අද අපගේ ඔඩොක්කුවේ තබාගෙන වැඩ කරන ලැප්ටොප් පරිගණකය හෝ අතේ ඇති ස්මාර්ට් දුරකථනය එක රැයකින් නිර්මාණය වූවක් නොවේ. එය වසර දහස් ගණනක මිනිස් උත්සාහයේ ප්‍රතිඵලයකි. මුල් කාලයේ කාමරයක් තරම් විශාල වූ පරිගණකය, අද සහල් ඇටයක් තරම් කුඩා වී ඇත්තේ කෙසේද? පරිගණකයේ ඉතිහාසය පරම්පරා (Generations) 5ක් ඔස්සේ විමසා බලමු.

ආරම්භය: යාන්ත්‍රික යුගය පරිගණකයේ ඉතිහාසය ආරම්භ වන්නේ විදුලිය සොයා ගැනීමටත් පෙරයි.

• ඇබකසය (Abacus): වසර 5000කට පෙර චීන ජාතිකයන් ගණන් කිරීමට භාවිතා කළ මෙම උපකරණය පරිගණකයේ මුතුන් මිත්තා ලෙස සැලකේ.
• චාල්ස් බැබේජ් (Charles Babbage): මොහු “පරිගණකයේ පියා” ලෙස හැඳින්වේ. 1800 ගණන්වල ඔහු සැලසුම් කළ “Analytical Engine” එක නූතන පරිගණක වල මූලික සංකල්පය විය.

පළමු පරම්පරාව (1940 – 1956): රික්තක නල (Vacuum Tubes) මුල්ම ඉලෙක්ට්‍රොනික් පරිගණක ක්‍රියාත්මක වූයේ විදුලි බුබුළු වැනි විශාල රික්තක නල වලිනි.

• ලක්ෂණ: මේවා ප්‍රමාණයෙන් ඉතා විශාලය (කාමරයක් පිරෙන තරම්). අධික ලෙස රත් වේ. විදුලිය විශාල ලෙස වැය වේ.
• උදාහරණ: ENIAC, UNIVAC.

දෙවන පරම්පරාව (1956 – 1963): ට්‍රාන්සිස්ටර (Transistors) රික්තක නල වෙනුවට කුඩා ට්‍රාන්සිස්ටර සොයා ගැනීමත් සමඟ පරිගණක ලොව පෙරළියක් සිදුවිය.

• ලක්ෂණ: පරිගණකයේ ප්‍රමාණය කුඩා විය. වේගය වැඩි විය. රත් වීම අඩු විය.
• භාෂාව: යන්ත්‍ර භාෂාව (Machine Language) වෙනුවට එකලස් කිරීමේ භාෂා (Assembly Language) භාවිතය ඇරඹුණි.

තෙවන පරම්පරාව (1964 – 1971): අනුකලිත පරිපථ (Integrated Circuits – IC) ට්‍රාන්සිස්ටර දහස් ගණනක් එකතු කර සිලිකන් කැබැල්ලක් මත තැන්පත් කර IC (Chips) නිර්මාණය කෙරිණි.

• ලක්ෂණ: පරිගණක මේසයක් මත තැබිය හැකි තරම් කුඩා විය. යතුරු පුවරු (Keyboards) සහ මොනිටර් (Monitors) භාවිතය ඇරඹුණි. සාමාන්‍ය මිනිසුන්ට පරිගණක සමීප වූයේ මේ යුගයේදීය.

සිව්වන පරම්පරාව (1971 – වර්තමානය): මයික්‍රොප්‍රොසෙසර (Microprocessors) අප අද ජීවත් වන්නේ මෙම යුගයේයි. දහස් ගණන් IC එකතු කර කුඩා Microprocessor (CPU) එකක් සෑදීම මෙහි විශේෂත්වයයි.

• ලක්ෂණ: Apple සහ IBM සමාගම් විසින් පුද්ගලික පරිගණක (PC) හඳුන්වා දීම. ලැප්ටොප්, ස්මාර්ට් ෆෝන් බිහිවීම. අන්තර්ජාලය (Internet) සහ GUI (Windows/Mac OS) පැමිණීම.
• Intel 4004 චිප් එකෙන් ඇරඹි මේ ගමන අද Core i9 දක්වා පැමිණ ඇත.

පස්වන පරම්පරාව (වර්තමානය සහ අනාගතය): කෘතීම බුද්ධිය (AI) අප දැන් පිවිසෙමින් සිටින්නේ පස්වන පරම්පරාවටයි. මෙහි තාක්ෂණය වන්නේ Artificial Intelligence (AI) සහ Quantum Computing ය.

• ලක්ෂණ: පරිගණකයට තනිවම සිතීමට (Thinking), තීරණ ගැනීමට සහ ඉගෙන ගැනීමට හැකි වීම. කටහඬ හඳුනා ගැනීම (Voice Recognition) සහ රොබෝ තාක්ෂණය දියුණු වීම.

නිගමනය ගල් යුගයේ ඇබකසයෙන් පටන් ගත් ගමන අද වන විට මිනිස් මොළයට අභියෝග කරන AI දක්වා පැමිණ ඇත. පරිගණකයේ විකාශනය තවම අවසන් නැත; එය දිනෙන් දින අලුත් වෙමින් පවතී.