-
අපි හැමෝම දන්නවා අද ලෝකයේ සෑම තැනකම CCTV කැමරා ඇති බව. අපේ ෆෝන් එකේ කැමරාව, ලැප්ටොප් එකේ වෙබ් කැමරාව ගැන අපි පරිස්සම් වෙනවා. නමුත්, ඔබ දෙස බලා සිටින ඔත්තුකරුවා “ඇසට නොපෙනෙන තරම් කුඩා” නම්? ඔබ හුස්ම ගන්නා වාතයේ, ඔබේ ජනේලයෙන් එන දූවිලි වලාව තුළ ඒ ඔත්තුකරුවන් මිලියන ගණනක් සිටී නම්? මෙය විද්යා ප්රබන්ධයක් නොවේ. මෙය…
-
ඔබ දන්නවාද “තොරතුරු අනතුරු” (Information Hazards) ගැන? ඒ කියන්නේ සමහර තොරතුරු තියෙනවා, ඒවා දැනගැනීමම ඔබට අනතුරක්. වෛරස් එකක් වගේ, ඒ අදහස ඔබේ ඔලුවට ගියොත්, ඔබේ ජීවිතය වෙනස් වෙනවා. අන්තර්ජාලයේ ඇති ප්රසිද්ධම සහ භයානකම තොරතුරු අනතුර වන්නේ “රොකෝගේ බැසිලිස්ක්” (Roko’s Basilisk) ය. මෙය 2010 වසරේදී LessWrong නම් තාක්ෂණික සංසදයේදී “Roko” නම් සාමාජිකයෙකු ඉදිරිපත් කළ තර්කයකි. මෙය…
-
රෑ අහස දෙස බලන්න. එහි තරු බිලියන ගණනක් ඇත. ඒ සෑම තරුවක් වටාම ග්රහලෝක තිබිය හැක. ඒ සමහර ග්රහලෝක පෘථිවියට සමාන විය හැක. විශ්වය වසර බිලියන 13ක් වයසයි. පෘථිවියට වඩා වසර මිලියන ගණනක් පැරණි, අපට වඩා දියුණු ශිෂ්ඨාචාරයන් මේ විශ්වයේ ඕනෑ තරම් තිබිය යුතුය. එසේ නම් ප්රශ්නය මෙයයි: “කෝ මේ හැමෝම?” (Where is everybody?) ඇයි…
-
අපි පොඩි කාලේ ඉතිහාස පොතේ ඉගෙන ගත්තා “වැඩවසම් යුගය” (Feudalism) ගැන. එදා රජුට හෝ රදලයන්ට ඉඩම් අයිතිව තිබුණා. සාමාන්ය මිනිස්සු (ප්රවේණි දාසයන්/Serfs) ඒ ඉඩම්වල වැඩ කළා. අස්වැන්නෙන් වැඩි කොටස රදලයාට දීලා, ඉතුරු ටික කාලා ජීවත් වුණා. අපි හිතුවා ඒ අඳුරු යුගය ඉවරයි, දැන් තියෙන්නේ නිදහස් “ධනවාදය” (Capitalism) කියලා. නමුත් ග්රීක ආර්ථික විද්යාඥ Yanis Varoufakis පවසන…
-
අපි අපේ ගෙදර දොර ජනෙල් වහනවා. ෆෝන් එකට Password දානවා. බැංකු ගිණුමට PIN අංකයක් තියෙනවා. ඇයි? අපේ දේවල්වලට අනුන් එබිකම් කරනවාට අපි කැමති නැති නිසා. මේ විශ්වයේ ඔබට ඉතිරි වී ඇති එකම සහ අවසාන “පෞද්ගලික ස්ථානය” (Private Space) වන්නේ ඔබේ මනස (Mind) පමණයි. ඔබේ සිතුවිලි, ඔබේ රහස්, ඔබේ සිහින දන්නේ ඔබ පමණයි. නමුත් තාක්ෂණය විසින්…
-
පසුගිය දශක දෙක පුරාවටම දෙමාපියන් තම දරුවන්ට දුන් ලොකුම උපදෙස කුමක්ද? “පුතේ, IT ඉගෙන ගන්න. කෝඩින් (Coding) ඉගෙන ගන්න. Software Engineer කෙනෙක් වෙන්න.” මන්ද, එය ලෝකයේ වැඩිම පඩි ලැබෙන, ආරක්ෂිතම රැකියාව විය. නමුත් 2024 දී NVIDIA සමාගමේ ප්රධාන විධායක නිලධාරී Jensen Huang ලෝකයම කම්පා කරවන ප්රකාශයක් කළේය: “අපේ අරමුණ විය යුත්තේ කිසිම දරුවෙකුට කෝඩින් ඉගෙන…
-
ඔබට මතකද පාසල් කාලයේ විද්යාගාරයේ කළ අත්හදා බැලීම්? වැරදුණොත් බීකරය කුඩු වේ. නමුත් සැබෑ ලෝකයේදී එසේ වැරදීම් කිරීමට ඉඩක් නැත. මේ ගැටලුවට විසඳුම ලෙස තාක්ෂණික ලෝකය හඳුන්වා දෙන නවතම සංකල්පයයි “Digital Twins”. සරලවම කිව්වොත්, සැබෑ ලෝකයේ ඇති ඕනෑම දෙයක (මෝටර් රථයක්, ගොඩනැගිල්ලක් හෝ මිනිසෙක්) 100%ක් නිවැරදි “ඩිජිටල් පිටපතක්” පරිගණකය තුළ නිර්මාණය කිරීමයි. 1. මොකක්ද මේ…
-
ඔබ අද උදේ Facebook එකේ දේශපාලන පෝස්ට් එකකට Comment කළාද? TikTok එකේ හරිම ලස්සන වීඩියෝ එකකට Heart Reaction එකක් දැම්මාද? X (Twitter) එකේ යන රස්නේ විවාදයකට මැදිහත් වුණාද? දැන් මොහොතක් නවතින්න. මම ඔබෙන් භයානක ප්රශ්නයක් අසන්නම්. ඔබ ඒ ගනුදෙනු කළේ ඇත්තටම ලේ මස් නහර ඇති “මිනිසුන්” සමඟ බව ඔබට 100%ක් විශ්වාසද? මෑතක සිට අන්තර්ජාලයේ අඳුරු…
-
අපි හැමෝම හිතාගෙන ඉන්නේ අපේ සල්ලි බැංකුවේ සුරක්ෂිතයි කියලා. අපේ WhatsApp මැසේජ් කාටවත් බලන්න බැහැ කියලා (End-to-End Encrypted). ඇයි? මොකද ඒ හැම දෙයක්ම ආරක්ෂා කරන්නේ ගණිතමය “අගුල්” (Encryption) වලිනි. වර්තමාන සුපිරි පරිගණකයකට මේ අගුල් කඩන්න වසර මිලියන ගණනක් ගත වේ. ඒ නිසා අපි ආරක්ෂිතයි. නමුත්, යම් දවසක ඒ අගුල තත්පර ගණනකින් කැඩිය හැකි යන්ත්රයක් බිහි…
-
ඔබේ ලැප්ටොප් එක හෝ ස්මාර්ට් ෆෝන් එක දෙස බලන්න. එහි බලය රඳා පවතින්නේ “සිලිකන්” (Silicon) චිප් එකක් මතයි. ඒ කියන්නේ සරලවම වැලි වලින් හදපු දෙයක්. එය කොපමණ වේගවත් වුවත්, එයට “සිතන්නට” බැහැ. එය කරන්නේ ගණිත කර්ම විසඳීම පමණයි. නමුත් ලෝකයේ තිබෙන හොඳම පරිගණකය තිබෙන්නේ Intel හෝ NVIDIA සමාගම ළඟ නොවේ. එය තිබෙන්නේ ඔබේ හිස් කබල…