Category: Digital Society


  • “දත්ත” (Data) මනසට කතා කරයි; “කතාන්දර” (Stories) හදවතට කතා කරයි. AI යුගයේ ඔබේ බලවත්ම ආයුධය.

    අපි හිතන් ඉන්නේ අනාගතය අයිති වෙන්නේ “කෝඩර්ලාට” (Coders) සහ “ගණිතඥයින්ට” (Mathematicians) කියලයි. නමුත් එය අර්ධ සත්‍යයක් පමණයි. AI තාක්ෂණයට තත්පරයකට වචන මිලියනයක් ලියන්න පුළුවන්. දත්ත ටෙරාබයිට් ගණනක් විශ්ලේෂණය කරන්න පුළුවන්. නමුත් AI තාක්ෂණයට කවදාවත් කරන්න බැරි එක දෙයක් තියෙනවා: “අනිත් කෙනාට දැනෙන විදිහට කතාවක් කියන්න.” මිනිස්සු භාණ්ඩ (Products) මිලදී ගන්නේ නෑ; මිනිස්සු මිලදී ගන්නේ ඒ…

  • “Jack of All Trades” (හැමදේම දන්නා) මිනිසාගේ පුනරාගමනය: විශේෂඥයා (Specialist) මිය යන හැටි.

    අපේ අම්මලා තාත්තලා අපිට නිතරම කිව්වේ එක දෙයක්: “පුතේ, එක දෙයක් අල්ලගෙන ඒකෙන් ඉහළටම යන්න.” වෛද්‍යවරයෙක් නම් හෘද රෝග විශේෂඥයෙක්ම වෙන්න. ඉංජිනේරුවෙක් නම් සිවිල් ඉංජිනේරුවෙක්ම වෙන්න. ඔවුන් බය වුණා අපි “Jack of all trades, master of none” (හැමදේම දන්නා, කිසිවක දක්ෂ නැති) කෙනෙක් වෙයි කියලා. නමුත් ඒ ප්‍රස්ථාව පිරුළේ සම්පූර්ණ වාක්‍යය ඔවුන් දැනගෙන හිටියේ නෑ.…

  • ඔබේ උපාධියටත් දැන් “කල් ඉකුත් වීමේ දිනයක්” (Expiry Date) ඇත: ‘ගබඩා කිරීම’ වෙනුවට ‘ගලා යාමට’ ඉඩ දෙන්න.

    අපි හැදී වැඩුණේ “ඉගෙන ගන්න කාලය” සහ “රැකියා කරන කාලය” කියලා ජීවිතය කොටස් දෙකකට බෙදාගෙන. “පුතේ, අවුරුදු 25 වෙනකම් හොඳට ඉගෙන ගන්න. ඊට පස්සේ ඒ දැනුම පාවිච්චි කරලා අවුරුදු 60 වෙනකම් රස්සාව කරන්න.” මේක හරියට වතුර ටැංකියක් පුරවගන්නවා වගේ වැඩක්. අපි විශ්වවිද්‍යාලයට ගිහින් දැනුම නමැති “ටැංකිය” පුරවා ගන්නවා. ඊට පස්සේ ජීවිත කාලයම ඒ වතුර ටික…

  • 2026 දී ලෝකයේ මිල අධිකම දේ: “ඇත්ත” (The Truth)

    අපි හැදී වැඩුණේ “දැකීම විශ්වාස කිරීමයි” (Seeing is believing) කියන කියමනත් එක්ක. ඡායාරූපයක් කියන්නේ සාක්ෂියක්. වීඩියෝවක් කියන්නේ ඔප්පු කිරීමක්. නමුත් 2026 දී, ඒ පැරණි ලෝකය අවසන්. අද ඔබට Midjourney හරහා ඕනෑම කෙනෙක්ගේ ඡායාරූපයක් හදන්න පුළුවන්. Sora හරහා සිදු නොවූ සිදුවීමක වීඩියෝවක් හදන්න පුළුවන්. ElevenLabs හරහා ඔබේ අම්මාගේ කටහඬින් ඔබට කතා කරන්න පුළුවන්. AI විප්ලවය විසින්…

  • AI සමඟ ආරක්ෂිතව ජීවත් වීමට “රන් නීති” 3ක්: ඔබ තාක්ෂණයේ “ස්වාමියා” මිස “වහලා” නොවීමට නම්…

    අපි කලින් කතා කළා වගේම, AI කියන්නේ දැන් අපේ “සහකරු” (Partner). නමුත් අමතක කරන්න එපා, මේ සහකරුට “හෘද සාක්ෂියක්” (Conscience) නැහැ. එයාට තියෙන්නේ ගණිතමය ඉලක්කම් (Algorithms) විතරයි. ඔබ AI එකක් පාවිච්චි කරනකොට (ChatGPT, Gemini හෝ වෙනත් ඕනෑම දෙයක්), ඔබේ ආරක්ෂාව තහවුරු කරගන්න මේ නීති 3 අනිවාර්යයෙන්ම පිළිපදින්න. 1. “ඩිජිටල් පාපොච්චාරණය” නතර කරන්න (Don’t Confess to…

  • වලාකුළු (Cloud) පවතින්නේ අහසේ නොවේ; පොළොවේය: ඩිජිටල් ලෝකයේ “මූලස්ථාන” (Data Centers) ගැන ඔබ නොදන්නා කතාව

    අපි නිතරම කියනවා අපේ දත්ත තියෙන්නේ “Cloud” (වලාකුළු) එකේ කියලා. ඒ වචනය නිසා අපි හිතාගෙන ඉන්නේ අපේ ෆොටෝ, ඊමේල් සහ AI මොළය තියෙන්නේ අහසේ පාවෙන අදෘශ්‍යමාන තැනක කියලා. ඒක ලෝකයේ ලොකුම බොරුවක්. ඒ “වලාකුළු” ඇත්තටම තියෙන්නේ පොළොවේ. ඒවා තිබෙන්නේ අධිආරක්ෂිත, දැවැන්ත කොන්ක්‍රීට් බංකර් ඇතුළෙයි. ඒවා තමයි අද ලෝකයේ සැබෑ “මූලස්ථාන” (Headquarters). 1. බලය මාරු වීම:…

  • The Great Simulation: අන්තර්ජාලය යනු ඔබව රවටන ‘ඩිජිටල් නාට්‍යයක්’ පමණද?

    මේ බොට්ස්ලා (Bots) අන්තර්ජාලය තුළ හරියටම කරන්නේ මොනවාද? ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන භූමිකාවන් 4ක් මෙන්න: 1. මතවාද හැසිරවීම (Astroturfing / Manufacturing Consent) මේක තමයි භයානකම කොටස. දේශපාලන පක්ෂයක්, රජයක් හෝ මහා සමාගමක් යම් බොරුවක් සමාජගත කරන්න ඕන වුණාම, ඔවුන් පාවිච්චි කරන්නේ බොට් හමුදාවක්. 2. “වෛරය” අවුලුවන ගිනි තබන්නන් (Rage Farming) සමාජ මාධ්‍ය ඇල්ගොරිතම (Algorithm) හැදිලා තියෙන්නේ සාමකාමී…

  • ඩාවොස් සමුළුව (Davos Summit): ලෝකයේ ඉරණම ලියැවෙන “හිම මාලිගාව”

    සෑම වසරකම ජනවාරි මාසයේදී, ස්විට්සර්ලන්තයේ අතිශය සුන්දර, හිමෙන් වැසුණු “ඩාවොස්” (Davos) නගරය ලෝකයේ බලවත්ම තැන බවට පත්වෙයි. ලෝක ආර්ථික සමුළුව (World Economic Forum – WEF) නමින් හැඳින්වෙන මෙම හමුවට රටවල් 100කට වැඩි ගණනක රාජ්‍ය නායකයන්, කෝටිපති ව්‍යාපාරිකයන් (Bill Gates, Mark Zuckerberg වැනි), බැංකු අධිපතිවරුන් සහ විද්‍යාඥයන් පුද්ගලික ජෙට් යානා වලින් පැමිණෙති. ඔවුන් එහි රැස්වෙන්නේ සාද…

  • ආචාර්ය ඩූලිට්ල් මොහොත (The Dr. Dolittle Moment): සතුන් අපට ‘නඩු දමන’ දවස ළඟයිද?

    ඔබේ ගෙදර ඉන්න බල්ලා බුරනකොට, එයා නිකන්ම සද්දයක් දානවා කියලද ඔබ හිතන්නේ? සාගරයේ ඉන්න තල්මසුන් පැය ගණන් සිංදු කියනකොට, ඔවුන් නිකන්ම කෑගහනවා කියලද ඔබ හිතන්නේ? නැහැ. විද්‍යාඥයින් සොයාගෙන තිබෙනවා ඔවුන්ට ඉතා සංකීර්ණ භාෂාවක් තිබෙන බව. මෙතෙක් කල් අපිට ඒ භාෂාව තේරුම් ගන්න බැරි වුණා. නමුත් දැන් AI (Machine Learning) වලට පුළුවන් වෙලා තියෙනවා සතුන්ගේ ශබ්ද…

  • රහස් නැති ලෝකය (The World Without Secrets): අපි ජීවත් වෙන්නේ “වීදුරු කූඩුවක” ද?

    ජෝර්ජ් ඕවල් 1984 දී ලිව්වා “Big Brother is Watching You” (ලොකු අයියා බලාගෙන ඉන්නේ) කියලා. එදා ඔහු හිතුවේ රජයන් විසින් කැමරා හයි කරලා මිනිස්සු දිහා බලන් ඉඳියි කියලයි. නමුත් වුණේ ඊට වඩා භයානක දෙයක්. අපි කැමැත්තෙන්ම, අපේ සල්ලි දීලා, ඔත්තු බලන උපකරණයක් (Smart Phone) අපේ සාක්කුවේ දාගත්තා. 1. ඔබ භාණ්ඩයක් වී ඇත (You are the…