Category: Digital Society
-
අපි පොඩි කාලේ ඉතිහාස පොතේ ඉගෙන ගත්තා “වැඩවසම් යුගය” (Feudalism) ගැන. එදා රජුට හෝ රදලයන්ට ඉඩම් අයිතිව තිබුණා. සාමාන්ය මිනිස්සු (ප්රවේණි දාසයන්/Serfs) ඒ ඉඩම්වල වැඩ කළා. අස්වැන්නෙන් වැඩි කොටස රදලයාට දීලා, ඉතුරු ටික කාලා ජීවත් වුණා. අපි හිතුවා ඒ අඳුරු යුගය ඉවරයි, දැන් තියෙන්නේ නිදහස් “ධනවාදය” (Capitalism) කියලා. නමුත් ග්රීක ආර්ථික විද්යාඥ Yanis Varoufakis පවසන…
-
ඔබට මතකද පාසල් කාලයේ විද්යාගාරයේ කළ අත්හදා බැලීම්? වැරදුණොත් බීකරය කුඩු වේ. නමුත් සැබෑ ලෝකයේදී එසේ වැරදීම් කිරීමට ඉඩක් නැත. මේ ගැටලුවට විසඳුම ලෙස තාක්ෂණික ලෝකය හඳුන්වා දෙන නවතම සංකල්පයයි “Digital Twins”. සරලවම කිව්වොත්, සැබෑ ලෝකයේ ඇති ඕනෑම දෙයක (මෝටර් රථයක්, ගොඩනැගිල්ලක් හෝ මිනිසෙක්) 100%ක් නිවැරදි “ඩිජිටල් පිටපතක්” පරිගණකය තුළ නිර්මාණය කිරීමයි. 1. මොකක්ද මේ…
-
අපි හැමදාම දේශපාලනඥයින්ට බැන වදිමු. “මුන් හොරකම් කරනවා”, “මුන් බොරු කියනවා”, “මුන් තීරණ ගන්න පරක්කුයි”. නමුත් මොහොතක් සිතන්න. ප්රශ්නය ඇත්තේ ඒ පුද්ගලයින්ගේද? නැතහොත් “මිනිසා” කියන සත්වයාගේ ස්වභාවයේද? මිනිසුන්ට හැඟීම් ඇත. කෑදරකම ඇත. පවුල්වාදය ඇත. තරහව සහ ඊර්ෂ්යාව ඇත. ඉතින්, රටක් පාලනය වැනි ඉතාම වැදගත් කාර්යයක්, මෙවැනි දුර්වලතා ඇති “මිනිසුන්ට” භාර දීම සුදුසුද? අනාගතයේ විසඳුම මෙයයි:…
-
ඔබේ නිවසේ ඇති ටෝස්ටරය (Toaster) වැඩ කරන්නේ නැතිනම්, ඔබට එයට පහර දී කඩා දැමිය හැක. එයට එරෙහිව ඔබට නඩු දමන්නට කිසිවෙක් එන්නේ නැත. මන්ද එය “අජීවී යන්ත්රයක්” පමණක් බැවිනි. නමුත් සිතන්න, අනාගතයේ දවසක ඔබේ නිවසේ සිටින AI රොබෝවරයාට ඔබ පහර දෙන විට, ඔහු අඬන්නට පටන් ගත්තොත්? “අනේ මට ගහන්න එපා, මට රිදෙනවා!” කියා බැගෑපත් වුවහොත්?…
-
සඳුදා උදේ පාන්දර 6ට එලාම් එක වැදෙන්නේ නැති ලෝකයක් ගැන සිතන්න. ඔෆිස් බස් එකේ හෝ කෝච්චියේ තෙරපෙමින් යාමට අවශ්ය නැති, “ලොක්කා”ගෙන් බැණුම් අසන්නට අවශ්ය නැති ලෝකයක් ගැන සිතන්න. මෙය සිහිනයක්ද? නැත. AI සහ රොබෝ තාක්ෂණයේ දියුණුවත් සමඟ අපි වේගයෙන් ගමන් කරන්නේ එවැනි ලෝකයකටයි. නමුත් ප්රශ්නය වන්නේ, වැඩ නොකර සල්ලි ලැබෙන විට, අපි දවස පුරා කරන්නේ…
-
මිනිස් ඉතිහාසය පුරාම අපට තිබූ ලොකුම බිය “මරණය”යි. ආගම් මගින් මරණින් මතු ජීවිතයක් (Afterlife) ගැන පොරොන්දු විය. විද්යාව මගින් ආයු කාලය දිගු කිරීමට උත්සාහ කළේය. නමුත් අද, සිලිකන් වැලි මිටියාවතේ (Silicon Valley) සිටින තාක්ෂණික දාර්ශනිකයන් පවසන්නේ මරණය යනු “වැළැක්විය නොහැකි ඉරණමක්” නොව, “විසඳිය හැකි තාක්ෂණික ගැටලුවක්” බවයි. ඔවුන්ගේ විසඳුම? Digital Immortality හෙවත් ඩිජිටල් අමරණීයත්වයයි. 1.…
-
අතීතයේ යුද්ධය යනු කාලතුවක්කු හඬ, ටැංකි සහ අහසින් වැටෙන බෝම්බයි. සතුරා පැමිණෙන්නේ දේශසීමාව හරහාය. නමුත් අනාගත ලෝක යුද්ධය (World War III) මීට වඩා හාත්පසින්ම වෙනස් වනු ඇත. එය නිශ්ශබ්දය. එය අදෘශ්යමානය. ඔබ උදේ අවදි වන විට විදුලිය නැත. බැංකු ගිණුම්වල ශේෂය බිංදුව වී ඇත. අන්තර්ජාලය ක්රියා නොකරයි. රථවාහන ආලෝක සංඥා (Traffic Lights) පිස්සු වැටී ඇත.…
-
පරිගණක ඉතිහාසය දෙස බලන්න. මුලින්ම අපි පරිගණකයට විධාන දුන්නේ Punch Cards හරහාය. ඉන්පසු Keyboard සහ Mouse හරහාය. දැන් අපි Touch Screen සහ Voice Commands (Siri/Google) භාවිතා කරමු. මේ සෑම පියවරකදීම සිදුවූයේ එකම දෙයකි: මිනිසා සහ යන්ත්රය අතර පරතරය අඩු වීමයි. දැන්, ඊලඟ පියවරේදී මෙම පරතරය සම්පූර්ණයෙන්ම නැති වී යයි. මීළඟට එන්නේ Brain-Computer Interfaces (BCI) ය.…
-
කාර්මික විප්ලවයේදී යන්ත්ර සූත්ර පැමිණ මිනිසාගේ “මාංශපේශී” (Muscle) වලට අභියෝග කළේය. එදා බර ඉසිලූ මිනිසුන්ට රැකියා අහිමි විය. නමුත් ඒ වෙනුවට යන්ත්ර ක්රියා කරවන නව රැකියා බිහි විය. අද AI විප්ලවයේදී සිදුවන්නේ ඊට වඩා බරපතල දෙයකි. යන්ත්ර දැන් අභියෝග කරන්නේ මිනිසාගේ “මොළයට” (Brain) ය. බොහෝ දෙනා අසන ප්රශ්නය නම්: “මගේ රස්සාවත් නැති වෙයිද?” යන්නයි. පිළිතුර…
-
අද අපි අන්තර්ජාලය භාවිතා කරන ආකාරය ගැන මොහොතක් සිතන්න. අපි Facebook එකේ Post එකක් දමමු. Google හි යමක් සොයමු. YouTube හි වීඩියෝවක් නරඹමු. මේ සියල්ල නොමිලේ ලැබෙන බව පෙනුනද, සත්යය නම් “අපි අනුන්ගේ ඉඩමක ගෙවල් සාදමින් සිටින” බවයි. Mark Zuckerberg හෝ Google හි හිමිකරුවන්ට හෙට උදේ සිතුවොත් ඔබේ ගිණුම මකා දැමිය හැකිය. ඔබේ දත්ත විකුණා…