Author: PARIGANAKA
-
1999 දී තිරගත වූ “The Matrix” චිත්රපටයේදී මෝෆියස් (Morpheus), නියෝ (Neo) ඉදිරියේ පෙති දෙකක් තබයි. අද වන විට මුළු මනුෂ්ය වර්ගයාම සිටින්නේ මෙම පෙති දෙක ඉදිරියේය. කණගාටුවට කරුණ නම්, බහුතරයක් දෙනා හෙමිහිට “නිල් පෙත්ත” තෝරා ගනිමින් සිටීමයි. ඒ නිල් පෙත්ත අන් කිසිවක් නොව, “ඩිජිටල් ලෝකයේ මායාව” (Digital Escapism) යි. ඇයි අපි පලා යන්නේ? (The Great…
-
ඔව්, අනිවාර්යයෙන්ම. හැබැයි ඒ වෙනස අපි හිතනවට වඩා ගොඩක් ගැඹුරුයි. බොහෝ අය හිතන්නේ AI කියන්නේ “අපේ වැඩ ලේසි කරන ටූල් එකක්” (Just a tool) කියලයි. නමුත් “The Final Human Update” දර්ශනයට අනුව, මෙය නිකම්ම තාක්ෂණික වෙනසක් නෙවෙයි; මෙය “පරිණාමීය පිම්මක්” (Evolutionary Leap). මිනිස් ඉතිහාසයේ සිදු වූ ලොකුම විප්ලව 3 සමඟ මෙය සසඳා බලමු: AI විසින්…
-
1505 දී පෘතුගීසීන් ලංකාවට ආවේ කුළුබඩු (Spice) හොයාගෙන. 2026 දී ලෝක බලවතුන් එන්නේ අපේ “දත්ත” (Data) හොයාගෙන. ලෝක භූ දේශපාලනය (Geopolitics) දැන් තීරණය වෙන්නේ මහමුදේ තියෙන නැව් වලින් නෙවෙයි; ෆයිබර් ඔප්ටික් කේබල් සහ ඩේටා සෙන්ටර් (Data Centers) වලින්. මේ අලුත් ලෝක සිතියමේ ශ්රී ලංකාව ඉන්නේ කොතනද? 1. අපි තාක්ෂණික “පාරිභෝගිකයෝ” පමණද? (The Data Colony Trap)…
-
බයිබලයේ ආරම්භයේ සඳහන් වන්නේ “ආරම්භයේදී වචනය තිබුණේය” (In the beginning was the Word) යනුවෙනි. පුදුමයකට මෙන්, 21 වන සියවසේ තාක්ෂණයේ අනාගතය ලියැවෙන්නෙත් ඒ විදිහටමයි. පසුගිය වසර 30 පුරාම අපි කළේ පරිගණකය පාලනය කරන්න “බොත්තම් එබීම” (Clicking & Tapping). අපිට ෆොටෝ එකක් හදාගන්න ඕන වුණාම Photoshop ඉගෙන ගන්න වුණා. වෙබ් අඩවියක් හදන්න ඕන වුණාම Coding ඉගෙන…
-
සෑම වසරකම ජනවාරි මාසයේදී, ස්විට්සර්ලන්තයේ අතිශය සුන්දර, හිමෙන් වැසුණු “ඩාවොස්” (Davos) නගරය ලෝකයේ බලවත්ම තැන බවට පත්වෙයි. ලෝක ආර්ථික සමුළුව (World Economic Forum – WEF) නමින් හැඳින්වෙන මෙම හමුවට රටවල් 100කට වැඩි ගණනක රාජ්ය නායකයන්, කෝටිපති ව්යාපාරිකයන් (Bill Gates, Mark Zuckerberg වැනි), බැංකු අධිපතිවරුන් සහ විද්යාඥයන් පුද්ගලික ජෙට් යානා වලින් පැමිණෙති. ඔවුන් එහි රැස්වෙන්නේ සාද…
-
අන්තිමට මිනිසෙක් සඳ මත පය තැබුවේ 1972 වසරේදීයි (Apollo 17). එතැන් සිට අද දක්වා වසර 50කට වැඩි කාලයක් මිනිසා පෘථිවියට ආසන්න කක්ෂයේ (Low Earth Orbit) පමණක් රැඳී සිටියා. නමුත් දැන් ඒ නිහැඬියාව බිඳ වැටෙන්නටයි යන්නේ. NASA ආයතනයේ Artemis II මෙහෙයුම මගින් ගගනගාමීන් සිව්දෙනෙක් නැවතත් සඳ වෙත ගෙනයාමට සූදානම්. මොකක්ද මේ Artemis II කියන්නේ? මෙය මිනිසුන්…
-
පසුගිය වසර දහස් ගණන පුරාවට මනුෂ්යයාට තිබුණේ ප්රධාන ප්රශ්න 3යි: හරාරි කියන විදිහට, 21 වන සියවස වෙද්දී අපි මේ තුනම සැහෙන දුරට පාලනය කරලා ඉවරයි. අද සාගතයෙන් මැරෙන ගානට වඩා මිනිස්සු මැරෙනවා “බොහෝමයක් කාලා” (Obesity). අද යුද්ධයෙන් මැරෙන ගානට වඩා මිනිස්සු මැරෙනවා “සියදිවි නසාගෙන”. ඉතින් මේ ප්රශ්න විසඳුවට පස්සේ, මනුෂ්යයා ඊළඟට කරන්න හදන්නේ මොකක්ද? අපේ…
-
අප්රිකාවේ ගස් උඩ හිටපු සාමාන්ය වඳුරු රංචුවක්, අද මුළු ලෝකයම පාලනය කරන, න්යෂ්ටික අවි හදන, අභ්යවකාශයට යන “දෙවියන්” බවට පත් වුණේ කොහොමද? සිංහයාට අපිට වඩා හයිය තියෙනවා. චීටාට අපිට වඩා වේගය තියෙනවා. නමුත් ලෝකය දිනුවේ අපි (Homo Sapiens). යුවාල් නෝවා හරාරි කියන විදිහට මේකට එකම හේතුව “අපට බොරු කීමේ හැකියාව” (Ability to Create Fiction) ලැබීමයි.…
-
මිනිස් ඉතිහාසය පුරාම එකිනෙකා අතර වෙනස්කම් තිබුණා. සමහරුන්ට සැප වාහන තිබුණා, සමහරු පයින් ගියා. නමුත් ඔවුන් හැමෝම එකම විදිහට ලෙඩ වුණා, එකම විදිහට වයසට ගියා, එකම විදිහට මැරුණා. මරණය සියල්ලන්ම සමාන කළා. නමුත් 2050 වන විට, තාක්ෂණය විසින් ඒ සමානකම නැති කර දමනු ඇත. 1. සල්ලි වලට ගත හැකි “බුද්ධිය” සහ “ආයුෂ” අපි කතා කළ…
-
අතීතයේ මිනිසා කියන්නේ දඩයම්කරුවෙක්. ඔහුට ජීවත් වෙන්න සටන් කරන්න සිද්ධ වුණා. ඒ අරගලය නිසා ඔහු ශක්තිමත් වුණා. නමුත් 2040 දී උපදින දරුවා? ඔහුට බඩගිනි වුණාම ඩ්රෝන යානයකින් කෑම එනවා. ඔහුට ලෙඩක් හැදුණම නැනෝ රොබෝවරු ඇඟ ඇතුලෙම ඒක සනීප කරනවා. ඔහුට මහන්සි වෙලා ඉගෙන ගන්න දෙයක් නෑ, Neuralink එකෙන් දැනුම Download වෙනවා. මේක අහන්න ලස්සනයි. නමුත්…