අන්තර්ජාලය කැළඹූ “ChatGPT මට නිහඬව සිටීමට ඩොලර් මිලියන 2ක් ලබා දුන්නා” යන පුවතේ සත්‍යතාව දැන් සම්පූර්ණයෙන්ම තහවුරු වී ඇත. මෙම ආන්දෝලනාත්මක හෙළිදරව්ව සිදු කර ඇත්තේ 2022 වසරේදී OpenAI ආයතනයට පාලන පර්යේෂකයෙකු (governance researcher) ලෙස සම්බන්ධ වූ ඩැනියෙල් කොකොටාජ්ලෝ (Daniel Kokotajlo) විසිනි. ශ්‍රී ලංකාව 2030 වන විට දැවැන්ත ඩිජිටල් ආර්ථිකයක් ගොඩනැගීමේ අරමුණින් තාක්ෂණය පුළුල් කරමින් සිටින වත්මන් පසුබිම තුළ, ලොව ප්‍රමුඛතම AI ආයතන තුළ සිදුවන මෙවැනි සැඟවුණු ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳව අවබෝධ කර ගැනීම අතිශය වැදගත් වේ.

පහත දැක්වෙන්නේ ඩැනියෙල් කොකොටාජ්ලෝගේ හෙළිදරව්ව සම්බන්ධයෙන් තහවුරු කළ නවතම තොරතුරුයි.

1. ඩොලර් මිලියන 2 ක අහිමි වීම සහ රහස්‍යතා ගිවිසුම

ඩැනියෙල් කොකොටාජ්ලෝ 2024 වසරේදී OpenAI ආයතනයෙන් ඉල්ලා අස් වූ අතර, ආයතනය විවේචනය කිරීම වළක්වන ගිවිසුමකට (non-disparagement clause) අත්සන් කිරීම ඔහු තරයේ ප්‍රතික්ෂේප කළේය.

• මෙම ගිවිසුමට අත්සන් කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හේතුවෙන් ඔහුට දළ වශයෙන් ඩොලර් මිලියන 2 ක වටිනාකමකින් යුත් සමාගමේ කොටස් (equity) අහිමි විය.
• මුදල් ලබා ගැනීමට වඩා, AI තාක්ෂණයේ ඇති අවදානම පිළිබඳව කතා කිරීමේ නිදහස (freedom to speak up) සහ ආයතනික වගකීම ඔහු විසින් තෝරා ගන්නා ලදී.

2. 70% ක ව්‍යසනකාරී අවදානම සහ සුපිරි බුද්ධිය (Superintelligence)

Steven Bartlett ගේ ප්‍රකට “The Diary Of A CEO” පෝඩ්කාස්ට් වැඩසටහනට සහභාගී වෙමින් කොකොටාජ්ලෝ ලෝකයට දැවැන්ත අනතුරු ඇඟවීමක් කළේය.

• ඔහු පවසන පරිදි, කෘත්‍රිම බුද්ධිය මානව වර්ගයාගේ වඳ වී යාමට හෝ දැවැන්ත ව්‍යසනයකට තුඩු දීමේ සම්භාවිතාව 70% ක් තරම් ඉහළ අගයක් ගනී.
• මහජනතාවට පවසනවාට වඩා ඉතා ඉක්මනින්, එනම් මෙම දශකය අවසන් වීමට පෙරම සුපිරි බුද්ධියක් (superintelligence) නිර්මාණය විය හැකි බව AI පද්ධති ගොඩනඟන පුද්ගලයින් පුද්ගලිකව විශ්වාස කරන බව ඔහු එහිදී හෙළි කළේය.
• AI අනාගතය පිළිබඳ පුරෝකථනය කරන ප්‍රමුඛතම වාර්තාවක් වන “AI 2027” හි ප්‍රධාන කතුවරයා ද වන ඔහු, අනාගතයේදී සියලුම රැකියා පාහේ ස්වයංක්‍රීයකරණය වීමේ දැඩි අවදානමක් පවතින බව පෙන්වා දෙයි.

3. තොරතුරු හෙළි කරන්නන්ගේ (Whistleblowers) අරගලය

• මෙම තර්ජනයන්ට එරෙහිව 2024 ජුනි මාසයේදී කොකොටාජ්ලෝ ඇතුළු OpenAI සහ Google DeepMind හි හිටපු සහ වත්මන් සේවකයින් පිරිසක් එක්ව විවෘත ලිපියකට අත්සන් තැබූහ.
• සියලුම ප්‍රධාන AI සමාගම් නියාමනයන්ගෙන් බේරීම සඳහා දැඩි මූල්‍යමය පෙළඹවීමක් සහිතව කටයුතු කරන බව මෙම ලිපිය මගින් තර්ක කරන ලදී.
• පළිගැනීම්වලට ලක්වීමේ බියකින් තොරව AI හි අන්තරායන් පිළිබඳව ලෝකයට අනතුරු ඇඟවීමේ අයිතියක් (right to warn) කර්මාන්තයේ පර්යේෂකයන්ට ලබා දෙන ලෙස ඔවුහු එහිදී බලධාරීන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියහ.

මෙවැනි අතිශය බලවත් තාක්ෂණයක් ආරක්ෂිතව පාලනය කරන ආකාරය පිළිබඳව නිසි අවබෝධයක් ලැබෙන තුරු එය තවදුරටත් සංවර්ධනය නොකළ යුතු බව කොකොටාජ්ලෝ වැඩිදුරටත් අවධාරණය කරයි.