කැනේඩියානු පර්යේෂකයන් පිරිසක් විසින් ඩිජිටල් ඔත්තු බැලීමේ (Digital surveillance) භයානක නව මුහුණුවරක් අනාවරණය කරගෙන තිබේ. ඒ අනුව, ඔබ කිසිදු ලින්ක් එකක් හෝ වෙළඳ දැන්වීමක් මත ක්ලික් (Click) නොකළද, හුදෙක් ඔබේ ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථනයේ වෙළඳ දැන්වීමක් දිස්වීම හරහා පමණක් ඔබගේ දුරකථනයට ඔත්තු බලන මෘදුකාංග (Spyware) ඇතුළු කළ හැකි බව සොයාගෙන ඇත.

අසීමිත ඔත්තු බැලීමේ හැකියාව (“God-Like Capabilities”)

කැනඩාවේ ටොරොන්ටෝ විශ්වවිද්‍යාලයේ සිටිසන් ලැබ් (Citizen Lab) ආයතනය විසින් මෙම තාක්ෂණය හඳුන්වා දෙන්නේ “Zero-click mercenary spyware” ලෙසයි. මෙහි සම-කර්තෘ රොන් ඩෙබර්ට් (Ron Debert) පවසන පරිදි මෙය “දෙවියන්ට සමාන අසීමිත බලයක්” ලබා දෙන තාක්ෂණයකි. මෙම මෘදුකාංගය දුරකථනයට ඇතුළු වූ පසු හැකර්වරුන්ට පහත දෑ කළ හැක:

• දුරකථනය මයික්‍රෆෝනයක් (Bug) ලෙස භාවිතා කරමින් අවට කතාබහට සවන් දීම.
• පුද්ගලයා සිටින නිශ්චිත ස්ථානය (Location) ඉතා නිවැරදිව ලුහුබැඳීම.
• ඔවුන්ගේ දෛනික චර්යාවන් සහ ගමන් බිමන් නිරීක්ෂණය කිරීම.
• ඔවුන් හමුවන පුද්ගලයින් කවුරුන්දැයි තත්‍ය කාලීනව (Real-time) සොයා ගැනීම.

මෙය ක්‍රියාත්මක වන්නේ කෙසේද?

සාමාන්‍යයෙන් හැකර් ප්‍රහාරයක් සඳහා පරිශීලකයා යම් ලින්ක් එකක් ක්ලික් කිරීම හෝ යමක් ඩවුන්ලෝඩ් කිරීම අවශ්‍ය වේ. නමුත් මෙම ක්‍රමයේදී පරිශීලකයාට කිසිදු දෙයක් කිරීමට අවශ්‍ය නොවේ. ඉලක්කගත පුද්ගලයාගේ දුරකථන තිරයේ අදාළ අනිෂ්ට වෙළඳ දැන්වීම (Malicious ad) දිස්වූ පමණින් මෙය ක්‍රියාත්මක වේ. එමඟින් දුරකථනයේ ඇති මෘදුකාංග දුර්වලතා (Vulnerabilities) සොයා බලා, පරිශීලකයාට හොර රහසේම ඔත්තු බලන මෘදුකාංගය දුරකථනය තුළ ස්ථාපනය කරයි.

ප්‍රධාන සහ ඉහළ පෙළේ ඉලක්ක

මෙම ඔත්තු බලන මෘදුකාංගය පිටුපස සිටින සැබෑ ගනුදෙනුකරුවන් කවුරුන්දැයි නිශ්චිතව හඳුනාගෙන නොමැති වුවද, ඔවුන් විසින් ඉලක්ක කර ඇති ආයතන ඉතා සංවේදී ඒවා වේ. ඒ අතරට පහත ආයතන අයත් වේ:

• ඕස්ට්‍රේලියාවේ න්‍යෂ්ටික පර්යේෂණාගාර
• ආර්මේනියාවේ අගමැති කාර්යාලය
• ඉතාලියේ ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය
• චෙක් ජනරජයේ විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය
• ඊශ්‍රායලයේ ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය

මීට අමතරව, අල් ජසීරා (Al Jazeera) ජාත්‍යන්තර ප්‍රවෘත්ති ජාලයේ සේවකයින්ගේ දුරකථන 45 ක් පමණ මෙම මෘදුකාංගයේ සෘජු ඉලක්ක බවට පත්ව ඇති බව පර්යේෂකයෝ තහවුරු කරති.

මෙහි පිටුපස සිටින්නේ කවුරුන්ද?

මෙම ක්‍රියාදාමය පිටුපස ඊශ්‍රායලය පදනම් කරගත් සමාගම් දෙකක් සිටින බවට Citizen Lab වාර්තාව චෝදනා කරයි. මින් ‘Discover Tech’ නම් සමාගම නීත්‍යානුකූල වෙළඳ දැන්වීම් සමාගමක් ලෙස පෙනී සිටිමින් මෙම ඔත්තු බැලීමේ දැන්වීම් ජාලය මෙහෙයවන බව පැවසේ. මෙහි මෘදුකාංගය නිර්මාණය කර ඇත්තේ ‘Kandiru’ (මෙය Integrity Labs ලෙසද හැඳින්වේ) නම් සමාගමක් විසිනි. ඇමරිකානු රජය විසින් මෙම සමාගම් දෙකම දැනටමත් අසාදු ලේඛනගත (Blacklisted) කර ඇත.

අනතුරෙන් මිදෙන්නේ කෙසේද?

පර්යේෂක රොන් ඩෙබර්ට් පෙන්වා දෙන්නේ වර්තමාන අන්තර්ජාල වෙළඳ දැන්වීම් පද්ධතිය බරපතල ලෙස බිඳවැටී ඇති බවත්, එය මෙවැනි අපයෝජනයන් සඳහා කදිම තෝතැන්නක් වී ඇති බවත්ය. ‘Ad blockers’ (වෙළඳ දැන්වීම් අවහිර කරන මෘදුකාංග) භාවිත කිරීම මඟින් මෙම අනිෂ්ට දැන්වීම් දුරකථනයට පැමිණීම වළක්වා යම්තාක් දුරකට ආරක්ෂා විය හැකි වුවද, මීට ස්ථිර විසඳුමක් ලබා දීමට නම් රජයන් විසින් සෘජුවම මැදිහත් වී අන්තර්ජාල වෙළඳ දැන්වීම් ක්‍රියාවලිය දැඩි ලෙස නියාමනය කළ යුතු බව පර්යේෂකයෝ අවධාරණය කරති.