දැන් හැමතැනම වගේ QR කේත (QR Codes) දකින්න තියෙනවා. රෙස්ටුරන්ට් එකේ මෙනු එක බලන්න, වාහනේ පාකින් (Parking) වලට ගෙවන්න, Wi-Fi වලට කනෙක්ට් වෙන්න වගේම බඩු ගන්නත් අපි මේවා පාවිච්චි කරනවා. මේක හරිම පහසු ක්‍රමයක් වුණත්, සයිබර් අපරාධකරුවන් මේකත් ඔවුන්ගේ වාසියට හරවගෙන ඉවරයි.

මේ අලුත්ම තර්ජනයට කියන්නේ “Quishing” (QR Phishing) කියලයි. 2026 අවුරුද්දේ ගොඩක්ම සාර්ථක වුණු වංචාවක් විදිහට මේක හඳුන්වන්න පුළුවන්. අද Pariganaka.com අපි කියලා දෙන්නේ මේ වංචාව හරියටම සිදුවෙන්නේ කොහොමද සහ ඔබේ ඩිජිටල් ආරක්ෂාවට හානියක් නොවෙන්න QR කේතයක් ආරක්ෂිතව ස්කෑන් (Scan) කරන්නේ කොහොමද කියන එකයි.

1. මේ QR කේත වංචාව සිදුවෙන්නේ කොහොමද?

සාමාන්‍ය හැකින් (Hacking) වලට වගේ මේකට ලොකු කේතකරණ (Coding) දැනුමක් ඕනේ නැහැ. ඔවුන් කරන්නේ මිනිස්සුන්ව භෞතිකව රවට්ටන එකයි.

• උගුල ඇටවීම: වංචාකරුවන් ඔවුන්ගේම ව්‍යාජ QR කේත උසස් තත්ත්වයේ ස්ටිකර් කොළ වල ප්‍රින්ට් කරගන්නවා. ඊටපස්සේ මිනිස්සු ගැවසෙන පොදු ස්ථාන වලට ගිහින් නියම QR කේත උඩින්ම මේ ව්‍යාජ ස්ටිකර් අලවනවා.
• රැවටීම: ඔබ මේක ස්කෑන් කළාම, ඔබේ ෆෝන් එකෙන් ඕපන් වෙන්නේ අර නියම පාකින් (Parking) වෙබ් අඩවිය, බැංකු ඇප් එක හෝ රෙස්ටුරන්ට් එකේ ගෙවීම් කරන පිටුව වගේම හදපු ව්‍යාජ වෙබ් අඩවියක්.
• සොරකම සිදුවීම: ගෙවීම සම්පූර්ණ කරන්න කියලා ඒ ව්‍යාජ වෙබ් අඩවියෙන් ඔබේ Credit/Debit කාඩ්පතේ විස්තර, Apple Pay හෝ Google Pay තොරතුරු ඉල්ලනවා. ඔබ ඒ විස්තර ඇතුළත් කරලා “Pay” කළ සැණින්, හැකර්වරුන් ඒ කාඩ් විස්තර හොරකම් කරලා අන්තර්ජාලයෙන් විශාල මුදලකට බඩු මිලදී ගන්නවා.

2. වඩාත්ම අවදානම් ස්ථාන (Danger Zones)

මේ පහත සඳහන් ස්ථාන වල තියෙන QR කේත ස්කෑන් කරද්දි ඔබ ගොඩක් කල්පනාකාරී වෙන්න ඕනේ:

• වාහන නවත්වන ස්ථාන (Parking Meters): මේක තමයි ඔවුන්ගේ ප්‍රධානම ඉලක්කය. මිනිස්සු ඉක්මනින් ගෙවලා යන්න හදන නිසා, පාරේ තියෙන පාකින් බෝඩ් වලට මේ ව්‍යාජ QR කේත ස්ටිකර් අලවනවා. මිනිස්සුත් දෙපාරක් හිතන්නේ නැතුව දඩ කන්න තියෙන බයට ඉක්මනින් කාඩ් විස්තර දීලා ගෙවනවා.
• කෝපි කඩ සහ ආපනශාලා (Restaurants): එළියේ තියෙන මේස වල අලවලා තියෙන ව්‍යාජ ස්ටිකර් හරහා ඔඩර් කරද්දි, ඒ මුදල් සහ කාඩ් විස්තර යන්නේ රෙස්ටුරන්ට් එකට නෙවෙයි, කෙලින්ම වංචාකරුවන්ගේ ගිණුමටයි.
• විද්‍යුත් වාහන (EV) චාජින් ස්ටේෂන්: මහජනතාව සඳහා තියෙන EV චාජර් වල තිරයේ හෝ උපදෙස් පුවරුවේත් මෙවැනි ව්‍යාජ ගෙවීම් කේත අලවන්න පුළුවන්.

3. ඔබව ආරක්ෂා කරගන්නා ස්මාර්ට් ක්‍රම

මේ නිසා QR කේත පාවිච්චි කරන එක නතර කරන්න ඕනේ නැහැ, හැබැයි ටිකක් ස්මාර්ට් විදිහට මේවා ස්කෑන් කරන්න පුරුදු වෙන්න.

• අතගාලා බලන්න (Physical Check): පෝස්ටරයක හෝ පුවරුවක තියෙන QR කේතයක් ස්කෑන් කරන්න කලින් ඒක උඩින් අතගාලා බලන්න. ඔරිජිනල් එක උඩින් අලවපු ස්ටිකර් එකක දාරවල් (edges) ඔබට අතට දැනෙනවා නම් හෝ ඒක වෙනස් කරලා වගේ පේනවා නම්, කවදාවත් ඒක ස්කෑන් කරන්න එපා!
• URL Preview එක පරීක්ෂා කරන්න: ඔබේ ෆෝන් එකේ කැමරාව QR කේතයකට ඇල්ලුවාම, ඊට අදාළ වෙබ් ලින්ක් එක කහ හෝ සුදු පාටින් උඩින් පෙන්වනවා. ඒ ලින්ක් එක දිහා හොඳින් බලන්න! ඔබ ඉන්නේ රෙස්ටුරන්ට් එකක නම්, හැබැයි ලින්ක් එකේ http://payment-gateway-update-12.com වගේ අමුතු ලිපිනයක් තියෙනවා නම් වහාම ඒක වහලා දාන්න.
• Third-Party Scanner ඇප්ස් පාවිච්චි කරන්න එපා: හැමතිස්සෙම ඔබේ iPhone එකේ හෝ Android ෆෝන් එකේ තියෙන නියම කැමරා ඇප් (Default camera app) එක විතරක් පාවිච්චි කරන්න. App Store එකෙන් ගන්න වෙනත් අහුමුලු වල තියෙන QR Scanner ඇප්ස් වල ගොඩක් වෙලාවට වෛරස් (Malware) සහ කරදරකාරී දැන්වීම් තියෙනවා.

ආරක්ෂිතව ස්කෑන් කිරීම සඳහා කෙටි මාර්ගෝපදේශයක්

අවස්ථාව	ආරක්ෂිත පියවර ✅	භයානක පියවර ❌
පාකින් සඳහා ගෙවීම	නගර සභාවේ හෝ අදාළ ආයතනයේ නිල ඇප් එක භාවිත කිරීම	පාරේ කණුවක තියෙන අහඹු QR කේතයක් ස්කෑන් කිරීම
රෙස්ටුරන්ට් මෙනු	මේ කේතය නිවැරදි දැයි වේටර්ගෙන් අසා තහවුරු කරගැනීම	මෙනු ලින්ක් එකක් හරහා ක්‍රෙඩිට් කාඩ් විස්තර ඇතුළත් කිරීම
නොදන්නා තැපැල්	ඔබ ඉල්ලුවේ නැති QR කේත සහිත ලිපි විසි කර දැමීම	ගෙදරට එන අමුතු ලිපි වල ඇති කේත ස්කෑන් කිරීම

අවසාන නිගමනය:

QR කේතයක් කියන්නේ තවත් එක හැංගුණු වෙබ් ලින්ක් එකක් විතරයි. ඊමේල් එකකට එන නොදන්නා සැක සහිත ලින්ක් එකක් ඔබ කවදාවත් ක්ලික් කරන්නේ නැහැ වගේම, පාරේ තියෙන QR කේතයක් ස්කෑන් කරද්දිත් ඒ සැලකිලිමත්කම අනිවාර්යයෙන්ම තියෙන්න ඕනේ.

ඔබේ ඩිජිටල් පසුම්බිය ආරක්ෂා කරගන්න, තවත් මෙවැනිම නවීන සයිබර් ආරක්ෂක උපදෙස් සඳහා දිගටම Pariganaka.com සමඟින් රැඳී සිටින්න!