පසුගිය වසර හැත්තෑව පුරාම පරිගණකයේ පරිණාමය තීරණය වූයේ එක් මූලද්‍රව්‍යයක් මතය: එනම් සිලිකන් (Silicon) ය. අපි ට්‍රාන්සිස්ටර පරමාණු කිහිපයක ප්‍රමාණයට කුඩා කර, ඒවා බිලියන ගණනක් මයික්‍රොචිප් (microchips) මතට ඇතුළත් කළෙමු. නමුත් 2026 වන විට, භෞතික විද්‍යාවේ නියමයන් විසින් අපව දැඩි සීමාවකට ගෙනැවිත් තිබේ. ක්වොන්ටම් ටනලින් (quantum tunneling) හරහා සිදුවන කෙටි-පරිපථ (short-circuit) වීම් හේතුවෙන් අපට තවදුරටත් සිලිකන් ට්‍රාන්සිස්ටර කුඩා කළ නොහැක.

ඩිජිටල් විප්ලවය සජීවීව තබා ගැනීම සඳහා, ගැඹුරු තාක්ෂණික කර්මාන්තයට (deep-tech industry) සාම්ප්‍රදායික ඉංජිනේරු විද්‍යාවෙන් ඔබ්බට ගොස් ජීව විද්‍යාව දෙසට හැරීමට සිදු විය.

ජෛව පරිගණකකරණය (Biological Computing) හෝ “Wetware” යුගයට සාදරයෙන් පිළිගනිමු. 2026 දී, අපි තවදුරටත් යන්ත්‍ර ගොඩනඟන්නේ පමණක් නොවේ; අපි ඒවා වර්ධනය කරමු (growing them). Pariganaka.com පාඨකයින් සඳහා, DNA සහ රසායනාගාරවල වර්ධනය කළ මොළයේ සෛල අන්තර්ජාලයේ නව පදනම බවට පත්වන්නේ කෙසේද යන්නත්, අපගේ පරිගණක සැබවින්ම “සජීවී” වූ විට කුමක් සිදුවේද යන්නත් පිළිබඳ විග්‍රහයක් මෙන්න.

1. DNA දත්ත සුරක්ෂිතාගාර (The DNA Data Vaults)

සමස්ත 20 වැනි සියවසේදීම නිපදවූවාට වඩා වැඩි දත්ත ප්‍රමාණයක් 2026 දී මානව වර්ගයා විසින් එක් දිනක් තුළ උත්පාදනය කරනු ලබයි. මෙම දත්ත ගබඩා කිරීම සඳහා දැවැන්ත, අධික බලශක්තියක් වැය වන සර්වර් ගොවිපළවල් (server farms) ගොඩනැගීම තවදුරටත් තිරසාර නොවේ. මෙයට විසඳුම වන්නේ පෘථිවියේ පැරණිතම දත්ත ගබඩා කිරීමේ මාධ්‍යයයි: එනම් DNA ය.

• ස්වභාවධර්මයේ හාඩ් ඩ්‍රයිව් (Nature’s Hard Drive): DNA යනු ඇදහිය නොහැකි තරම් ඝනත්වයකින් යුත් සහ ස්ථාවර දෙයකි. සාම්ප්‍රදායික චුම්බක හාඩ් ඩ්‍රයිව් එකක් පිරිහීමට පෙර වසර 10 සිට 20 දක්වා පැවතිය හැකි වුවද, කෘත්‍රිම DNA වලට වසර දහස් ගණනක් තොරතුරු ගබඩා කළ හැකිය. සත්‍ය වශයෙන්ම, දැනට ගෝලීය අන්තර්ජාලයේ පවතින සියලුම දත්ත සපත්තු පෙට්ටියකට වඩා විශාල නොවන DNA සුරක්ෂිතාගාරයක (DNA vault) න්‍යායාත්මකව ගබඩා කළ හැක.
• අද එය ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය: ඩිජිටල් ද්විමය කේත (1 සහ 0) DNA හි රසායනික පදනම් හතර (A, C, G, සහ T) බවට පරිවර්තනය කිරීම සඳහා තාක්ෂණික සමාගම් දැන් කෘත්‍රිම ජීව විද්‍යාව (synthetic biology) භාවිතා කරයි. අධි-විභේදන (high-resolution) චිත්‍රපටයක් හෝ ජාතික දත්ත ගබඩාවක් වැනි දැවැන්ත ගොනුවක් සංරක්ෂණය කිරීමට අවශ්‍ය වූ විට, සංස්ලේෂකයක් (synthesizer) විසින් එම ඩිජිටල් ගොනුව භෞතික DNA ජල බිඳිති බවට මුද්‍රණය කරයි. ගොනුව කියවීම සඳහා, නැනෝපෝර් අනුක්‍රමණිකයක් (nanopore sequencer) ජීව විද්‍යාත්මක දත්ත නැවත ඩිජිටල් ප්‍රතිදානයක් බවට විකේතනය (decode) කරයි.

2. Organoid Intelligence (OI): සජීවී මයික්‍රොප්‍රොසෙසරය

DNA මගින් අපගේ දත්ත ගබඩා කිරීමේ අර්බුදය විසඳන අතරම, අපගේ සැකසුම් බල (processing power) අර්බුදය විසඳීමට “Organoid Intelligence” (OI) ඉදිරිපත් වී සිටී.

• පෙට්‍රි දීසියක ඇති මොළයේ සෛල (Brain Cells in a Dish): GPU මත ධාවනය වන කෘත්‍රිම ස්නායුක ජාල මත පමණක් යැපෙනවා වෙනුවට, 2026 දී විද්‍යාඥයින් මානව මූලික සෛල (stem cells) භාවිතා කර සැබෑ මොළයේ පටකවලින් සමන්විත “organoids” ලෙස හඳුන්වන ත්‍රිමාණ පොකුරු වර්ධනය කරමින් සිටිති. ඉන්පසු මෙම සජීවී ස්නායු ජාල (living neural networks) ක්ෂුද්‍ර ඉලෙක්ට්‍රෝඩ අරා (microelectrode arrays) භාවිතයෙන් ඩිජිටල් අතුරුමුහුණත් (digital interfaces) වෙත සම්බන්ධ කරනු ලැබේ.
• බලශක්ති වාසිය (The Energy Advantage): නව කාර්යයක් ඉගෙන ගැනීමට AI සුපිරි පරිගණකයකට මෙගාවොට් ගණනාවක විදුලියක් අවශ්‍ය වේ. නමුත් මිනිස් මොළය ක්‍රියාත්මක වන්නේ වොට් 20ක පමණ ප්‍රමාණයකිනි—එය කුඩා විදුලි බුබුළක් දැල්වීමට යාන්තම් ප්‍රමාණවත් වේ. රසායනාගාරවල වර්ධනය කරන ලද ජීව විද්‍යාත්මක organoids හරහා යන්ත්‍ර-ඉගෙනුම් (machine-learning) කාර්යයන් මෙහෙයවීමෙන්, සම්මත සිලිකන් චිප්වලට වඩා මිලියන ගණනක් කාර්යක්ෂමව සංකීර්ණ ගණිතමය ගැටලු විසඳීමට සහ රටා හඳුනා ගැනීමට OI පද්ධතිවලට ඉගෙන ගත හැක.

3. ශ්‍රී ලාංකේය සන්දර්භය: ජාතික උරුමය සුරක්ෂිත කිරීම

ජෛව-පරිගණකකරණය (bio-computing) වෙත පැනීම දැනටමත් දේශීයකරණය වූ යෙදුම් (localized applications) පෙන්වමින් පවතින අතර, විශේෂයෙන් ජාතීන් තම ඉතිහාසය සහ ජෛව විවිධත්වය ආරක්ෂා කරන ආකාරය සම්බන්ධයෙන් එය වැදගත් වේ.

• සියවසේ ලේඛනාගාර (The Century Archives): ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ලේඛනාගාර සහ සංවේදී ඓතිහාසික වාර්තා, DNA දත්ත ගබඩා කිරීමේ තාක්ෂණය භාවිතයෙන් උපස්ථ (backup) කිරීම ආරම්භ කර ඇත. නිවර්තන දේශගුණය සහ ඉහළ ආර්ද්‍රතාවය ඓතිහාසිකව කඩදාසි වාර්තා සහ චුම්බක පටි (magnetic tapes) විනාශ කරන බැවින්, ජාතියේ ඩිජිටල්කරණය කළ ඉතිහාසය උෂ්ණත්වයට ඔරොත්තු දෙන කෘත්‍රිම DNA ලෙස ගබඩා කිරීම මගින් අනාගත පරපුර සඳහා ඒවා පරිපූර්ණව සුරක්ෂිතව පවතින බව සහතික කරයි.
• සාගරයේ ඇති ජෛව සංවේදක (Bio-Sensors in the Ocean): ශ්‍රී ලාංකික සමුද්‍ර ජීව විද්‍යාඥයින් විසින් ඉන්දියන් සාගරය වෙත “cyborg” ජෛව සංවේදක—එනම් සජීවී සෛලීය ද්‍රව්‍ය ඩිජිටල් සම්ප්‍රේෂක සමඟ ඒකාබද්ධ කර භාවිතා කරන උපාංග—යොදවමින් සිටිති. මෙම wetware සංවේදක සම්පූර්ණයෙන්ම යාන්ත්‍රික සංවේදකවලට වඩා රසායනික වෙනස්කම් සඳහා අතිශයින්ම සංවේදී වන අතර, සාගර ආම්ලිකතාවය සහ කොරල්පරවල සෞඛ්‍යය පිළිබඳ අතිශය නිරවද්‍ය, තථ්‍ය කාලීන (real-time) දත්ත සපයයි.

Pariganaka.com කතුවැකිය: දෘඪාංගවල (hardware) සිට “wetware” දක්වා මාරුවීම යන්ත්‍රයක් සහ ජීවියෙකු අතර ඇති සීමාව බොඳ කර දමයි. වසර බිලියන ගණනකට පෙර ස්වභාවධර්මය විසින් පරිගණකකරණය පරිපූර්ණ කර ඇති බව අපට දැන් වැටහී ඇත; මෙතෙක් කල් අපට එය ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට අවශ්‍ය මෙවලම් නොතිබුණි. DNA තුළ දත්ත ගබඩා කිරීම සහ රසායනාගාරවල වර්ධනය කරන ලද ස්නායු මගින් ගණිතය ගණනය කිරීම අපගේ බලශක්ති සහ ගබඩා කිරීමේ අර්බුද විසඳන අතරම, එය ගැඹුරු ආචාරධාර්මික ප්‍රශ්න ද (ethical questions) මතු කරයි. අපගේ පරිගණක වැඩි වැඩියෙන් ජීව විද්‍යාත්මක වන විට, “සජීවී දෙයක්” යන්නෙහි නිර්වචනය අපට සම්පූර්ණයෙන්ම නැවත ලිවීමට සිදුවනු ඇත.