සහ චීනය අතර සබඳතාවයේ හැරවුම් ලක්ෂ්‍යය 2016 වසරේදී පමණ සිදු විය. ෂී ජින්පින්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් චීන රජය, රට ස්වයංපෝෂිත තාක්ෂණික දැවැන්තයෙකු බවට පත් කිරීම සඳහා “Made in China 2025” ව්‍යාපෘතිය දැඩිව ක්‍රියාත්මක කරමින් සිටියේය. මෙහිදී Apple සමාගම සිය නිෂ්පාදන මධ්‍යස්ථානයේ සහ වෙළෙඳපොළේ තහනමකට ලක්වෙතැයි බියෙන් දැඩි අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටියේය.

සිය තත්ත්වය තහවුරු කර ගැනීම සඳහා, Apple හි අභ්‍යන්තර කණ්ඩායමක් චීනය තුළ ඔවුන්ගේ සැපයුම් ජාලයේ ආයෝජනයන් විශ්ලේෂණය කළේය. කර්මාන්තශාලා යන්ත්‍රෝපකරණ සහ මිලියන තුනකට අධික සේවකයින්ගේ වැටුප් සඳහා පමණක් ඔවුන් වසරකට දළ වශයෙන් ඩොලර් බිලියන 55 ක් වැය කරන බව එහිදී හෙළි විය. 2016 මැයි මාසයේදී බීජිං වෙත ගිය ටිම් කුක් (Tim Cook), එම අගය පස් ගුණයකින් වැඩි කිරීමට පොරොන්දු විය. ඒ අනුව වසර පහක් තුළ චීන නිෂ්පාදන අංශය සඳහා ඩොලර් බිලියන 275 ක අතිවිශාල ආයෝජනයක් කිරීමට ඔහු එකඟ විය.

මෙය සංසන්දනය කරන්නේ නම්, දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු විනාශ වූ යුරෝපය නැවත ගොඩනැගීමට සහ කොමියුනිස්ට්වාදය වළක්වා ගැනීමට එක්සත් ජනපදය විසින් යොදාගත් මාෂල් සැලැස්ම (Marshall Plan) වසර හතරක් සඳහා දළ වශයෙන් ඩොලර් බිලියන 131 ක් විය. “කුක් සැලැස්ම” ඊට වඩා දෙගුණයක් වූ අතර, එය මූලික වශයෙන් Apple සමාගම බීජිං රජය සමඟ සමීප සබඳතාවයක් ගොඩනඟා ගැනීමට ක්‍රියා කළ ආකාරයක් විය.

අසමසම පරිසර පද්ධතියක් නිර්මාණය කිරීම

චීනය කෙරෙහි Apple හි බලපෑම මූල්‍යමය පමණක් නොව, එය විශාල පුහුණුවක් ද ලබා දුන්නේය. Foxconn හි නිර්මාතෘ ටෙරී ගූ (Terry Gou) Apple සමඟ වැඩ කිරීමේදී මුලින්ම ලාභය ගැන නොසිතිය යුතු බව කල්තියා වටහා ගත්තේය. Apple ඉංජිනේරුවන් ඉතා දැඩි වූ අතර, නියමිත ප්‍රමිතියට නොමැති කොටස් ප්‍රතික්ෂේප කරමින් කර්මාන්තශාලා තුළ පෙර නොවූ විරූ ගුණාත්මකභාවයක් සහ විනයක් ඇති කිරීමට ඔවුහු කටයුතු කළහ.

Apple වෙතින් සිය සේවකයින්ට ලැබුණු මෙම පුහුණුව අතිශයින් වටිනා බව ටෙරී ගූ හඳුනා ගත්තේය. Apple හි ඉහළ ප්‍රමිතීන්ට අනුව වැඩ කිරීමට ඉගෙන ගැනීමෙන්, Foxconn ආයතනය ඕනෑම අයෙකුගේ අවශ්‍යතා සපුරාලීමට ඉගෙන ගත්තේය. Apple සමාගම මිලියන ගණනක් සේවකයින් පුහුණු කළ අතර iPhone නිර්මාණය කිරීම සඳහාම වෙන් වූ සම්පූර්ණ කාර්මික කලාපයන් ගොඩනැගීය.

මෙම දැනුම අනිවාර්යයෙන්ම වෙනත් සමාගම් වෙතද ගලා ගියේය. Nokia සමාගම බිඳ වැටුණේ Apple නිසා බව සාම්ප්‍රදායිකව පැවසුවද, McGee පෙන්වා දෙන්නේ එය සත්‍ය වශයෙන්ම Apple හි සැපයුම් ජාලයෙන් ප්‍රතිලාභ ලැබූ චීන තරඟකරුවන් (Xiaomi, Huawei, Oppo, සහ Vivo වැනි) විසින් සිදු කළ දෙයක් බවයි. තමන්ට ලෝකයේ හොඳම සැපයුම් ජාලය ගොඩනඟා ගැනීමෙන් Apple සමාගම නොදැනුවත්වම තමන්ගේම ප්‍රධාන තරඟකරුවන්ව සන්නද්ධ කළේය.

බලාපොරොත්තු නොවූ භූ දේශපාලනික ප්‍රතිවිපාක

McGee විසින් සම්මුඛ සාකච්ඡාවට ලක් කළ හිටපු Apple උප සභාපතිවරයෙකුට අනුව, 2000 දශකයේ මුල් භාගයේදී චීනයේ කටයුතු ආරම්භ කළ ඉංජිනේරුවන් භූ දේශපාලනය ගැන සිතුවේ නැත; ඔවුන්ගේ එකම අරමුණ වූයේ තම නිෂ්පාදන දෝෂ රහිතව නිපදවා ගැනීම පමණි.

කෙසේ වෙතත්, මෙම භූ දේශපාලනික දුරදක්නාභාවය නොමැතිකම නිසා එක්සත් ජනපදය විදේශීය ප්‍රතිවාදියෙකු මත දැඩි ලෙස රඳා පවතින තත්ත්වයකට පත්ව ඇත. දේශපාලඥයින් “නැවත කාර්මීකරණය” (re-industrialization) ගැන විවාද කළද, යථාර්ථය ඊට හාත්පසින්ම වෙනස්ය. ලෝකය සමඟ චීනයේ වෙළඳ අතිරික්තය දිගටම වර්ධනය වන අතර, ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදන ආධිපත්‍යය තවදුරටත් ශක්තිමත් වෙමින් පවතී. අවසාන නිෂ්පාදනයේ “Made in India” හෝ “Made in Vietnam” ලෙස මුද්‍රණය කර තිබුණද, බොහෝ විට එය අවසන් එකලස් කිරීම පමණක් වන අතර සංකීර්ණ නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියේ බහුතරය තවමත් ආරම්භ වන්නේ චීනයෙනි.

චීනය තම කර්මාන්තශාලා දහස් ගණනක් තවදුරටත් ප්‍රශස්ත කිරීම සඳහා කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) යොදා ගැනීම ආරම්භ කර ඇති අතර, න්‍යායාත්මක ආකෘතිවලට වඩා නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලීන්හි 3% සිට 5% දක්වා කාර්යක්ෂමතා වර්ධනයක් කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි. මේ හරහා ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදන වාසිය දශක ගණනාවකට ඉදිරියට යනු ඇත.

ඉදිරි ගමන් මඟ

චීනයේ යටිතල පහසුකම් පිටපත් කිරීමෙන් පමණක් එක්සත් ජනපදයට තරඟ කළ හැකිද? එය කළ නොහැකි බව McGee තර්ක කරයි. චීනයේ මිලියන 300 ක දැවැන්ත සංක්‍රමණික ශ්‍රම බලකාය ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීමට එක්සත් ජනපදයට නොහැකිය. ඒ වෙනුවට, ඇමරිකාව සිය අද්විතීය වාසි මත විශ්වාසය තැබිය යුතුය: එනම් ඔවුන්ගේ ගෝලීය මිත්‍ර ජාලය සහ ඔවුන්ගේ පරමාදර්ශයන් ය. මෙක්සිකෝව සහ ඉන්දියාව වැනි රටවල් සමඟ අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් යැපෙන වෙළඳ සබඳතා ගැඹුරු කිරීමෙන් විකල්ප සැපයුම් ජාලයක් ගොඩනැගීමට බටහිර රටවලට උත්සාහ කළ හැකි වුවද, Apple වැනි සමාගම් විසින් ගොඩනඟා ඇති මෙම දැඩි ඒකාබද්ධතාවය ලිහිල් කිරීම අතිශය දැවැන්ත කාර්යයක් වනු ඇත.

Bloomberg Tech on Apple and China මෙම වීඩියෝව අදාළ වන්නේ එහි Apple සමාගම චීනයේ තාක්ෂණික හා නිෂ්පාදන අංශය නංවාලීමට දායක වූ ආකාරය පිළිබඳව පැට්‍රික් මැක්ගී සමඟ කෙරෙන සවිස්තරාත්මක සාකච්ඡාව ඇතුළත් වන බැවිනි.