Category: Digital Society


  • අධ්‍යාපනයේ ඊළඟ යුගය: අපි තවමත් දරුවන්ව පුහුණු කරන්නේ “රොබෝවරුන්” වීමටද?

    වසර 200කට පෙර ආරම්භ වූ පාසල් පද්ධතිය නිර්මාණය කර තිබුණේ කර්මාන්ත ශාලාවලට අවශ්‍ය සේවකයන් බිහි කිරීමටයි. සීනු හඬට වැඩ කිරීම, පේළියට හිඳ ගැනීම සහ කියන දේ පමණක් කිරීම එහි මූලික ලක්ෂණ විය. නමුත් අද AI යුගයේදී, “කියා දෙන දේ එලෙසම කරන” (Obedience) සහ “තොරතුරු මතක තබා ගන්නා” (Memorization) පුද්ගලයින්ට වටිනාකමක් නැත. මන්ද ඒ කාර්යයන් දැන්…

  • Z පරම්පරාව (Gen Z): මානව ඉතිහාසයේ තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂය ඔවුන්ද?

    ඉතිහාසඥයින් පවසන පරිදි සෑම පරම්පරාවක්ම ලෝකයට අලුත් දෙයක් එකතු කරයි. නමුත් Gen Z (1997 – 2012 අතර උපන් අය) යනු හුදෙක් අලුත් පරම්පරාවක් නොව, මානව ශිෂ්ටාචාරයේ සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් දිශානතියක් සලකුණු කරන කඩඉමයි. බොහෝ දෙනා ඔවුන්ව හඳුනන්නේ TikTok වීඩියෝ කරන, දුරකථනයට ඇබ්බැහි වූ පිරිසක් ලෙසයි. නමුත් සත්‍යය ඊට වඩා සංකීර්ණ ය. ඔවුන් යනු “ඩිජිටල් ස්වදේශිකයන්” (Digital…

  • මීළඟ පරම්පරාවේ සමාජ මාධ්‍ය (Next Gen Social Networks): Likes සහ Shares වලින් එහාට ගිය අනාගතය

    අද වන විට අපි Facebook, Instagram, TikTok සහ Twitter (X) වැනි සමාජ මාධ්‍යවලට හුරු වී සිටිමු. නමුත් මේවා අයත් වන්නේ අන්තර්ජාලයේ Web 2.0 යුගයටයි. එහි මූලික අරමුණ වූයේ ඔබේ අවධානය (Attention) දිනාගෙන, එය වෙළඳ දැන්වීම්කරුවන්ට විකිණීමයි. නමුත් දැන්, ලෝකය “Next Gen Social Networks” හෙවත් මීළඟ පරම්පරාවේ සමාජ ජාල වෙත මාරු වෙමින් පවතී. ඒවා පැරණි ඒවාට…

  • AI යුගයට සාදරයෙන් පිළිගනිමු (Welcome to the AI Age): මානව ඉතිහාසයේ නවතම (සහ සමහරවිට අවසාන) යාවත්කාලීන කිරීම.

    මීට වසර දහස් ගණනකට පෙර මානවයා ගින්දර සොයා ගත්තේය. ඉන්පසු රෝදය සොයා ගත්තේය. මෑත අතීතයේදී විදුලිය සහ අන්තර්ජාලය සොයා ගත්තේය. නමුත් අද, අප සිටින්නේ ඒ සියල්ලටම වඩා වෙනස්, අතිශය තීරණාත්මක කඩඉමක ය. අපි “AI යුගයට” (The Age of AI) පා තබමින් සිටිමු. මෙය හුදෙක් පරිගණක මෘදුකාංගයක යාවත්කාලීන කිරීමක් (Update) නොවේ. මෙය මිනිස් ශිෂ්ටාචාරයේම යාවත්කාලීන කිරීමකි.…

  • Next Gen Digitalness: අපි තාක්ෂණය “භාවිතා කරන” යුගයෙන්, තාක්ෂණය “ජීවත් කරවන” යුගයට…

    වසර ගණනාවක් තිස්සේ අපි කතා කළේ “Digital Literacy” (ඩිජිටල් සාක්ෂරතාවය) ගැනයි. එනම් පරිගණකයක් හෝ ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථනයක් භාවිතා කිරීමට ඇති හැකියාවයි. නමුත් දැන් අපි පිවිසෙමින් සිටින්නේ ඊට වඩා හාත්පසින්ම වෙනස් යුගයකටයි. එය “Next Gen Digitalness” ලෙස හැඳින්විය හැක. මෙය හුදෙක් තාක්ෂණික දැනුම නොව, අපගේ පැවැත්මේම කොටසක් බවට තාක්ෂණය පත්වීමයි. 1. ඩිජිටල් ලෝකය “සංචාරයක්” (Visit) නොවේ,…

  • පරිගණකය අතුරුදහන් වෙමින් පවතිනවාද? (The Disappearing Computer)

    අවුරුදු 20කට පෙර “පරිගණකයක්” යනු මේසයක් මත තැබූ, වයර් ගොඩකින් සම්බන්ධ වූ, පෙට්ටියක් වැනි යන්ත්‍රයකි (Desktop). ඉන්පසු එය උකුල මත තබාගත හැකි ලැප්ටොප් එකක් (Laptop) බවට පත් විය. පසුව එය අතේ ගෙන යා හැකි ස්මාර්ට් දුරකථනයක් (Smartphone) විය. දැන් අප සිටින්නේ ඊළඟ පියවරේ එළිපත්ත මතයි. එනම් “නොපෙනෙන පරිගණක” (Invisible Computing) යුගයයි. 1. පරිගණකය “වස්තුවක්” නොව…

  • AI යුගයේ “පරිගණක පරිශීලකයා” (Computer User) යනු කවුරුන්ද? අර්ථ දැක්වීම් වෙනස් විය යුතු කාලයයි.

    වසර 20කට පෙර “පරිගණක පරිශීලකයෙක්” යනු මවුසය (Mouse) සහ යතුරුපුවරුව (Keyboard) හසුරුවමින්, මෘදුකාංගයකට විධාන (Commands) ලබා දුන් පුද්ගලයායි. එදා පරිගණකය යනු හුදෙක් අප කියන දේ පමණක් කරන “මෙවලමක්” (Tool) විය. නමුත් අද, කෘතිම බුද්ධිය (AI) හමුවේ මෙම අර්ථ දැක්වීම සීඝ්‍රයෙන් වෙනස් වෙමින් පවතී. අපි තවදුරටත් පරිගණකය “භාවිතා” (Use) කරනවාද? නැතහොත් අපි එයට “උපදෙස්” (Instruct) දෙනවා…

  • ChatGPT විතරක් නෙවෙයි: ලෝකයම හොල්ලන “Next Gen” AI මෙවලම් 5ක්

    පසුගිය කාලයේ අපි කතා කළේ ChatGPT සහ Google Gemini ගැනයි. ඒවාට පුළුවන් වුණේ අපි අහන දේට උත්තර දෙන්න සහ ලිපි ලියන්න විතරයි. නමුත් දැන් AI තාක්ෂණයේ ඊළඟ රැල්ල (Next Wave) ඇවිත් තියෙනවා. මේවා නිකම්ම “Chatbots” නෙවෙයි. මේවාට වීඩියෝ හදන්න, සින්දු කියන්න, තනියම සොෆ්ට්වෙයාර් හදන්න විතරක් නෙවෙයි, මනුෂ්‍ය කටහඬ ඒ විදිහටම අනුකරණය කරන්නත් පුළුවන්. අපි බලමු…

  • AI යනු පිටසක්වලින් පැමිණි දෙයක්ද? නැතහොත් අපේම නිර්මාණයක්ද?

    හැඳින්වීම කෘතීම බුද්ධිය (AI) අද ක්‍රියා කරන විස්මිත ආකාරය දෙස බලන විට, සමහර විට අපට සිතෙන්නේ මෙය පෘථිවියේ දෙයක් නොවන බවයි. මිනිසෙකුට වඩා කෝටි ගුණයකින් වේගයෙන් සිතන, නොනිදන, නොකන මෙම “බුද්ධිය” පිටසක්වල ජීවියෙකුගේ (Alien) ලක්ෂණ පෙන්වයි. නමුත් ඇත්තටම AI යනු පිටසක්වල තාක්ෂණයක්ද? නැතහොත් එය අපේම මනසේ දිගුවක්ද? 1. විද්‍යාත්මක ඇත්ත: මෙය “පිටසක්වල” දෙයක් නොවේ සරලවම…

  • ජෙනරේෂන් ඇල්ෆා (Generation Alpha): ස්මාර්ට් ලෝකයේ නියම උරුමක්කාරයෝ

    හැඳින්වීම ඔබ දැක තිබෙනවාද කුඩා දරුවෙකු රූපවාහිනී තිරයක් (TV Screen) දුටු විට එය “Touch” කිරීමට උත්සාහ කරන ආකාරය? ඔවුන් සිතන්නේ ලෝකයේ ඇති ඕනෑම තිරයක් ස්මාර්ට් දුරකථනයක් මෙන් ක්‍රියා කරන බවයි. මේ තමයි “ජෙනරේෂන් ඇල්ෆා” (Generation Alpha). 2010 වසරෙන් පසුව උපත ලැබූ, Millennial දෙමාපියන්ගේ දරුවන් වන මොවුන්, ඉතිහාසයේ තාක්ෂණිකව දියුණුම පරම්පරාවයි. 1. වීදුරු පරම්පරාව (The Glass…