• ඩිජිටල් නිවුන් දරුවන් (Digital Twins): ඔබේ “ඩිජිටල් කාබන් කොපිය” ලෝකය වෙනස් කරන අයුරු.

    ඔබට මතකද පාසල් කාලයේ විද්‍යාගාරයේ කළ අත්හදා බැලීම්? වැරදුණොත් බීකරය කුඩු වේ. නමුත් සැබෑ ලෝකයේදී එසේ වැරදීම් කිරීමට ඉඩක් නැත. මේ ගැටලුවට විසඳුම ලෙස තාක්ෂණික ලෝකය හඳුන්වා දෙන නවතම සංකල්පයයි “Digital Twins”. සරලවම කිව්වොත්, සැබෑ ලෝකයේ ඇති ඕනෑම දෙයක (මෝටර් රථයක්, ගොඩනැගිල්ලක් හෝ මිනිසෙක්) 100%ක් නිවැරදි “ඩිජිටල් පිටපතක්” පරිගණකය තුළ නිර්මාණය කිරීමයි. 1. මොකක්ද මේ…

  • මියගිය අන්තර්ජාල න්‍යාය (Dead Internet Theory): ඔබ ඔන්ලයින් කතා කරන්නේ මිනිසුන්ටද? නැත්නම් යන්ත්‍ර භූතයන්ටද?

    ඔබ අද උදේ Facebook එකේ දේශපාලන පෝස්ට් එකකට Comment කළාද? TikTok එකේ හරිම ලස්සන වීඩියෝ එකකට Heart Reaction එකක් දැම්මාද? X (Twitter) එකේ යන රස්නේ විවාදයකට මැදිහත් වුණාද? දැන් මොහොතක් නවතින්න. මම ඔබෙන් භයානක ප්‍රශ්නයක් අසන්නම්. ඔබ ඒ ගනුදෙනු කළේ ඇත්තටම ලේ මස් නහර ඇති “මිනිසුන්” සමඟ බව ඔබට 100%ක් විශ්වාසද? මෑතක සිට අන්තර්ජාලයේ අඳුරු…

  • ක්වොන්ටම් එළිදරව්ව (The Quantum Apocalypse): ලෝකයේ සියලුම Password එක තත්පරයෙන් බිඳවැටෙන දවස.

    අපි හැමෝම හිතාගෙන ඉන්නේ අපේ සල්ලි බැංකුවේ සුරක්ෂිතයි කියලා. අපේ WhatsApp මැසේජ් කාටවත් බලන්න බැහැ කියලා (End-to-End Encrypted). ඇයි? මොකද ඒ හැම දෙයක්ම ආරක්ෂා කරන්නේ ගණිතමය “අගුල්” (Encryption) වලිනි. වර්තමාන සුපිරි පරිගණකයකට මේ අගුල් කඩන්න වසර මිලියන ගණනක් ගත වේ. ඒ නිසා අපි ආරක්ෂිතයි. නමුත්, යම් දවසක ඒ අගුල තත්පර ගණනකින් කැඩිය හැකි යන්ත්‍රයක් බිහි…

  • ජෛව පරිගණක (Organoid Intelligence): සිලිකන් චිප් වෙනුවට, මිනිස් මොළයේ සෛල වැඩට ගමුද?

    ඔබේ ලැප්ටොප් එක හෝ ස්මාර්ට් ෆෝන් එක දෙස බලන්න. එහි බලය රඳා පවතින්නේ “සිලිකන්” (Silicon) චිප් එකක් මතයි. ඒ කියන්නේ සරලවම වැලි වලින් හදපු දෙයක්. එය කොපමණ වේගවත් වුවත්, එයට “සිතන්නට” බැහැ. එය කරන්නේ ගණිත කර්ම විසඳීම පමණයි. නමුත් ලෝකයේ තිබෙන හොඳම පරිගණකය තිබෙන්නේ Intel හෝ NVIDIA සමාගම ළඟ නොවේ. එය තිබෙන්නේ ඔබේ හිස් කබල…

  • ග්‍රහක කැණීම (Asteroid Mining): අභ්‍යවකාශයේ පාවෙන රත්තරන් කඳු සහ ලොව පළමු ට්‍රිලියනපතියා

    ලෝකයේ ධනවත්ම පුද්ගලයින් දෙස බලන්න. Elon Musk, Jeff Bezos, Bill Gates. ඔවුන් සියලු දෙනාම “බිලියනපතියෝ” (Billionaires) ය. ඔවුන් ඒ තත්ත්වයට පැමිණියේ පොළොව හාරා රත්තරන් සෙවීමෙන් නොව, තාක්ෂණය (Technology) හරහාය. නමුත් ආර්ථික විශේෂඥයින් අනාවැකි පළ කරන්නේ, ලෝකයේ පළමු “ට්‍රිලියනපතියා” (Trillionaire – ඩොලර් ට්‍රිලියනයක වත්කමක් ඇති පුද්ගලයා) බිහිවන්නේ නැවතත් “කැණීම් කර්මාන්තයෙන්” (Mining) බවයි. හැබැයි ඒ පොළොවේ පතල්…

  • වඳ වී ගිය ජීවීන් නැවත ඉපදවීම (De-extinction): ජුරාසික් පාර්ක් එක ඇත්තක් වෙයිද?

    1993 දී ස්ටීවන් ස්පිල්බර්ග්ගේ “Jurassic Park” චිත්‍රපටය බැලූ අපට සිතුණේ එය හුදෙක් අපූරු සිහිනයක් පමණක් කියාය. ඩයිනෝසරයන් නැවත ගෙන්වීම කළ නොහැක්කකි. මන්ද ඔවුන්ගේ DNA කාලයත් සමඟ විනාශ වී ඇති බැවිනි. නමුත් ඩයිනෝසරයන් තරම් පැරණි නැති, මීට වසර 4000කට හෝ 100කට පෙර වඳ වී ගිය සතුන් ගැන කුමක් කිව හැකිද? විද්‍යාඥයින් පවසන්නේ “වඳ වී යාම සදාකාලික…

  • කාර්ඩෂෙව් පරිමාණය (The Kardashev Scale)

    අපි හිතාගෙන ඉන්නේ අපි හරිම දියුණුයි කියලා. අපි අහස උසට ගොඩනැගිලි හැදුවා, සඳට ගියා, ඉන්ටර්නෙට් හැදුවා. නමුත් පිටසක්වල ජීවියෙක් ඈත විශ්වයේ සිට අපි දෙස බැලුවොත්, ඔවුන්ට අපි පෙනෙන්නේ “ගල් යුගයේ මිනිසුන්” ලෙස විය හැක. ඇයි? 1964 දී රුසියානු තාරකා විද්‍යාඥ නිකොලායි කාර්ඩෂෙව් (Nikolai Kardashev) අපූරු මිනුම් දණ්ඩක් ඉදිරිපත් කළේය. ශිෂ්ඨාචාරයක දියුණුව මනින්නේ ඔවුන් සතුව ඇති…

  • AI දේශපාලනය (Algocratic Governance): හොරකම් නොකරන, බොරු නොකියන ජනාධිපතිවරයෙක්?

    අපි හැමදාම දේශපාලනඥයින්ට බැන වදිමු. “මුන් හොරකම් කරනවා”, “මුන් බොරු කියනවා”, “මුන් තීරණ ගන්න පරක්කුයි”. නමුත් මොහොතක් සිතන්න. ප්‍රශ්නය ඇත්තේ ඒ පුද්ගලයින්ගේද? නැතහොත් “මිනිසා” කියන සත්වයාගේ ස්වභාවයේද? මිනිසුන්ට හැඟීම් ඇත. කෑදරකම ඇත. පවුල්වාදය ඇත. තරහව සහ ඊර්ෂ්‍යාව ඇත. ඉතින්, රටක් පාලනය වැනි ඉතාම වැදගත් කාර්යයක්, මෙවැනි දුර්වලතා ඇති “මිනිසුන්ට” භාර දීම සුදුසුද? අනාගතයේ විසඳුම මෙයයි:…

  • තාක්ෂණික ඒකීයත්වය (The Technological Singularity): මිනිසා විසින් නිපදවන අවසාන යන්ත්‍රය.

    මිනිසා පෘථිවිය ජයගත්තේ ඇයි? සිංහයාට වඩා අපට ශක්තියක් නැත. චීටාට වඩා අපට වේගයක් නැත. අපට තිබුණේ එක දෙයයි. ඒ “බුද්ධිය” (Intelligence) යි. අපි රෝදය හැදුවෙමු. ගින්දර සොයාගත්තෙමු. පරිගණකය හැදුවෙමු. අපි පෘථිවියේ “Smartest Species” එක වීමු. නමුත් ප්‍රශ්නය මෙයයි: අපට වඩා බුද්ධිමත් යමක්, අප විසින්ම නිර්මාණය කළ දවසට කුමක් සිදුවේවිද? එම මොහොත හඳුන්වන්නේ “Singularity” (ඒකීයත්වය) ලෙසයි.…

  • මොකක්ද මේ Human 2.0? (The Superhuman)

    Human 2.0 යනු තවදුරටත් ස්වභාවධර්මයේ සිරකරුවෙකු නොවන මිනිසායි. අපි මෙතෙක් කල් බලා සිටියේ ඩාවින්ගේ පරිණාමවාදයට අනුව, ඉතා සෙමින් අපේ ශරීර වෙනස් වන තුරුය. නමුත් Human 2.0 තමාගේ පරිණාමය තමා විසින්ම පාලනය කරයි. මෙය සිදුවන්නේ ප්‍රධාන ආකාර තුනකිනි: A. ජානමය යාවත්කාලීනය (The Biological Update) CRISPR වැනි ජාන සංස්කරණ තාක්ෂණය හරහා අපේ ශරීරයේ ඇති “Software Bugs” හෙවත්…