• යුවාල් නෝවා හරාරි (Yuval Noah Harari): හෙට දවස කල් තියා දුටු “අනාගතවක්තෘ”.

    ලෝකයේ බොහෝ ඉතිහාසඥයින් (Historians) කරන්නේ අතීතය හාරා ඇවිස්සීමයි. නමුත් ඊශ්‍රායල ජාතික මහාචාර්ය යුවාල් නෝවා හරාරි ඉතිහාසය දෙස බලන්නේ අතීතය දැනගැනීමට නොව, අනාගතය අනාවැකි කීමටයි. ඔහුගේ පොත් වන Sapiens, Homo Deus, සහ Nexus ලොව පුරා වැඩියෙන්ම අලෙවි වූයේ නිකම්ම නොවේ. අද අපි මුහුණ දෙන AI අර්බුදය, දත්ත සොරකම් කිරීම් සහ ජාන තාක්ෂණයේ අනතුරු ගැන ඔහු මීට…

  • හෙට දවසේ ඉගෙනීම (Future of Learning): උපාධියක් ඕනද? නැත්නම් “Update” එකක් ඇතිද?

    අවුරුදු 100කට කලින් පන්ති කාමරයක් දිහා බලන්න. ළමයි පේළියට ඉඳගෙන, ගුරුවරයා කියන දේ අහගෙන ඉන්නවා. අද පන්ති කාමරය දිහා බලන්න. තාමත් ඒ විදිහමයි. ලෝකයේ අනිත් හැමදේම වෙනස් වුණාට, “ඉගෙන ගන්න විදිහ” තාම වෙනස් වුණේ නෑ. නමුත් 2026 න් පස්සේ, මේ පරණ ක්‍රමය කුණු කූඩයට වැටෙනවා. AI සහ තාක්ෂණය නිසා “ඉගෙනීම” කියන එකේ අර්ථයම වෙනස් වෙනවා.…

  • මිනිස් බව (Being Human): අනාගතයේ මිල කළ නොහැකිම “සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩය” (The Ultimate Luxury).

    අද අපි සල්ලි ගෙවන්නේ මොනවටද? “මේ එළවළු වස විස නැති (Organic) ඒවා”, “මේ ඇඳුම අතින් වියපු (Handmade) එකක්” කියලා කිව්වොත් අපි වැඩිපුර ගෙවනවා නේද? මැෂින් වලින් හදන දේවල් ලාභයි. මිනිස්සු මහන්සියෙන් කරන දේවල් ගණන්. 2030න් පසුව එන ලෝකයේදී, “මිනිස් බව” (Humanity) යනු සාමාන්‍ය දෙයක් නොව, අධි-සුඛෝපභෝගී (Premium) දෙයක් වනු ඇත. 1. “Organic Human” (කාබනික මිනිසා)…

  • Human-like Machine vs. Machine-like Human: තරඟය දිනන්නේ කවුද?

    අපි මෙතෙක් කල් හිතුවේ විද්‍යා ප්‍රබන්ධ වල වගේ, රොබෝවරු දියුණු වෙලා අපේ මට්ටමට එයි කියලා. නමුත් අපි නොහිතපු දේ තමයි, අපිම රොබෝවරුන්ගේ මට්ටමට පහත් වීම (හෝ උසස් වීම). ලෝකය දැන් ගමන් කරන්නේ ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවන් දෙකකටයි. 1. Human-like Machine (මිනිසා වැනි යන්ත්‍ර) මෙය දැන් වේගයෙන් සිදුවෙමින් පවතී. ඉලක්කය වන්නේ යකඩ ගොඩකට “පණ” දීමයි. අරමුණ: යන්ත්‍රය, මනුෂ්‍යයාගේ…

  • ඔබ AI සිරකරුවෙක්ද? (Are You an AI Prisoner?): ඩිජිටල් කූඩුවක ගෙවන “සුවපහසු” ජීවිතය.

    සිරගෙයක් (Prison) කිව්වාම ඔබට මැවෙන්නේ මොකක්ද? උස තාප්ප, යකඩ කූරු, සහ මුරකරුවන් ඉන්න තැනක් නේද? නමුත් ලෝකයේ භයානකම හිරගෙවල්වලට තාප්ප නැත. ඒවාට යකඩ කූරු නැත. එම හිරගෙවල් තිබෙන්නේ ඔබේ සාක්කුවේය. නැත්නම් ඔබේ අතේය. ඔබ හිතන් ඉන්නේ ඔබ නිදහස් කියලා. ඔබ හිතන් ඉන්නේ ඔබ “Smart Phone” එකක් පාවිච්චි කරනවා කියලා. නමුත් ඇත්තටම සිද්ධ වෙන්නේ Phone එක…

  • 2026 Internet Trends: වෙබ් අඩවිවල මරණය සහ “සින්තටික්” (Synthetic) අන්තර්ජාලයේ උපත.

    මීට වසර 30කට පෙර අපි අන්තර්ජාලය හැඳින්වූයේ “Information Highway” (තොරතුරු මහා මාර්ගය) කියාය. අපි එය දිගේ ගමන් කළා (Surfing). අපි අලුත් දේවල් සොයා ගත්තා. නමුත් 2026 වන විට, ඒ “පැරණි අන්තර්ජාලය” මිය ගොස් ඇත. අපි දැන් පිවිසෙමින් සිටින්නේ මනුෂ්‍ය ඉතිහාසයේ අමුතුම ඩිජිටල් යුගයකටයි. එහි නම “The Synthetic Web”. මෙන්න අද අන්තර්ජාලය වෙනස් වී ඇති ප්‍රධාන…

  • 2026 AI Trends: චැට්බොට් (Chatbot) යුගය අවසන්. දැන් පටන් ගන්නේ “ඒජන්ට්” (Agent) යුගයයි.

    2023 දී ChatGPT ආවා. අපි පුදුම වුණා. 2024 සහ 2025 දී අපි AI එක්ක “චැට්” කළා (Chatting). අපි ප්‍රශ්න ඇහුවා, එය උත්තර දුන්නා. නමුත් 2026 ජනවාරි වන විට, ඒ යුගය ඉතිහාසයට එක් වෙමින් පවතී. AI ලෝකයේ ඊළඟ පිම්ම දැන් ආරම්භ වී ඇත. ඒ හුදෙක් “වචන” (Words) හුවමාරු කරගැනීම නොව, “වැඩ” (Actions) කරගැනීමයි. මෙන්න 2026 දී…

  • පේපර් ක්ලිප් උපමාව (The Paperclip Maximizer): AI එකක් “තරහක් නැතුව” ලෝකය විනාශ කරන හැටි

    බොහෝ දෙනා හිතන්නේ අනාගතයේ AI එකක් ලෝකය විනාශ කරන්නේ එය “නපුරු” (Evil) වුණොත් කියලා. හරියට Terminator ෆිල්ම් එකේ වගේ. නමුත් ඔක්ස්ෆර්ඩ් දාර්ශනික Nick Bostrom පවසන්නේ ඊට වඩා වෙනස් කතාවකි. AI එකක් ලෝකය විනාශ කිරීමට එයට තරහ යන්න අවශ්‍ය නැත. එයට අවශ්‍ය වන්නේ “වැරදි ඉලක්කයක්” (Misaligned Goal) පමණි. මෙය තේරුම් ගැනීමට ඔහු ඉදිරිපත් කළ ලෝක ප්‍රසිද්ධ…

  • ක්වොන්ටම් ආධිපත්‍යය (Quantum Supremacy): රහස් නැති ලෝකයකට ඔබ සූදානම්ද?

    අද ලෝකයේ වටිනාම දේ මොකක්ද? රත්තරන්? ඉඩම්? නැහැ. වටිනාම දේ “රහස්‍යභාවය” (Privacy/Security). ඔබේ බැංකු ගිණුමේ පාස්වර්ඩ් එක, රජයේ න්‍යෂ්ටික කේත, ඔබේ පුද්ගලික පණිවිඩ; මේ සියල්ල ආරක්ෂා වී ඇත්තේ අපි “Encryption” (සංකේතනය) ලෙස හඳුන්වන ගණිතමය අගුලක් මගිනි. නමුත් හිතන්න, මේ ලෝකයේ ඇති ඕනෑම ඩිජිටල් අගුලක්, තත්පර ගණනකින් කඩා දැමිය හැකි “Master Key” එකක් කවුරුන් හෝ සොයා…

  • නිෂ්ඵල පන්තිය (The Useless Class): “සූරාකෑමට” ලක්වීමත් වරප්‍රසාදයක් වන යුගය.

    ඉතිහාසය පුරාම දුප්පත් මිනිසාගේ ලොකුම ප්‍රශ්නය වුණේ “සූරාකෑම” (Exploitation). රජවරු, රදලයන් සහ හාම්පුතුන් මිනිසුන්ව වහලුන් මෙන් වැඩ ගත්තා. පඩි ගෙව්වේ අඩුවෙන්. අපි හැමදාම අරගල කළේ ඒ සූරාකෑමට එරෙහිවයි. නමුත් 21 වන සියවසේදී කතාව වෙනස් වේ. කෘතිම බුද්ධිය (AI) සහ රොබෝ තාක්ෂණය නිසා අනාගතයේදී අපට මුහුණ දීමට සිදුවන ලොකුම අනතුර “සූරාකෑම” නොවේ. එය “වැඩකට නැති වීම”…