කෘත්‍රිම බුද්ධිය පිළිබඳ කතිකාවත මේ වන විට මූලික වශයෙන් වෙනස් වී ඇත. එය තවදුරටත් වඩාත්ම දියුණු ස්නායුක ජාල (neural networks) ගොඩනැගීමේ තාක්ෂණික තරගයක් පමණක් නොව, ඒවා පාලනය කරන නීතිරීති සකස් කරන්නේ කවුරුන්ද යන්න තීරණය කරන දැවැන්ත භූ දේශපාලනික සටනක් බවට පත්ව තිබේ. මෑතකදී බීබීසී පුවත් සේවයේ AI Decoded වැඩසටහන මගින් කෘත්‍රිම බුද්ධියේ ආරක්ෂක අවදානම් සහ නියාමනයෙන් තොර “සුපිරි බුද්ධියක්” (Super Intelligence) නිර්මාණය වීමේ තර්ජනය පිළිබඳව ගැඹුරු සාකච්ඡාවක් ගෙන එන ලදී.

“සුපිරි බුද්ධියේ” යුගය සහ ඇමරිකාවේ ස්ථාවරය

කෘත්‍රිම බුද්ධිය යන වචනය වෙනුවට “සුපිරි බුද්ධිය” (Super Intelligence – SI) ලෙස භාවිතා කළ යුතු බවට හිටපු ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් මෑතකදී යෝජනා කළේය. කෙසේ වෙතත්, එහි බලපෑම පිළිගන්නා අතරම, AI හා සම්බන්ධ සිදුවිය හැකි සමාජීය අවදානම් තත්ත්වයන් “වංචාවක්” (hoax) ලෙස හඳුන්වමින් දැඩි ආරක්ෂිත පියවරයන්ගේ අවශ්‍යතාවය ඔහු විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබීය.

මෙම ලිහිල් ස්ථාවරය එක්සත් ජනපදයේ වර්තමාන මූල්‍ය යථාර්ථය සමඟ මනාව ගැළපේ. AI යටිතල පහසුකම් ගොඩනැගීම දැවැන්ත ආර්ථික එන්ජිමක් බවට පත්ව ඇති අතර, Nvidia වැනි චිප් නිෂ්පාදන සමාගම්වල වටිනාකම පෙර නොවූ විරූ අයුරින් ඉහළ ගොස් ඇත. දැවැන්ත තාක්ෂණික සමාගම් රැසක් නුදුරේදී කොටස් වෙළඳපොළට (IPOs) පිවිසීමට සූදානම් වන බැවින්, මෙම ආර්ථික වර්ධනය අඩාල කළ හැකි නියාමනයන් මගහැරීමට වොෂින්ටනයට දැඩි බලපෑමක් එල්ල වී තිබේ.

නියාමනය සඳහා වන ප්‍රධාන ගෝලීය සැලසුම් තුනක්

ඇමරිකාව දැඩි රජයේ නියාමනයන් සම්බන්ධයෙන් පසුබට වෙද්දී, AI පරිපාලනය සඳහා විවිධ වූ දැක්මන් ඉදිරිපත් කරන ප්‍රධාන කඳවුරු තුනක් ගෝලීය වශයෙන් මතු වී ඇත:

• එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය සහ ගෝලීය නිරීක්ෂණ ආයතනය: ගෝලීය AI නිරීක්ෂණ ආයතනයක් පිහිටුවීම සඳහා ෆින්ලන්තයේ මූලිකත්වයෙන් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට ඉදිරිපත් කළ යෝජනාවකට ලෝක නායකයින් 22 කුගේ සහාය හිමි විය. ගෝලීය නීතිරීති නොමැති වුවහොත්, මිනිස් පාලනයෙන් තොර වූ සුපිරි බුද්ධියක් නිර්මාණය වීමේ අවදානමක් පවතින බවත්, එය මනුෂ්‍ය නොවන පාර්ශවයකට න්‍යෂ්ටික අවියක් ලබා දීමකට සමාන බවත් ඔවුහු පෙන්වා දෙති. නමුත් ඇමරිකාව සහ චීනය මීට අත්සන් තබා නොමැති බැවින් මෙය බලාත්මක කිරීම දැඩි අභියෝගයකි.
• සිලිකන් නිම්නයේ යෝජනා: සිත්ගන්නා කරුණ නම්, ඇමරිකානු AI නිර්මාණකරුවන් නියාමනයක් අවශ්‍ය බව පැවසුවද, ඒ සඳහා භාවිතා කළ යුතු ආකෘතිය පිළිබඳව ඔවුන් අතර එකඟතාවයක් නොමැති වීමයි. OpenAI හි සෑම් ඇල්ට්මන් න්‍යෂ්ටික පරීක්ෂකවරුන් වැනි නිරීක්ෂණ ආකෘතියක් යෝජනා කරයි. Anthropic හි ඩාරියෝ ඇමෝඩෙයි ගුවන් සේවා නියාමන ආකෘතියක් ද, Google DeepMind හි ඩෙමිස් හසාබිස් වෝල් වීදියේ මූල්‍ය වෙළඳපොළ නියාමනය කරන ආකාරයේ ආකෘතියක් ද යෝජනා කරති.
• චීනයේ උපායමාර්ගික ව්‍යාප්තිය: චීනය ඉතා ඵලදායී රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ක්‍රියාවලියක නිරත වෙමින් සිටී. තම ‘Belt and Road’ ව්‍යාපෘතිය හරහා ගොඩනැගූ යටිතල පහසුකම් භාවිතා කරමින්, සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට විවෘත කේත (open-source) මාදිලි සහ AI යටිතල පහසුකම් සඳහා ප්‍රවේශය ලබා දීමට චීනය කටයුතු කරයි. ඇමරිකාව තම ආධිපත්‍යය රැකගැනීම සඳහා චිප් අපනයනය සීමා කිරීමට අවධානය යොමු කරද්දී, චීනය දේශීය වශයෙන් දත්ත රහස්‍යභාවය සහ ආරක්ෂාව දැඩි ලෙස නියාමනය කරන අතරම AI තාක්ෂණය සෘජුවම සිය ආර්ථිකයට බද්ධ කරන දැඩි මධ්‍යගත පද්ධතියක් ගොඩනගමින් සිටී.

ස්වයං-නියාමනයේ ඇති භයානකකම

රජයන් විසින් ඒකාබද්ධ නියාමන රාමුවක් ස්ථාපිත කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත්, තාක්ෂණික සමාගම්වලට ස්වයං-නියාමනයකට (Self-policing) යොමු වීමට සිදුවනු ඇත. සමාජ මාධ්‍ය යුගයේදී මේ ආකාරයේ ස්වයං-නියාමනයන් කෙතරම් ව්‍යසනකාරී වූවාද යන්න අප දුටුවෙමු. එයින් සමාජය තුළ විෂ සහිත අන්තර්ගතයන් පැතිරීම, පෞද්ගලිකත්වයට හානි වීම සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආයතනවලට තර්ජන එල්ල වීම සිදුවිය.

විශ්වාසය යනු පාලනයක් නොවේ. කෘත්‍රිම බුද්ධිය විසින්ම කේත ලිවීමට, පද්ධති හැක් කිරීමට හෝ ස්වයංක්‍රීයව ක්‍රියාත්මක වීමට පරිණාමය වන විට, සමාගම්වල හොඳ හිත මත පමණක් යැපීම ප්‍රායෝගික ආරක්ෂක උපායමාර්ගයක් නොවේ. දැවැන්ත ව්‍යසනයක් සිදුවන තුරු බලා නොසිට, අපගේ ඩිජිටල් අනාගතයේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් ගෝලීය සහයෝගීතාවය සහ නීති බලාත්මක කිරීම තවදුරටත් විකල්පයක් නොව අත්‍යවශ්‍ය කරුණකි.