කෘතිම බුද්ධිය (AI) සහ ප්‍රධාන තාක්ෂණික සමාගම්වල (Big Tech) දැවැන්ත ආධිපත්‍යය පිළිබඳව ලොව පුරා දැඩි කතාබහක් නිර්මාණය වී ඇති මොහොතක, හොලිවුඩ් සිනමාව සිලිකන් වැලියේ ප්‍රබලයින් වෙත තම අවධානය යොමුකර තිබේ. මීට පෙර තාක්ෂණික ක්ෂේත්‍රයේ විශිෂ්ට නායකයන් සහ වීරයන් ලෙස සැලකූ OpenAI හි සෑම් ඇල්ට්මන් (Sam Altman), Meta හි මාක් සකර්බර්ග් (Mark Zuckerberg) සහ Tesla/X හි ඊලෝන් මස්ක් (Elon Musk) වැනි චරිත, හොලිවුඩයේ නවතම චිත්‍රපට සහ වාර්තා චිත්‍රපට තුළ නිරූපණය වන්නේ සමාජයට අභියෝගයක් වන සංකීර්ණ, දුෂ්ට චරිත ලෙසිනි.

Artificial: OpenAI අර්බුදය සහ සෑම් ඇල්ට්මන්ගේ කතාව

මේ දිනවල දැඩි අවධානයට ලක්ව ඇති සිනමා නිර්මාණයක් වන්නේ Artificial චිත්‍රපටයයි. 2023 අගභාගයේදී OpenAI හි ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී තනතුරෙන් සෑම් ඇල්ට්මන්ව ක්ෂණිකව ඉවත් කිරීම සහ ඉන්පසු සිදු වූ නාටකීය සිදුවීම් පදනම් කරගෙන මෙම චිත්‍රපටය නිර්මාණය වී ඇත. ඔක්තෝබර් මුලදී නිව්යෝර්ක් සිනමා උළෙලේදී (New York Film Festival) මංගල දර්ශනය තැබූ මෙම චිත්‍රපටය නත්තල් දිනයේදී ලොව පුරා තිරගත වීමට නියමිතය.

මෙම චිත්‍රපටයේ පූර්ව ප්‍රචාරක පටය (Trailer) පිළිබඳව සෑම් ඇල්ට්මන් අදහස් දක්වමින් පවසා සිටියේ:

“මම චිත්‍රපටයේ ට්‍රේලර් එක බැලුවා… එක බැලූ බැල්මටනම් සාර්ථක එකක් නෙවෙයි වගේ. ඒත් මම මිනිස්සුන්ගේ නිර්මාණශීලීත්වයට ගරු කරනවා. AI ගැන මිනිස්සුන්ට බියක් සහ කුතුහලයක් තියෙනවා කියන එක මම තේරුම් ගන්නවා. ඒ බිය වෙනත් කෙනෙකු වෙත යොමු කරන්න හෝ මට විහිළු කරලා සහනයක් ලබන්න ඔවුන්ට අවශ්‍ය නම්, ඒ ගැන මට ගැටලුවක් නැහැ.”

කෙසේ වෙතත්, මෙම චිත්‍රපටය සිනමාහල් වෙත පැමිණීමේ ගමන ලේසි පහසු එකක් නොවීය:

• ව්‍යාපාරික ගැටුම්: මෙම චිත්‍රපටය මුලින්ම නිෂ්පාදනය කළේ Amazon MGM Studios විසිනි. නමුත් ඇමසන් සමාගම OpenAI සමඟ ඩොලර් බිලියන 50 ක දැවැන්ත හවුල්කාරිත්වයක් ප්‍රකාශයට පත් කිරීමත් සමඟ, චිත්‍රපටයේ හිමිකම් වෙනත් පාර්ශවයකට විකිණීමට ඔවුන් තීරණය කළේය.
• ස්ටූඩියෝවල පසුබට වීම: සෑම් ඇල්ට්මන්ගේ සහ OpenAI හි සප්‍රසාදිත නොවන නිරූපණය හේතුවෙන් ප්‍රධාන හොලිවුඩ් ස්ටූඩියෝ කිහිපයක්ම මෙම චිත්‍රපටය බෙදාහැරීම ප්‍රතික්ෂේප කළහ.
• ස්වාධීන සමාගමක සහය: අවසානයේ, Neon නම් ස්වාධීන සිනමා බෙදාහැරීමේ සමාගම විසින් මෙහි හිමිකම් ලබාගෙන චිත්‍රපටය තිරගත කිරීමට පියවර ගන්නා ලදී.

The Social Reckoning: මාක් සකර්බර්ග් සහ ෆේස්බුක් හෙළිදරව්ව

ඔස්කාර් සම්මානලාභී The Social Network (2010) චිත්‍රපටයෙන් වසර 15 කට පසුව, තිරපිටපත් රචක ආරොන් සෝකින් (Aaron Sorkin) නැවතත් Meta සමාගමේ කතාව The Social Reckoning චිත්‍රපටය හරහා සිනමාවට ගෙන එයි.

මෙවර මෙම චිත්‍රපටය අවධානය යොමු කරන්නේ සකර්බර්ග්ගේ තරුණ කාලයට වඩා, 2021 වසරේදී ෆේස්බුක් සමාගමේ අභ්‍යන්තර තොරතුරු සහ රහස් ලේඛන ලොවට හෙළි කළ ෆ්‍රැන්සිස් හෝගන් (Frances Haugen) වටා ය. සමාජ මාධ්‍ය ඇල්ගොරිතම මගින් තරුණ පරම්පරාවට සහ සමාජයට සිදුවන හානිය පිළිබඳව Meta පාලනාධිකාරිය හොඳින් දැන සිටියත්, ඔවුන් ආරක්ෂාවට වඩා ලාභයට මුල්තැන දුන් බව මෙමගින් හෙළි විය.

තමන්ගේ අත්දැකීම් සිනමාවට නැගීම පිළිබඳව ෆ්‍රැන්සිස් හෝගන් අදහස් දක්වමින් පැවසුවේ, එම කාලයේ සිදු වූ සත්‍ය සිදුවීම් සහ අභ්‍යන්තර තොරතුරු ඉතා තාත්වික ලෙස මෙම චිත්‍රපටයෙන් නිරූපණය වන බවයි.

ඇලෙක්ස් ගිබ්නිගේ ඊලෝන් මස්ක් වාර්තා චිත්‍රපටය සහ “ධනපති ටෙක් ගැලවුම්කරුවා”

ඔස්කාර් සම්මානලාභී අධ්‍යක්ෂ ඇලෙක්ස් ගිබ්නි (Alex Gibney) විසින් නිර්මාණය කරන ලද පැය 4 ක දීර්ඝ ඊලෝන් මස්ක් වාර්තා චිත්‍රපටය Bleecker Street සමාගම මගින් නිකුත් කර තිබේ. මෙම චිත්‍රපටය විචාරක පැසසුමට ලක්වුවද, ඊලෝන් මස්ක් X (Twitter) හි සටහනක් තබමින් කියා සිටියේ මෙය “කිසිදු විශ්වාසනීයත්වයක් නැති, තමන්ට එරෙහිව කළ මඩගැසීමේ ප්‍රහාරයක්” ලෙසයි.

අධ්‍යක්ෂ ඇලෙක්ස් ගිබ්නි මෙම චිත්‍රපටය පිළිබඳව මෙසේ අදහස් දක්වයි:

“ඊලෝන් මස්ක් කියන්නේ ලෝකයේ ඉන්න වඩාත්ම ආන්දෝලනාත්මක චරිතයක්. පැරණි සිනමාවේ හිටපු ‘පිස්සු විද්‍යාඥයා’ (Mad Scientist) වෙනුවට අද ඉන්නේ මෙන්න මේ වගේ චරිත. මම ඔවුන්ව හඳුන්වන්නේ ‘ධනපති ටෙක් ගැලවුම්කරුවෝ’ (Capitalist Tech Messiah) ලෙසයි. ඔවුන් යම් තාක්ෂණික නිර්මාණයක් කරලා, තමන් තමයි ලෝකයේ ඉන්න බුද්ධිමත්ම පුද්ගලයා කියලා හිතාගෙන, ලෝකයේ තියෙන ඕනෑම ප්‍රශ්නයක් විසඳන්න පුළුවන් තමන්ට විතරයි කියන මතයේ ඉන්නවා.”

සිනමාවට සමාජයේ මතය වෙනස් කළ හැකිද?

අතීතයේ සිටම, සිනමාව යනු සමාජයේ සහ දේශපාලනයේ මතවාද වෙනස් කිරීමට සමත් ප්‍රබල මාධ්‍යයකි:

• පරිසර විද්‍යාත්මක අවධානය: 2004 දී තිරගත වූ The Day After Tomorrow සහ 2006 දී ඇල් ගෝර්ගේ An Inconvenient Truth වාර්තා චිත්‍රපටය මගින් ගෝලීය උණුසුම ඉහළ යාම පිළිබඳව මහජන අවධානය ලබා ගැනීමට විශාල පිටිවහලක් විය.
• සමාගම්වල වගවීම: 2013 දී නිකුත් වූ Blackfish වාර්තා චිත්‍රපටය මගින් SeaWorld ආයතනය සහ සතුන් සිරකර තැබීම පිළිබඳ මහජන මතය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කිරීමට සමත් විය.

කෘතිම බුද්ධිය (AI) සහ දැවැන්ත දත්ත මධ්‍යස්ථාන (Data Centers) පිළිබඳව මහජනතාව තුළ පවතින බිය සහ සැකය හමුවේ හොලිවුඩයේ මෙම නව රැල්ල පැමිණ තිබේ:

සමීක්ෂණය / පර්යේෂණය	ප්‍රධාන සොයාගැනීම
Quinnipiac විශ්වවිද්‍යාල සමීක්ෂණය	ඇමරිකානුවන්ගෙන් 73% ක්ම AI තාක්ෂණය මගින් මානව වර්ගයාගේ පැවැත්මට තර්ජනයක් විය හැකි බවට බිය පළ කරති.
Pew පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානය (Data Centers)	ජනතාවගෙන් 54% ක්ම AI සඳහා භාවිතා වන දත්ත මධ්‍යස්ථාන පරිසරයට හානිකර බව විශ්වාස කරති.
යටිතල පහසුකම් පිළිබඳ මහජන මතය	ලියාපදිංචි ඡන්දදායකයින්ගෙන් 65% ක්ම තමන්ගේ ප්‍රදේශවල දත්ත මධ්‍යස්ථාන ඉදි කිරීමට එරෙහි වෙති.

හොලිවුඩ් සිනමාව විසින් ගොඩනගන මෙම නව කතිකාවත හමුවේ, තාක්ෂණික දැවැන්තයන් කෙරෙහි මහජනතාව තුළ පවතින ආකර්ෂණය අභියෝගයට ලක්වෙමින් පවතින අතර, ඉදිරියේදී තාක්ෂණික වර්ධනයන් පිළිබඳව වඩාත් විවේචනාත්මක ලෙස සිතීමට මෙමගින් ජනතාව යොමු කරවනු ඇත.

මූලාශ්‍රය: CNBC Television Coverage on YouTube