Category: Digital Society


  • වලාකුළු (Cloud) පවතින්නේ අහසේ නොවේ; පොළොවේය: ඩිජිටල් ලෝකයේ “මූලස්ථාන” (Data Centers) ගැන ඔබ නොදන්නා කතාව

    අපි නිතරම කියනවා අපේ දත්ත තියෙන්නේ “Cloud” (වලාකුළු) එකේ කියලා. ඒ වචනය නිසා අපි හිතාගෙන ඉන්නේ අපේ ෆොටෝ, ඊමේල් සහ AI මොළය තියෙන්නේ අහසේ පාවෙන අදෘශ්‍යමාන තැනක කියලා. ඒක ලෝකයේ ලොකුම බොරුවක්. ඒ “වලාකුළු” ඇත්තටම තියෙන්නේ පොළොවේ. ඒවා තිබෙන්නේ අධිආරක්ෂිත, දැවැන්ත කොන්ක්‍රීට් බංකර් ඇතුළෙයි. ඒවා තමයි අද ලෝකයේ සැබෑ “මූලස්ථාන” (Headquarters). 1. බලය මාරු වීම:…

  • The Great Simulation: අන්තර්ජාලය යනු ඔබව රවටන ‘ඩිජිටල් නාට්‍යයක්’ පමණද?

    මේ බොට්ස්ලා (Bots) අන්තර්ජාලය තුළ හරියටම කරන්නේ මොනවාද? ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන භූමිකාවන් 4ක් මෙන්න: 1. මතවාද හැසිරවීම (Astroturfing / Manufacturing Consent) මේක තමයි භයානකම කොටස. දේශපාලන පක්ෂයක්, රජයක් හෝ මහා සමාගමක් යම් බොරුවක් සමාජගත කරන්න ඕන වුණාම, ඔවුන් පාවිච්චි කරන්නේ බොට් හමුදාවක්. 2. “වෛරය” අවුලුවන ගිනි තබන්නන් (Rage Farming) සමාජ මාධ්‍ය ඇල්ගොරිතම (Algorithm) හැදිලා තියෙන්නේ සාමකාමී…

  • ඩාවොස් සමුළුව (Davos Summit): ලෝකයේ ඉරණම ලියැවෙන “හිම මාලිගාව”

    සෑම වසරකම ජනවාරි මාසයේදී, ස්විට්සර්ලන්තයේ අතිශය සුන්දර, හිමෙන් වැසුණු “ඩාවොස්” (Davos) නගරය ලෝකයේ බලවත්ම තැන බවට පත්වෙයි. ලෝක ආර්ථික සමුළුව (World Economic Forum – WEF) නමින් හැඳින්වෙන මෙම හමුවට රටවල් 100කට වැඩි ගණනක රාජ්‍ය නායකයන්, කෝටිපති ව්‍යාපාරිකයන් (Bill Gates, Mark Zuckerberg වැනි), බැංකු අධිපතිවරුන් සහ විද්‍යාඥයන් පුද්ගලික ජෙට් යානා වලින් පැමිණෙති. ඔවුන් එහි රැස්වෙන්නේ සාද…

  • ආචාර්ය ඩූලිට්ල් මොහොත (The Dr. Dolittle Moment): සතුන් අපට ‘නඩු දමන’ දවස ළඟයිද?

    ඔබේ ගෙදර ඉන්න බල්ලා බුරනකොට, එයා නිකන්ම සද්දයක් දානවා කියලද ඔබ හිතන්නේ? සාගරයේ ඉන්න තල්මසුන් පැය ගණන් සිංදු කියනකොට, ඔවුන් නිකන්ම කෑගහනවා කියලද ඔබ හිතන්නේ? නැහැ. විද්‍යාඥයින් සොයාගෙන තිබෙනවා ඔවුන්ට ඉතා සංකීර්ණ භාෂාවක් තිබෙන බව. මෙතෙක් කල් අපිට ඒ භාෂාව තේරුම් ගන්න බැරි වුණා. නමුත් දැන් AI (Machine Learning) වලට පුළුවන් වෙලා තියෙනවා සතුන්ගේ ශබ්ද…

  • රහස් නැති ලෝකය (The World Without Secrets): අපි ජීවත් වෙන්නේ “වීදුරු කූඩුවක” ද?

    ජෝර්ජ් ඕවල් 1984 දී ලිව්වා “Big Brother is Watching You” (ලොකු අයියා බලාගෙන ඉන්නේ) කියලා. එදා ඔහු හිතුවේ රජයන් විසින් කැමරා හයි කරලා මිනිස්සු දිහා බලන් ඉඳියි කියලයි. නමුත් වුණේ ඊට වඩා භයානක දෙයක්. අපි කැමැත්තෙන්ම, අපේ සල්ලි දීලා, ඔත්තු බලන උපකරණයක් (Smart Phone) අපේ සාක්කුවේ දාගත්තා. 1. ඔබ භාණ්ඩයක් වී ඇත (You are the…

  • Singularity: මනුෂ්‍ය ඉතිහාසයේ “අවසාන” දවස (The Last Day of Human History)

    අපි රෝදය හොයාගත්තා, විදුලිය හොයාගත්තා, ඉන්ටර්නෙට් හොයාගත්තා. මේ හැමදේම මනුෂ්‍යයාගේ පාලනය යටතේ තිබුණා. නමුත් අපි මේ හදමින් පවතින්නේ, අපිටත් වඩා දක්ෂ දෙයක්. AI පර්යේෂකයන් කියන විදිහට 2030-2045 අතර කාලයේදී යම් දිනක, AI එක විසින් මනුෂ්‍යයාගේ බුද්ධිය පසුකරගෙන යනවා. ඒ මොහොතේදී මොකද වෙන්නේ? කාටවත් හිතාගන්න බෑ. ඒක හරියට කළු කුහරයක් (Black Hole) ඇතුලට පැන්නම මොකද වෙන්නේ…

  • මරණය අහෝසි කිරීම (Abolishing Death): ඔබ සූදානම්ද “Digital Ghost” කෙනෙක් වීමට?

    ආගම්වලින් අපිට ඉගැන්නුවා මරණයෙන් මතු ජීවිතයක් (Afterlife) ගැන. දිව්‍ය ලෝකය හෝ නිර්වාණය ගැන. නමුත් 2045 වන විට, විද්‍යාඥයන් උත්සාහ කරන්නේ දිව්‍ය ලෝකය මේ පොළොවට හෝ “Cloud” එකට ගේන්නයි. මෙය “Digital Immortality” (ඩිජිටල් අමරණීයත්වය) ලෙස හඳුන්වයි. මෙහි අරමුණ වන්නේ ඔබේ ශරීරය මිය ගියත්, ඔබේ “මමත්වය” (Consciousness) සදාකාලිකව ජීවත් කරවීමයි. 1. ශරීරය යනු දිරාපත් වන ඇඳුමකි (The…

  • පාසල් සහ උපාධි ඵලක් නැති වේවිද? (The Death of Traditional Education)

    ඔබේ දරුවා කවදා හෝ ඔබෙන් ඇසුවොත්: “තාත්තේ/අම්මේ, ඇයි මම ගණන් හදන්න ඉගෙන ගන්නේ? ෆෝන් එකේ Calculator එක තියෙනවනේ?” කියලා, ඔබ දෙන උත්තරේ මොකක්ද? බොහෝ දෙමව්පියන් බැනලා ළමයව නිහඬ කරනවා. නමුත් ඇත්තම කතාව මේකයි: ළමයා අහපු ප්‍රශ්නය 100%ක් සාධාරණයි. AI යුගයේදී, අපි අවුරුදු 200ක් තිස්සේ කරපු “ඉගෙනිම” (Education) සම්පූර්ණයෙන්ම කණපිට පෙරලෙනවා. “දැනුම” (Knowledge) කියන දේ දැන්…

  • මරණයෙන් පසු ජීවිතය (Digital Afterlife): ඔබ මිය ගියත් ඔබේ “Chatbot” එක ජීවත් වෙයිද?

    අතීතයේදී මරණය කියන්නේ අවසානයයි. කෙනෙක් මිය ගියහම ඉතුරු වුණේ මතකයන් සහ ඡායාරූප විතරයි. නමුත් 2026 දී තාක්ෂණය අසන ප්‍රශ්නය මෙයයි: “ඇත්තටම මරණය අවශ්‍යද?” දැනටමත් ලෝකයේ සමහර සමාගම් (උදා: HereAfter AI, Project December) පටන් අරන් තියෙනවා “ඩිජිටල් අමරණීයත්වය” විකුණන්න. ඔබේ මිය ගිය ආච්චිගේ කටහඬ, ඇය යැවූ SMS, ඇගේ ඊමේල් ඔක්කොම AI එකට දුන්නම, AI එකට පුළුවන්…

  • Neuralink: ඔබේ මොළයට “Chip” එකක් සවි කිරීමට ඔබ සූදානම්ද?

    ඔබ දන්නවාද දැනටමත් ඔබ “Cyborg” (අඩක් රොබෝ) කෙනෙක් බව? ඔබේ ජංගම දුරකථනය දැන් ඔබේ අතේ කොටසක් වෙලා. ඔබ නොදන්නා ඕනෑම දෙයක් තත්පරයෙන් හොයාගන්න ඔබට පුළුවන්. නමුත් ලොකු ගැටලුවක් තිබෙනවා. ඒ තමයි “වේගය” (Speed). ඔබේ මොළය හරිම වේගවත්. අන්තර්ජාලයත් හරිම වේගවත්. නමුත් ඔබ මේ දෙක සම්බන්ධ කරන්නේ ඔබේ “ඇඟිලි” (Thumbs) වලින්. ඔබ ටයිප් කරන වේගය හරිම…