• වඳුරෙක් දෙවියෙක් වූ හැටි (How a Monkey Became a God): Sapiens හරහා මනුෂ්‍යත්වය කියවමු

    අප්‍රිකාවේ ගස් උඩ හිටපු සාමාන්‍ය වඳුරු රංචුවක්, අද මුළු ලෝකයම පාලනය කරන, න්‍යෂ්ටික අවි හදන, අභ්‍යවකාශයට යන “දෙවියන්” බවට පත් වුණේ කොහොමද? සිංහයාට අපිට වඩා හයිය තියෙනවා. චීටාට අපිට වඩා වේගය තියෙනවා. නමුත් ලෝකය දිනුවේ අපි (Homo Sapiens). යුවාල් නෝවා හරාරි කියන විදිහට මේකට එකම හේතුව “අපට බොරු කීමේ හැකියාව” (Ability to Create Fiction) ලැබීමයි.…

  • නව කුල ක්‍රමය (The New Caste System): “සුපිරි මිනිසුන්” සහ “සාමාන්‍ය මිනිසුන්” අතර යුද්ධය

    මිනිස් ඉතිහාසය පුරාම එකිනෙකා අතර වෙනස්කම් තිබුණා. සමහරුන්ට සැප වාහන තිබුණා, සමහරු පයින් ගියා. නමුත් ඔවුන් හැමෝම එකම විදිහට ලෙඩ වුණා, එකම විදිහට වයසට ගියා, එකම විදිහට මැරුණා. මරණය සියල්ලන්ම සමාන කළා. නමුත් 2050 වන විට, තාක්ෂණය විසින් ඒ සමානකම නැති කර දමනු ඇත. 1. සල්ලි වලට ගත හැකි “බුද්ධිය” සහ “ආයුෂ” අපි කතා කළ…

  • සැපපහසුවේ උගුල (The Comfort Trap): පරිපූර්ණ ලෝකයක් අපිව “දුර්වලයන්” කරයිද?

    අතීතයේ මිනිසා කියන්නේ දඩයම්කරුවෙක්. ඔහුට ජීවත් වෙන්න සටන් කරන්න සිද්ධ වුණා. ඒ අරගලය නිසා ඔහු ශක්තිමත් වුණා. නමුත් 2040 දී උපදින දරුවා? ඔහුට බඩගිනි වුණාම ඩ්‍රෝන යානයකින් කෑම එනවා. ඔහුට ලෙඩක් හැදුණම නැනෝ රොබෝවරු ඇඟ ඇතුලෙම ඒක සනීප කරනවා. ඔහුට මහන්සි වෙලා ඉගෙන ගන්න දෙයක් නෑ, Neuralink එකෙන් දැනුම Download වෙනවා. මේක අහන්න ලස්සනයි. නමුත්…

  • පෘථිවියෙන් ඔබ්බට (Beyond Earth): පෘථිවිය යනු “තොටිල්ලක්” පමණි

    රුසියානු විද්‍යාඥ කොන්ස්ටන්ටින් සියොල්කොව්ස්කි (Konstantin Tsiolkovsky) වරක් කිව්වා: “පෘථිවිය යනු මනුෂ්‍යත්වයේ තොටිල්ලයි (Cradle). නමුත් කෙනෙකුට හැමදාම තොටිල්ලේ ජීවත් වෙන්න බැහැ.” අපි හිතන් ඉන්නේ මේ පෘථිවිය සදාකාලිකයි කියලා. නමුත් උල්කාපාතයක්, න්‍යෂ්ටික යුද්ධයක් හෝ දරුණු වෛරසයක් නිසා හෙට දවසේ මුළු මිනිස් වර්ගයාම නැති වී යන්න පුළුවන්. අපිව බේරාගන්න තියෙන එකම ක්‍රමය “බහු-ග්‍රහලෝක ජීවීන්” (Multi-Planetary Species) බවට පත්…

  • ආචාර්ය ඩූලිට්ල් මොහොත (The Dr. Dolittle Moment): සතුන් අපට ‘නඩු දමන’ දවස ළඟයිද?

    ඔබේ ගෙදර ඉන්න බල්ලා බුරනකොට, එයා නිකන්ම සද්දයක් දානවා කියලද ඔබ හිතන්නේ? සාගරයේ ඉන්න තල්මසුන් පැය ගණන් සිංදු කියනකොට, ඔවුන් නිකන්ම කෑගහනවා කියලද ඔබ හිතන්නේ? නැහැ. විද්‍යාඥයින් සොයාගෙන තිබෙනවා ඔවුන්ට ඉතා සංකීර්ණ භාෂාවක් තිබෙන බව. මෙතෙක් කල් අපිට ඒ භාෂාව තේරුම් ගන්න බැරි වුණා. නමුත් දැන් AI (Machine Learning) වලට පුළුවන් වෙලා තියෙනවා සතුන්ගේ ශබ්ද…

  • රහස් නැති ලෝකය (The World Without Secrets): අපි ජීවත් වෙන්නේ “වීදුරු කූඩුවක” ද?

    ජෝර්ජ් ඕවල් 1984 දී ලිව්වා “Big Brother is Watching You” (ලොකු අයියා බලාගෙන ඉන්නේ) කියලා. එදා ඔහු හිතුවේ රජයන් විසින් කැමරා හයි කරලා මිනිස්සු දිහා බලන් ඉඳියි කියලයි. නමුත් වුණේ ඊට වඩා භයානක දෙයක්. අපි කැමැත්තෙන්ම, අපේ සල්ලි දීලා, ඔත්තු බලන උපකරණයක් (Smart Phone) අපේ සාක්කුවේ දාගත්තා. 1. ඔබ භාණ්ඩයක් වී ඇත (You are the…

  • Singularity: මනුෂ්‍ය ඉතිහාසයේ “අවසාන” දවස (The Last Day of Human History)

    අපි රෝදය හොයාගත්තා, විදුලිය හොයාගත්තා, ඉන්ටර්නෙට් හොයාගත්තා. මේ හැමදේම මනුෂ්‍යයාගේ පාලනය යටතේ තිබුණා. නමුත් අපි මේ හදමින් පවතින්නේ, අපිටත් වඩා දක්ෂ දෙයක්. AI පර්යේෂකයන් කියන විදිහට 2030-2045 අතර කාලයේදී යම් දිනක, AI එක විසින් මනුෂ්‍යයාගේ බුද්ධිය පසුකරගෙන යනවා. ඒ මොහොතේදී මොකද වෙන්නේ? කාටවත් හිතාගන්න බෑ. ඒක හරියට කළු කුහරයක් (Black Hole) ඇතුලට පැන්නම මොකද වෙන්නේ…

  • මරණය අහෝසි කිරීම (Abolishing Death): ඔබ සූදානම්ද “Digital Ghost” කෙනෙක් වීමට?

    ආගම්වලින් අපිට ඉගැන්නුවා මරණයෙන් මතු ජීවිතයක් (Afterlife) ගැන. දිව්‍ය ලෝකය හෝ නිර්වාණය ගැන. නමුත් 2045 වන විට, විද්‍යාඥයන් උත්සාහ කරන්නේ දිව්‍ය ලෝකය මේ පොළොවට හෝ “Cloud” එකට ගේන්නයි. මෙය “Digital Immortality” (ඩිජිටල් අමරණීයත්වය) ලෙස හඳුන්වයි. මෙහි අරමුණ වන්නේ ඔබේ ශරීරය මිය ගියත්, ඔබේ “මමත්වය” (Consciousness) සදාකාලිකව ජීවත් කරවීමයි. 1. ශරීරය යනු දිරාපත් වන ඇඳුමකි (The…

  • ඇත්ත මිය ගිය යුගය (The Death of Truth): ඔබේ ඇස් අදහාගන්න එපා

    ඔබ ඊයේ රෑ ප්‍රවෘත්ති වලට දැක්කා ජනාධිපතිතුමා අමුතු කතාවක් කියනවා. ඔබ දැක්කා ප්‍රසිද්ධ නළුවෙක් වැරදි වැඩක් කරනවා වීඩියෝ එකකින්. ඔබ හිතුවා “මම මගේ ඇස් දෙකෙන්මයි දැක්කේ, ඒ නිසා ඒක ඇත්ත” කියලා. කණගාටුයි, ඔබ රැවටුණා. අපි මේ ජීවත් වෙන්නේ “Deepfake” යුගයේයි. AI තාක්ෂණය දැන් දියුණු වී ඇත්තේ කොතරම්ද කියතොත්, ඕනෑම කෙනෙක්ගේ මූණක් සහ කටහඬක් පාවිච්චි කරලා,…

  • රැකියාව මිය යයි (The End of Work): හෙට දවසේ ඔබ “වැඩක් නැති” කෙනෙක් වෙයිද?

    අතීතයේ කාර්මික විප්ලවය ආපු වෙලාවේ මිනිස්සු බය වුණා “මැෂින් නිසා අපේ රස්සා නැති වෙයි” කියලා. ඒත් එදා මැෂින් වලට තිබුණේ “ශක්තිය” (Muscle) විතරයි. මැෂින් වලට “හිතන්න” (Brain) බැරි වුණා. ඒ නිසා මිනිස්සු ශරීරයෙන් කරන වැඩ අත ඇරලා, මොළයෙන් කරන වැඩ (සුදු කරපටි රැකියා) තෝරා ගත්තා. නමුත් අද AI විප්ලවය වෙනස්. මෙවර AI තරඟ කරන්නේ ඔබේ…