කෘත්‍රිම බුද්ධියේ (AI) ශීඝ්‍ර පරිණාමය ආර්ථික වර්ධනය ශක්තිමත් කිරීම සඳහා අතිමහත් විභවයක් දරන බව සැබෑවකි. එහෙත්, මෙම ශීඝ්‍ර වර්ධනය ගෝලීය මූල්‍ය වෙළඳපොළ දැවැන්ත කම්පනයකට (market shocks) ලක් කිරීමටද මග පාදමින් සිටින බවට එංගලන්ත මහ බැංකුවේ (Bank of England) අධිපති ඇන්ඩෲ බේලි (Andrew Bailey) අනතුරු අඟවා තිබේ. BBC පුවත් සේවය සමඟ විශේෂ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකට එක්වෙමින් ඔහු පෙන්වා දුන්නේ, ස්වයං-ඉගෙනුම් (self-learning) AI පද්ධති හරහා බැංකු පද්ධතියට පෙර නොවූ විරූ මෙහෙයුම් සහ සයිබර් අවදානම් රැසක් නිර්මාණය වී ඇති බවයි.

මූල්‍ය බුබුල (Financial Bubble) පුපුරා යාමේ අවදානම

මූල්‍ය අස්ථාවරත්වය සඳහා ඇති ප්‍රධානතම සහ ආසන්නතම අවදානම පැන නගින්නේ වර්තමානයේ AI ක්ෂේත්‍රය වෙත ගලා එන අතිවිශාල ප්‍රාග්ධනය (capital) හේතුවෙනි. ණය නිකුත් කිරීම් (debt issuance) හරහා ඩොලර් බිලියන සිය ගණනක් ද, ප්‍රාග්ධන වෙළඳපොළ හරහා ඩොලර් ට්‍රිලියන ගණනක් ද මේ වන විට AI තාක්ෂණය මත ආයෝජනය කර ඇත.

මෙම දැවැන්ත “AI ආයෝජන බුබුල” පුපුරා ගියහොත් සිදුවිය හැකි හානිය පිළිබඳව මූල්‍ය නියාමකයින් මේ වන විටත් දැඩි අවධානයෙන් පසුවෙයි. වර්තමානයේ සෑම ප්‍රධාන AI සමාගමක්ම අනාගතයේ අනිවාර්ය ජයග්‍රාහකයෙකු වනු ඇතැයි යන පදනම මත වෙළඳපොළ මිල ගණන් ඉහළ ගොස් තිබේ. එහෙත් අතීත තාක්ෂණික ඉතිහාසය පෙන්වා දෙන්නේ එය සැමවිටම එසේ නොවන බවයි. අන්තර්ජාල සෙවුම් යන්ත්‍රවල මුල් යුගයේ (early internet days) වෙළඳපොළ ප්‍රමුඛයාව සිටි Netscape සමාගම අද වන විට සම්පූර්ණයෙන්ම අතුරුදන් වී ඇති ආකාරයත්, පසුව පැමිණි Google සමාගම ලෝකය ජයගත් ආකාරයත් බේලි මහතා උදාහරණයක් ලෙස පෙන්වා දුන්නේය. ඒ අනුව, අතිවිශාල මුදලක් ආයෝජනය කරන සෑම AI සමාගමක්ම සාර්ථක නොවන බවත්, එබැවින් සිදුවිය හැකි මූල්‍ය කම්පනයන්ට මුහුණ දීම සඳහා ගෝලීය ආර්ථික පද්ධතිය ඉතා ඔරොත්තු දෙන (resilient) මට්ටමක පැවතිය යුතු බවත් ඔහු අවධාරණය කළේය.

සයිබර් ප්‍රහාර සහ ඩීප්ෆේක් (Deepfake) වංචා

වෙළඳපොළ අවදානම්වලට අමතරව, උසස් AI තාක්ෂණය භාවිතය හේතුවෙන් පවතින මෙහෙයුම් දුර්වලතා (operational fragilities) වේගයෙන් වර්ධනය වෙමින් පවතී. 2008 ගෝලීය මූල්‍ය අර්බුදයෙන් පසු වේගයෙන්ම වර්ධනය වී ඇති තර්ජනය වන්නේ මෙම සයිබර් අවදානම බව එංගලන්ත මහ බැංකුව පෙන්වා දෙයි.

විශේෂයෙන්ම බැංකු ක්ෂේත්‍රය මේ වන විට AI හරහා නිර්මාණය වන සංකීර්ණ Deepfake වංචා සහ ස්වයංක්‍රීය AI වෙළඳ නියෝජිතයින්ගේ (autonomous AI traders) පුරෝකථනය කළ නොහැකි හැසිරීම් වැනි නව අභියෝගවලට මුහුණ දෙමින් සිටී. හෙට දිනයේම බැංකු කඩාවැටීමක් (bank runs) සිදු නොවනු ඇතැයි පැවසුවද, මෙම වසර තුළ AI තාක්ෂණයේ වේගවත් වර්ධනය ගෝලීය මූල්‍ය ස්ථායීතාවයට ඇති අවදානම නිසැකවම ඉහළ නංවා ඇති බව බැංකු අධිපතිවරයා එහිදී තහවුරු කළේය.

මානව මැදිහත්වීමේ අත්‍යවශ්‍යතාවය (Human Intervention)

මෙතරම් අවදානම් පැවතියද, දේශසීමා AI (frontier AI) හෝ සුපිරි බුද්ධිය සම්පූර්ණයෙන්ම තහනම් කළ යුතු බවට මූල්‍ය නායකයින් යෝජනා කරන්නේ නැත. එය අපේක්ෂිත ආර්ථික වර්ධනය ළඟා කර දිය හැකි අතිශය වැදගත් තාක්ෂණයක් ලෙස ඔවුන් පිළිගනී.

එහෙත්, දැඩි සමාජීය පාලනයකින් සහ නියාමනයකින් තොරව මෙම තාක්ෂණික දියුණුවට පමණක් ක්‍රියාත්මක වීමට ඉඩ දිය නොහැකි බව නියාමකයින් අවධාරණය කරයි. AI පද්ධති සම්පූර්ණයෙන්ම ස්වයංක්‍රීයව තීරණ ගැනීමට ඉඩ නොහැර, තාක්ෂණය ආරක්ෂිතව කළමනාකරණය කිරීම සඳහා ප්‍රමාණවත් තරම් මානව මැදිහත්වීම් (points of human intervention) පවත්වා ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

පාරිභෝගිකයින් සඳහා උපදෙස්

මෙම නව තාක්ෂණික පෙරළිය මධ්‍යයේ, තම එදිනෙදා මූල්‍ය කටයුතු සම්බන්ධයෙන් වඩාත් සුපරීක්ෂාකාරී වන ලෙස මහ බැංකු අධිපතිවරයා සාමාන්‍ය පාරිභෝගිකයින්ගෙන්ද ඉල්ලා සිටී. AI තාක්ෂණයට යථාර්ථය සහ මිනිස් කටහඬවල් ඉතා පහසුවෙන් අනුකරණය කළ හැකි යුගයක, කිසිදු මූල්‍ය තීරණයක් හෝ ගනුදෙනුවක් ඉක්මන් වී සිදු නොකළ යුතුය. යම් ගනුදෙනුවක් හෝ බැංකු සන්නිවේදනයක් පිළිබඳව සුළු හෝ සැකයක් ඇත්නම්, එහි සත්‍යතාව තහවුරු කර ගැනීම සඳහා අමතර කාලයක් ගත කිරීම මේ මොහොතේ ආරක්ෂිතම සහ ඥානවන්තම ක්‍රියාමාර්ගයයි.