මිනිස් ඉතිහාසය පුරාම අපට තිබූ ලොකුම බිය “මරණය”යි. ආගම් මගින් මරණින් මතු ජීවිතයක් (Afterlife) ගැන පොරොන්දු විය. විද්‍යාව මගින් ආයු කාලය දිගු කිරීමට උත්සාහ කළේය. නමුත් අද, සිලිකන් වැලි මිටියාවතේ (Silicon Valley) සිටින තාක්ෂණික දාර්ශනිකයන් පවසන්නේ මරණය යනු “වැළැක්විය නොහැකි ඉරණමක්” නොව, “විසඳිය හැකි තාක්ෂණික ගැටලුවක්” බවයි. ඔවුන්ගේ විසඳුම? Digital Immortality හෙවත් ඩිජිටල් අමරණීයත්වයයි. 1.…

පරිගණක ඉතිහාසය දෙස බලන්න. මුලින්ම අපි පරිගණකයට විධාන දුන්නේ Punch Cards හරහාය. ඉන්පසු Keyboard සහ Mouse හරහාය. දැන් අපි Touch Screen සහ Voice Commands (Siri/Google) භාවිතා කරමු. මේ සෑම පියවරකදීම සිදුවූයේ එකම දෙයකි: මිනිසා සහ යන්ත්‍රය අතර පරතරය අඩු වීමයි. දැන්, ඊලඟ පියවරේදී මෙම පරතරය සම්පූර්ණයෙන්ම නැති වී යයි. මීළඟට එන්නේ Brain-Computer Interfaces (BCI) ය.…

කාර්මික විප්ලවයේදී යන්ත්‍ර සූත්‍ර පැමිණ මිනිසාගේ “මාංශපේශී” (Muscle) වලට අභියෝග කළේය. එදා බර ඉසිලූ මිනිසුන්ට රැකියා අහිමි විය. නමුත් ඒ වෙනුවට යන්ත්‍ර ක්‍රියා කරවන නව රැකියා බිහි විය. අද AI විප්ලවයේදී සිදුවන්නේ ඊට වඩා බරපතල දෙයකි. යන්ත්‍ර දැන් අභියෝග කරන්නේ මිනිසාගේ “මොළයට” (Brain) ය. බොහෝ දෙනා අසන ප්‍රශ්නය නම්: “මගේ රස්සාවත් නැති වෙයිද?” යන්නයි. පිළිතුර…

අද අපි අන්තර්ජාලය භාවිතා කරන ආකාරය ගැන මොහොතක් සිතන්න. අපි Facebook එකේ Post එකක් දමමු. Google හි යමක් සොයමු. YouTube හි වීඩියෝවක් නරඹමු. මේ සියල්ල නොමිලේ ලැබෙන බව පෙනුනද, සත්‍යය නම් “අපි අනුන්ගේ ඉඩමක ගෙවල් සාදමින් සිටින” බවයි. Mark Zuckerberg හෝ Google හි හිමිකරුවන්ට හෙට උදේ සිතුවොත් ඔබේ ගිණුම මකා දැමිය හැකිය. ඔබේ දත්ත විකුණා…

වසර 200කට පෙර ආරම්භ වූ පාසල් පද්ධතිය නිර්මාණය කර තිබුණේ කර්මාන්ත ශාලාවලට අවශ්‍ය සේවකයන් බිහි කිරීමටයි. සීනු හඬට වැඩ කිරීම, පේළියට හිඳ ගැනීම සහ කියන දේ පමණක් කිරීම එහි මූලික ලක්ෂණ විය. නමුත් අද AI යුගයේදී, “කියා දෙන දේ එලෙසම කරන” (Obedience) සහ “තොරතුරු මතක තබා ගන්නා” (Memorization) පුද්ගලයින්ට වටිනාකමක් නැත. මන්ද ඒ කාර්යයන් දැන්…

ඉතිහාසඥයින් පවසන පරිදි සෑම පරම්පරාවක්ම ලෝකයට අලුත් දෙයක් එකතු කරයි. නමුත් Gen Z (1997 – 2012 අතර උපන් අය) යනු හුදෙක් අලුත් පරම්පරාවක් නොව, මානව ශිෂ්ටාචාරයේ සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් දිශානතියක් සලකුණු කරන කඩඉමයි. බොහෝ දෙනා ඔවුන්ව හඳුනන්නේ TikTok වීඩියෝ කරන, දුරකථනයට ඇබ්බැහි වූ පිරිසක් ලෙසයි. නමුත් සත්‍යය ඊට වඩා සංකීර්ණ ය. ඔවුන් යනු “ඩිජිටල් ස්වදේශිකයන්” (Digital…

අද වන විට අපි Facebook, Instagram, TikTok සහ Twitter (X) වැනි සමාජ මාධ්‍යවලට හුරු වී සිටිමු. නමුත් මේවා අයත් වන්නේ අන්තර්ජාලයේ Web 2.0 යුගයටයි. එහි මූලික අරමුණ වූයේ ඔබේ අවධානය (Attention) දිනාගෙන, එය වෙළඳ දැන්වීම්කරුවන්ට විකිණීමයි. නමුත් දැන්, ලෝකය “Next Gen Social Networks” හෙවත් මීළඟ පරම්පරාවේ සමාජ ජාල වෙත මාරු වෙමින් පවතී. ඒවා පැරණි ඒවාට…

මීට වසර දහස් ගණනකට පෙර මානවයා ගින්දර සොයා ගත්තේය. ඉන්පසු රෝදය සොයා ගත්තේය. මෑත අතීතයේදී විදුලිය සහ අන්තර්ජාලය සොයා ගත්තේය. නමුත් අද, අප සිටින්නේ ඒ සියල්ලටම වඩා වෙනස්, අතිශය තීරණාත්මක කඩඉමක ය. අපි “AI යුගයට” (The Age of AI) පා තබමින් සිටිමු. මෙය හුදෙක් පරිගණක මෘදුකාංගයක යාවත්කාලීන කිරීමක් (Update) නොවේ. මෙය මිනිස් ශිෂ්ටාචාරයේම යාවත්කාලීන කිරීමකි.…

වසර ගණනාවක් තිස්සේ අපි කතා කළේ “Digital Literacy” (ඩිජිටල් සාක්ෂරතාවය) ගැනයි. එනම් පරිගණකයක් හෝ ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථනයක් භාවිතා කිරීමට ඇති හැකියාවයි. නමුත් දැන් අපි පිවිසෙමින් සිටින්නේ ඊට වඩා හාත්පසින්ම වෙනස් යුගයකටයි. එය “Next Gen Digitalness” ලෙස හැඳින්විය හැක. මෙය හුදෙක් තාක්ෂණික දැනුම නොව, අපගේ පැවැත්මේම කොටසක් බවට තාක්ෂණය පත්වීමයි. 1. ඩිජිටල් ලෝකය “සංචාරයක්” (Visit) නොවේ,…