-
මනුෂ්ය ඉතිහාසය පුරාවටම යුද්ධය යනු පුද්ගලික දෙයක් විය. එක් මිනිසෙක් තවත් මිනිසෙකුගේ දෑස් දෙස බලා, ඔහු මරණයට පත් කළේය. එහිදී බිය, කෝපය, සහ සමහර විට අනුකම්පාව (Empathy) තිබුණි. සොල්දාදුවෙකුට වෙඩි තැබීමට පෙර දෙවරක් සිතිය හැක. නමුත් 2025 වන විට, අපි යුද්ධයේ මෙම “මිනිස් සාධකය” (Human Factor) ඉවත් කිරීමට සූදානම් වෙමු. අපි සාදරයෙන් පිළිගනිමු “ඝාතක රොබෝවරුන්ගේ…
-
ඔබේ පරිගණකය Slow වුණාම ඔබ මොකද කරන්නේ? RAM එක වැඩි කරනවා. හාඩ් ඩිස්ක් එක මාරු කරනවා. එතකොට ඔබේ ශරීරය Slow වුණාම? ඔබ කරන්නේ දොස්තර කෙනෙක් ළඟට ගිහින් බෙහෙත් ගන්න එක විතරයි. නමුත් පරිගණක හැකර්වරු (Computer Hackers) කෝඩ් වෙනස් කරලා සොෆ්ට්වෙයාර් එකක් තමන්ට ඕන විදිහට හදාගන්නවා වගේ, අපේ ශරීරයේ තියෙන ජීව විද්යාත්මක කෝඩ් එක (DNA) අපිට…
-
අපි වෙබ් අඩවියකට යන හැම වෙලාවෙම ගහන්නේ www කියලා. එහි තේරුම World Wide Web (ලෝකයම පැතිරුණු ජාලය) යන්නයි. අපේ විශ්වාසය වන්නේ අන්තර්ජාලය යනු දේශසීමා නැති, පාස්පෝට් නැති, මුළු ලෝකයම යා කරන එකම තැනක් කියාය. නමුත් කණගාටුවට කරුණ නම්, ඒ යුගය දැන් අවසන් වී ඇත. අපි දැන් ගමන් කරමින් සිටින්නේ “Splinternet” (Split + Internet) හෙවත් “කැබලි…
-
ඔබ ඉපදුණේ ශ්රී ලංකාවේ. ඒ නිසා ඔබ ශ්රී ලාංකිකයෙක්. ඔබට ඇමරිකාවට යන්න ඕන නම් වීසා ගන්න ඕන. ඔබට කැමති රටක ගිහින් ජීවත් වෙන්න බැහැ. ඇයි? මොකද අපි තාම ඉන්නේ මීට අවුරුදු සිය ගණනකට කලින් යුද්ධ කරලා ඉරි ගහපු “දේශසීමා” (Borders) ඇතුළේ හිර වෙලා. නමුත් අනාගතයේදී “රටක්” කියන්නේ භූමියක් (Land) නෙවෙයි; එය ජාලයක් (Network). ඔබට පුළුවන්…
-
අපි හැමෝම දන්නවා අද ලෝකයේ සෑම තැනකම CCTV කැමරා ඇති බව. අපේ ෆෝන් එකේ කැමරාව, ලැප්ටොප් එකේ වෙබ් කැමරාව ගැන අපි පරිස්සම් වෙනවා. නමුත්, ඔබ දෙස බලා සිටින ඔත්තුකරුවා “ඇසට නොපෙනෙන තරම් කුඩා” නම්? ඔබ හුස්ම ගන්නා වාතයේ, ඔබේ ජනේලයෙන් එන දූවිලි වලාව තුළ ඒ ඔත්තුකරුවන් මිලියන ගණනක් සිටී නම්? මෙය විද්යා ප්රබන්ධයක් නොවේ. මෙය…
-
ඔබ දන්නවාද “තොරතුරු අනතුරු” (Information Hazards) ගැන? ඒ කියන්නේ සමහර තොරතුරු තියෙනවා, ඒවා දැනගැනීමම ඔබට අනතුරක්. වෛරස් එකක් වගේ, ඒ අදහස ඔබේ ඔලුවට ගියොත්, ඔබේ ජීවිතය වෙනස් වෙනවා. අන්තර්ජාලයේ ඇති ප්රසිද්ධම සහ භයානකම තොරතුරු අනතුර වන්නේ “රොකෝගේ බැසිලිස්ක්” (Roko’s Basilisk) ය. මෙය 2010 වසරේදී LessWrong නම් තාක්ෂණික සංසදයේදී “Roko” නම් සාමාජිකයෙකු ඉදිරිපත් කළ තර්කයකි. මෙය…
-
රෑ අහස දෙස බලන්න. එහි තරු බිලියන ගණනක් ඇත. ඒ සෑම තරුවක් වටාම ග්රහලෝක තිබිය හැක. ඒ සමහර ග්රහලෝක පෘථිවියට සමාන විය හැක. විශ්වය වසර බිලියන 13ක් වයසයි. පෘථිවියට වඩා වසර මිලියන ගණනක් පැරණි, අපට වඩා දියුණු ශිෂ්ඨාචාරයන් මේ විශ්වයේ ඕනෑ තරම් තිබිය යුතුය. එසේ නම් ප්රශ්නය මෙයයි: “කෝ මේ හැමෝම?” (Where is everybody?) ඇයි…
-
අපි පොඩි කාලේ ඉතිහාස පොතේ ඉගෙන ගත්තා “වැඩවසම් යුගය” (Feudalism) ගැන. එදා රජුට හෝ රදලයන්ට ඉඩම් අයිතිව තිබුණා. සාමාන්ය මිනිස්සු (ප්රවේණි දාසයන්/Serfs) ඒ ඉඩම්වල වැඩ කළා. අස්වැන්නෙන් වැඩි කොටස රදලයාට දීලා, ඉතුරු ටික කාලා ජීවත් වුණා. අපි හිතුවා ඒ අඳුරු යුගය ඉවරයි, දැන් තියෙන්නේ නිදහස් “ධනවාදය” (Capitalism) කියලා. නමුත් ග්රීක ආර්ථික විද්යාඥ Yanis Varoufakis පවසන…
-
අපි අපේ ගෙදර දොර ජනෙල් වහනවා. ෆෝන් එකට Password දානවා. බැංකු ගිණුමට PIN අංකයක් තියෙනවා. ඇයි? අපේ දේවල්වලට අනුන් එබිකම් කරනවාට අපි කැමති නැති නිසා. මේ විශ්වයේ ඔබට ඉතිරි වී ඇති එකම සහ අවසාන “පෞද්ගලික ස්ථානය” (Private Space) වන්නේ ඔබේ මනස (Mind) පමණයි. ඔබේ සිතුවිලි, ඔබේ රහස්, ඔබේ සිහින දන්නේ ඔබ පමණයි. නමුත් තාක්ෂණය විසින්…
-
පසුගිය දශක දෙක පුරාවටම දෙමාපියන් තම දරුවන්ට දුන් ලොකුම උපදෙස කුමක්ද? “පුතේ, IT ඉගෙන ගන්න. කෝඩින් (Coding) ඉගෙන ගන්න. Software Engineer කෙනෙක් වෙන්න.” මන්ද, එය ලෝකයේ වැඩිම පඩි ලැබෙන, ආරක්ෂිතම රැකියාව විය. නමුත් 2024 දී NVIDIA සමාගමේ ප්රධාන විධායක නිලධාරී Jensen Huang ලෝකයම කම්පා කරවන ප්රකාශයක් කළේය: “අපේ අරමුණ විය යුත්තේ කිසිම දරුවෙකුට කෝඩින් ඉගෙන…